'Zgjedhjet u dominuan nga partia-shtet', a është reforma zgjedhore zgjidhja pas raportit të ODIHR?!

Publikimi i raportit përfundimtar të OSBE/ODIHR sot për zgjedhjet parlamentare të 11 majit ka rikthyer në qendër të debatit politik nevojën për një reformë zgjedhore të thellë dhe gjithëpërfshirëse.

Në një dokument voluminoz prej disa faqesh, misioni ndërkombëtar i vëzhgimit evidenton një sërë problematikash që, sipas tyre, kanë cenuar standardet për zgjedhje të lira dhe të ndershme në Shqipëri.

Sipas raportit zgjedhjet u zhvilluan në mënyrë të qetë , por në një klimë të thellë polarizimi politik dhe me kushte të pabarabarta për garuesit.

“Kandidatët e partisë në pushtet patën avantazh të padrejtë për shkak të përdorimit të burimeve shtetërore gjatë fushatës,” thuhet në raport nder te tjera. 

Vëzhguesit ndërkombëtarë theksojnë gjithashtu se “presioni mbi administratën publike dhe votuesit, mungesa e transparencës në financimin e fushatës dhe ndikimi i interesave politike në media kanë ndikuar negativisht në integritetin e procesit".

Opozita ka paralajmëruar se do të kërkojë një reformë zgjedhore të thellë, të mbështetur nga faktori ndërkombëtar, për të garantuar ndarjen reale të shtetit nga partia dhe për të rikthyer besimin e qytetarëve në procesin zgjedhor.

Por, a është reforma zgjedhore zgjidhja?

Raporti i ODIHR rekomandon qartë dhe domosdoshmërinë për përmirësime në kuadrin ligjor dhe institucional, duke theksuar se “ndryshimet e vonshme ligjore, të miratuara pa konsultime të gjera, cenojnë stabilitetin dhe besueshmërinë e procesit”.

Kjo ka ngritur shqetësime se pa një reformë të mirëfilltë, zgjedhjet e ardhshme mund të përballen me të njëjtat probleme.

Megjithatë, përvoja e viteve të fundit ka treguar se reformat zgjedhore në Shqipëri shpesh janë produkt i marrëveshjeve politike të momentit, të cilat nuk adresojnë në thelb problemet strukturore të sistemit.

Në këtë kontekst, aktorë politikë dhe përfaqësues të shoqërisë civile kanë rikthyer në vëmendje çështjen e reformës zgjedhore, duke e konsideruar atë si një hap të domosdoshëm për përmirësimin e standardeve demokratike dhe jo të përdoret si një alibi për të zbutur presionin ndërkombëtar, pa sjellë ndryshime reale.

Ndërkohë, diskutimet mbi përmbajtjen, formatin dhe garantimin e zbatimit të saj mbeten të hapura.