Flash News

Gjykojeni protestën nga kundërshtarët

Aksident në Greqi, ndërron jetë 16-vjeçari shqiptar

Protesta trazon PS-në/ Zegjineja e ‘meme-ve’ sulmon influenceren: Shëmtirë, diote. Balla kapet me Reuters

Vrasja në Paskuqan/ Autori është gjurmuar deri në Bovillë, ka braktisur mjetin

Publikoi tezën e Letërsisë 20 minuta pas nisjes së provimit, përjashtohet maturanti në Kukës

OP-ED

Shqipëria: Dimri (i madh) i demokracisë përfaqësuese

Politiko 9 Janar 2020, 17:55

Shqipëria: Dimri (i madh) i demokracisë përfaqësuese

Gentiola Madhi/ Osservatorio Balcani & Caucaso

2019-a ka qenë një vit i errët për demokracinë në Shqipëri. Pothuajse tri dekada pas rënies së komunizmit dhe protestave energjike të studentëve të Dhjetorit 2018, vendi është ende duke mbetur prapa në terma demokratikë dhe shenjat e qarta të anashkalimit janë në të vërtetë të dukshme. Masa e pamatur e koalicionit të krahut të djathtë për të hequr dorë nga bllokimi i mandateve të tyre parlamentare shkurtin e kaluar nxiti më tej polarizimin e zgjatur të klimës politike.

Shqipëria aktualisht është në një krizë të thellë politike dhe institucionale - Gjykata Kushtetuese është e paralizuar, Parlamenti është kthyer në një gjenerues të thjeshtë të ligjeve të propozuara nga qeveria dhe nuk ka asnjë mekanizëm përgjegjës. E gjithë kjo sigurisht që është përgjegjësi e të dy palëve të spektrit politik, por qytetarët janë humbësit e vërtetë. Ndërsa parulla e nismës qytetare Nisma Thurje thotë me të drejtë: "Ne nuk jemi të varfër, ne jemi të vjedhur".

Reforma zgjedhore e vitit 2008, për shembull, ishte një marrëveshje dypartiake midis socialistëve dhe demokratëve për të fuqizuar drejtuesit e partive duke u dhënë atyre të drejtën absolute për të vendosur listat e kandidatëve për zgjedhjet kombëtare. Drejtuesit e partisë vendosin se kush futet në Parlament, dhe nga ana tjetër deputetët qëndrojnë besnikë ndaj liderit dhe jo përgjegjës ndaj qytetarëve që i zgjodhën. Ky rreth vicioz ka çuar në copëzimin dhe tjetërsimin e mëtejshëm të institucioneve publike nga nevojat e qytetarëve. "Diskursi që po zhvillohet në Parlament nuk ka të bëjë me çështje, por njerëz", tha Besjan Pesha, aktivist i Nisma Thurje. Kjo iniciativë qytetare po advokon fuqishëm për demokracinë e drejtpërdrejtë dhe listat e hapura të kandidatëve të partive në mënyrë që të rifitohet një Parlament përfaqësues dhe deputetë të përgjegjshëm ndaj atyre që votuan për ta.

Zhgënjimi dhe pakënaqësia e përhapur ka bërë që shumë aktivistë të mblidhen rreth nismave të ndryshme qytetare dhe të ndërmarrin nisma dhe protesta të ndryshme tematike për të kërkuar ndryshime. Me një kundërshtim pothuajse të munguar, qytetarët po organizohen për të vepruar kolektivisht kundër politikave kufizuese të qeverisë. Më 18 dhjetor, gazetarë, punonjës të mediave dhe aktivistë dolën në rrugë në Tiranë për të protestuar kundër të ashtuquajturës "paketë anti-shpifje", e cila i vë institucionet e drejtuara nga qeveria në ngarkim të fatit të portaleve në internet dhe lirisë së medias në përgjithësi. Në këtë drejtim, vetë-censura është gjithmonë më e fuqishme se censura.

Lëvizja "Për Universitetin" është një tjetër iniciativë që ka punuar në mënyrë aktive për të organizuar një raund të ri të protestave. Fillimisht u shpallën për në 4 dhjetor, protestat u shtynë në fillim të vitit 2020 për shkak të tërmetit të nëntorit të kaluar. Kërkesat e studentëve për një arsim cilësor, të përballueshëm dhe gjithëpërfshirës, si dhe perspektivë më të mirë pune dhe jetese për të gjithë, kanë tronditur apatinë e shoqërisë dhe ringjallur shpresën. "Për herë të parë, në protesta [e studentëve] ka pasur një artikulim feminist, ku vajzat janë ato që drejtojnë, modernizojnë dhe artikulojnë statusin e tyre jo vetëm si studentë, por edhe si vajza, se si ndikojnë këto politika të qeverisë te statusi i tyre si vajza. Ky është një nga arritjet më të mëdha dhe shpresëdhënëse ”, thotë Gresa Hasa, aktiviste e "Për Universitetin ".

Pastaj ekziston Aleanca për Mbrojtjen e Teatrit, duke rezistuar 24/7 ndaj përvetësimit të së mirës publike për interesa private. Derisa Gjykata Kushtetuese të nxjerrë një aktgjykim mbi kushtetutshmërinë e Ligjit Special për Teatrin Kombëtar, aktivistët janë të angazhuar që të vazhdojnë të mbrojnë këtë institucion historik. "Ka qenë djepi i institucioneve kryesore kulturore në Shqipëri, duke filluar që nga Instituti i parë i Studimeve Albanologjike, kinemaja e parë, teatri i parë, Klubi i parë i Shkrimtarëve, vendi ku u bënë për herë të parë baleti dhe opera", deklaroi Lindita Komani.

Tërmeti e zhvendosi përkohësisht vëmendjen e këtyre iniciativave qytetare, por sigurisht që gjendja e jashtëzakonshme në tre rrethe nuk do të zvogëlojë vrullin e tyre. Ajo që ka treguar kjo fatkeqësi natyrore është se solidariteti ekziston akoma, dhe njerëzit nuk janë aq individualistë dhe të atomizuar siç elitat politike me sa duket presin. Më shumë protesta paqësore priten në fillim të 2020, dhe qeveria do të duhet të tregojë se sa e merr në konsideratë vullnetin e qytetarëve. Sigurisht, një vit ose dekadë më parë nuk do ta kishim imagjinuar kurrë që në vitin 2020 shqiptarët do të luftonin ende për demokraci.

*Përtkhimi: Politiko.al