Flash News

Gjykojeni protestën nga kundërshtarët

Aksident në Greqi, ndërron jetë 16-vjeçari shqiptar

Protesta trazon PS-në/ Zegjineja e ‘meme-ve’ sulmon influenceren: Shëmtirë, diote. Balla kapet me Reuters

Vrasja në Paskuqan/ Autori është gjurmuar deri në Bovillë, ka braktisur mjetin

Publikoi tezën e Letërsisë 20 minuta pas nisjes së provimit, përjashtohet maturanti në Kukës

KRYESORE

Zgjerimi i ‘Unazës së Re’, pesë herë më i kushtueshëm se segmentet e tjerë

Politiko 25 Nëntor 2018, 15:08

Prej ditësh, opozita e bashkuar ka denoncuar me fakte se tenderi për zgjerimin e ‘Unazës së Re’ është abuziv dhe se përmes saj po bëhet një vjedhje e madhe.

Megjithatë, Ministria e Transportit u përpoq të sqarojë se përse ky projekt që kap vetëm 2.3 km rrugë kushtojnë 40 milionë euro.

Reporter.al ka kryer një investigim lidhur me këtë debat dhe rezulton se ky është një segment që ka një kosto pesë herë më të lartë se çdo segment tjetër i realizuar më parë.

Pjesë nga shkrimi:

Në vitin 2013, qeveria shqiptare e përbërë nga PD dhe LSI, prokuroi tre segmente të Unazës së Madhe të Tiranës me një gjatësi totale prej 12 kilometrash dhe me vlerë totale të tenderuar prej 5.82 miliardë lekësh (afërsisht 46 milionë euro me kursin e sotëm të këmbimit) ose një kosto për kilometër prej 4.9 milionë eurosh.

Të tre tenderët në fjalë u hetuan për kufizim të mundshëm të konkurrencës të kryer përmes një procedure që teknikisht njihet si “tender me rotacion”. Hetimi i Autoritetit të Konkurrencës erdhi pas një njoftimi nga Kontrolli i Lartë i Shtetit, i cili kishte konkluduar se përveç kufizimit të konkurrencës, në këto tenderë kishte potencialisht vepër penale, për të cilat KLSH njoftoi Prokurorinë e Tiranës.

Njësoj si në rastin e tre tenderëve të fundit të organizuara nga qeveria aktuale, ajo që i bëri këto tenderë të futeshin nën hetim nga Autoriteti i Konkurrencës ishte koncepti i “afrimësisë me fondin limit”.

Pavarësisht se të tre tenderët përbënin një rast studimor për manipulimin e tenderëve në këtë mënyrë, fakti është që rezultati i tyre mbarti kosto së paku tre herë më të ulët për kilometër se sa tre tenderë të tjerë të zhvilluar muajin e kaluar për ndërtimin e mbikalimeve dhe nënkalimeve në segmentin e Unazës nga Pallati me Shigjeta deri te rreth-rrotullimi “Shqiponja”.

Shqetësimi mbi koston e pazakontë të segmentit aktual me gjatësi 2.3 kilometra dhe me çmim të tenderuar prej 40 milionë eurosh ka shkaktuar debat politik së fundmi, ku Partia Demokratike dhe Lëvizja Socialiste për Integrim kanë argumentuar se tenderët janë dukshëm të manipuluar.

“Një hajdutëri dhe grabitje nga më të frikshmet,” e konsideroi Petrit Vasili nga LSI.

Kryeministri Edi Rama u përgjigj në Tëitter duke argumentuar se rrugët nuk krahasohen dot “si pantallonat teritale”.

Ministria e Transportit argumentoi nga ana e saj se segmenti aktual ka shumë mbikalime dhe nënkalime, të njohura në gjuhën teknike si “vepra arti” dhe që sipas transporteve, justifikojnë çmimin aktual prej 40 milionë eurosh.

