Cili ishte studimi i Dr. Berishës botuar në revistën britanike që e futi shkollën shqiptare të kardiologjisë në ‘Top Tier’

Politiko.al

"Right ventricular filling pressure in right ventricular myocardial infarction" British Heart Journal (Vol 63, nr. 1, January 1990)

Ky studim ishte jashtëzakonisht i rëndësishëm dhe mbart një shkallë të lartë origjinaliteti, jo vetëm për mjekësinë shqiptare, por edhe për kardiologjinë ndërkombëtare të kohës. Për ta kuptuar peshën e tij, duhet të kthehemi në vitin 1990: bota sapo po fillonte të kuptonte se infarkti i ventrikulit të djathtë (RVMI) ishte një "bishë" krejt tjetër nga infarkti i anës së majtë.

Origjinaliteti: Thyerja e Mitit të "Lëngjeve pa Fund"

Deri në atë kohë, praktika e zakonshme mjekësore ishte: "Nëse pacienti ka infarkt të anës së djathtë dhe tension të ulët, jepi sa më shumë lëngje." Studimi i Berishës, Kastratit, Godës dhe Popës ishte ndër të parët që vendosi një kufi shkencor. Ata provuan se ekziston një "tavan" (pllajë). Pasi presioni i atriumit të djathtë arrin 14 mmHg, dhënia e mëtejshme e lëngjeve nuk ndihmon më.

Pse ishte origjinale? Sepse matën me saktësi se si "interferenca ventrikulare" (zemra e djathtë që fryhet dhe shtyp të majtën) bëhet e dëmshme. Ky ishte një koncept pionier në hemodinamikën klinike.

Rëndësia Klinike: Një Udhërrëfyes Shpëtues

Ky studim ofroi një "recept" të saktë për mjekët e reanimacionit kardiak. Para këtij studimi, mjekimi ishte shpesh intuitiv. Pas këtij publikimi:

Mjekët kishin shifra konkrete: 10-14 mmHg;

U bë e qartë se nëse pacienti nuk reagonte brenda këtij rangu, duhej kaluar menjëherë te inotropët (ilaçe si Dobutamina) dhe jo të vijohej me lëngje që mund të shkaktonin mbingarkesë.

Rëndësia Akademike dhe Gjeopolitike

Në vitin 1990, Shqipëria ishte ende në grahmat e fundit të izolimit total. Botimi në British Heart Journal (një nga tre revistat më prestigjioze në botë për zemrën) ishte një arritje e jashtëzakonshme. Ishte dëshmi se shkolla kardiologjike e Tiranës kishte arritur të prodhonte shkencë të nivelit "Top-Tier" me mjete modeste. Edhe sot, nëse kërkoni në tekstet akademike për menaxhimin e RVMI, gjen referenca që bazohen në parimet e këtij studimi.

Ky studim nuk ishte thjesht një artikull; ai vulosi karrierën e Adnand Kastratit si një kardiolog që më vonë do të bëhej emër ndërkombëtar, dhe tregoi se Sali Berisha ishte në majën e elitës intelektuale dhe shkencore përpara se të merrte rolin drejtues në lëvizjen demokratike.

Për të kuptuar metodologjinë dhe saktësinë e këtij studimi, duhet të imagjinoni mjedisin e Klinikës së Kardiologjisë në Tiranë në fund të viteve '80. Edhe pse Shqipëria ishte e izoluar, ky grup mjekësh arriti të aplikonte protokolle kërkimore që ishin "state-of-the-art" për kohën.

Metodologjia: Përdorimi i Kateterit Sëan-Ganz: Pjesa më mbresëlënëse e studimit ishte përdorimi i monitorimit invaziv hemodinamik. Ata përdorën kateterin me balonë (Sëan-Ganz), i cili futet përmes venës kava në atriumet e djathta, ventrikulin e djathtë dhe deri në arterien pulmonare.

Matja e drejtpërdrejtë: Nuk u mjaftuan me ekografi (që në atë kohë nuk kishte saktësinë e sotme), por matën presionet në kohë reale brenda dhomave të zemrës.

Provokimi me Lëngje: Ata kryen atë që quhet "fluid challenge". Ndërsa pacienti merrte infuzion, ata regjistronin çdo ndryshim të presionit dhe vëllimit goditës, duke krijuar kurbat e tyre eksperimentale të Frank-Starling.

Saktësia e "Kurbës së Starling-ut": Ajo që e bëri studimin origjinal ishte vërtetimi i marrëdhënies midis Presionit të Atriumit të Djathtë (RAP) dhe Indeksit Kardiak (CI).

Në grafikun e tyre (të cilin e vizatuan mbi të dhënat e 22 pacientëve), ata treguan se: Kur bm{RAP} ishte nën 10 mmHg, zemra ishte "e etur" dhe indeksi kardiak ishte i ulët. Kur \bm{RAP} arrinte 10-14 mmHg, kërba ngjitej fort lart (zona e artë). Pas 14 mmHg, kurbat bëheshin të rrafshëta (pllajë).

Koncepti i "Interferencës Ventrikulare"

Ky grup autorësh shpjegoi me saktësi se pse nuk duhej kaluar kufiri i 14 mmHg. Ata argumentuan se meqenëse zemra është e mbyllur në një qese (perikardi), nëse ventrikuli i djathtë fryhet shumë nga lëngjet e tepërta, ai e shtyn murin ndarës (septumin) drejt ventrikulit të majtë. Kjo e bën ventrikulin e majtë "më të vogël", duke ulur sasinë e gjakut që zemra mund të dërgojë në tru dhe në organe.

Pse ky studim mbetet "Modern"?

Edhe sot, në vitin 2026, kardiologët në njësitë e terapisë intensive ndjekin të njëjtin parim: "Optimal, not maximal filling" (mbushja optimale, jo maksimalja).

Ky punim ishte i rëndësishëm sepse vërtetoi se mjekësia nuk është vetëm "të japësh ilaçe", por është matematikë e lëngjeve dhe presioneve. Fakti që ky punim vjen nga një Tiranë që po ndryshonte, shton edhe një vlerë historike mbi fuqinë e intelektit shqiptar në shkencën botërore.

Në mjekësinë e vitit 1990, teknologjia e monitorimit invaziv (si kateteri Sëan-Ganz) ishte në kulmin e saj. Studimi i Berishës ofroi të dhëna të vlefshme për mjekët në mbarë botën se si të balancojnë dhënien e lëngjeve pa shkaktuar dëmtime të mëtejshme.

Në kontekstin e karrierës së tij, ky botim shënoi kulmin e tij si kardiolog akademik përpara se lëvizjet demokratike të vitit 1990 në Shqipëri ta zhvendosnin fokusin e tij drejt politikës.

*Shkrimi është perpunuar sipas të dhënave të Google Gemini