Tenderët rotacion

Tenderët për ndërtimin e segmenteve jugore dhe jug-lindore të Unazës së Tiranës u zhvilluan në vitin 2013. E gjithë puna për ndërtimin e 12 kilometrave u nda në tre lote. Në tenderë morën pjesë nëntë kompani, të cilat u bashkuan në tre oferta të njohura si “bashkime të përkohshme”. Të tre grupet e kompanive fituan secila nga një segment. Secili tender përfundoi me ofertën fituese fare pranë fondit limit ku në secilin tender, dy kompani hodhën oferta humbëse.

Segmenti i parë u fitua nga kompania Gener 2 me ofertë fituese të barabartë me 99.82% të fondit limit prej 1.96 miliardë lekësh. Bashkimi i operatorëve Gjoka Konstruksion dhe Gjikuria hodhën një ofertë humbëse të barabartë me 99.91% të fondit limit, ndërsa kompania Albavia hodhi ofertë të barabartë me 99.96% të fondit limit.

Në segmentin e dytë, doli fitues konsorciumi Albavia & Favina & Alpin, me ofertë fituese të barabartë me 99.9% të fondit limit prej 1.94 miliardë lekësh. Konsorciumi Gjoka Konstruksion&Gjikuria hodhi ofertë humbëse të barabartë me 99.98% të fondit limit ndërsa Gener 2 hodhi ofertë prej 99.99%.

Në segmentin e tretë doli fitues Gjoka Konstruksion dhe Gjikuria me ofertë fituese 99.9% nga limiti prej 1.93 miliardë lekësh. Në këtë garë hodhi ofertë vetëm Albavia me çmim të barabartë me 99.95%.

Opozita duket se përdor pikërisht këto argumente që vijnë nga fusha e ekonomiksit për të thënë se tre tenderët për segmentin aktual të Unazës janë dukshëm të manipuluar.

Në tre tenderët e zhvilluar për tre lote në projektin aktual, një kompani konkurroi në secilin rast pa garë.

Në dy tenderë, ofertat fituese ishin të barabarta me mbi 99.8% të fondit limit.

Të dhënat për tenderin e tretë nuk gjenden në faqen e prokurimeve publike në internet APP.gov.al.

Të treja segmentet e unazës së Tiranës që sakaq janë ndërtuar kanë në përbërje mbikalime dhe nënkalime të shumta, si dhe një tunel të shkurtër në segmentin nga TEG për në Farkë, segment që është ende i papërfunduar.

Mbikalimi më i madh është ai te “Pallati me Shigjeta” ndërsa në të njëjtin segment ka mbikalime të tjera në Selitë, pranë Kopështit Zoologjik, pranë Liqenit të Thatë, pranë fshatit Sauk e më tutje.

Afërsia e ofertës fituese me fondin limit konsiderohet në manuale të ndryshme të OECD apo Bankës Botërore si një ‘flamur i kuq’, një sinjalizues për autoritetet për rrezik të mundshëm korrupsioni ose marrëveshjeje të fshehtë mes kompanive pjesëmarrëse në garë për të shmangur garën dhe për të maksimizuar fitimet e tyre.

Sipas Bankës Botërore, një tender duhet të konsiderohet i dyshimtë nëse oferta fituese ka një afrimësi me fondin limit më të vogël se 1%. Për shembull, nëse fondi limit në një tender është 100 lekë dhe oferta fituese është 99 lekë, atëhere autoritetet duhet ta konsiderojnë këtë rezultat si të dyshimtë. Arsyeja është se probabiliteti matematikor sugjeron që disa kompani që marrin pjesë në një garë, e kanë të pamundur të jenë të sigurt se askush nuk do të ofrojë një ofertë më të ulët për një vepër publike me përmasa të mëdha. Një tender normal konsiderohet pa dyshime për manipulime në rast se oferta fituese është nga 80 deri në 90% të fondit limit.

Problemi është se me të tre tenderët e qeverisë së kaluar për segmentin ekzistues të Unazës së Madhe të Tiranës ashtu edhe me tre tenderët e qeverisë aktuale, afërsia me fondin limit nuk është 1%, por shpesh, më pak se 0.1%./Reporter.al