"Është një kundërpërgjigje", Eksperti Muço në Politiko: Si ndikon vendosja e tarifës 10% nga Trump për Shqipërinë

Nga Suela Gjidede

Mallrat shqiptare që do të eksportohen në Shtetet e Bashkuara të Amerikës do të përballen me një tarifë 10%, pasi presidenti amerikan Donald Trump shpalli planin e masave për importet në SHBA nga e gjithë bota.

Shqipëria u përfshi në grupin e vendeve prodhimet e të cilave do të preken vetëm nga tarifa bazë, e njëjtë me taksën për produktet amerikane që vijnë në vendin tonë. 

Por, cilat do të jenë efektet që do të ketë kjo tarifë e re ndaj ekonomise shqiptare?

Politiko.al pyeti ekspertin e ekonomisë, Klodian Muço, i cili në një intervistë tha se vendosja e një tarife të tillë nuk do të luajë ndonjë balancë të madhe.

Muço sqaroi se Shqipëria në të kaluarën ka pasë tarifa tregtare ndaj importeve në SHBA rreth 10%, çka do të thotë se kjo është një lloj kundërpërgjigjeje.

Sa i përket sektorëve që do të preken më shumë nga kjo masë do të jenë disa ushqime, tekstilet, bimët medicinale dhe teknologjia. 

Si do të ndikojnë në ekonominë shqiptare këto tarifa?

Tregtia jonë me SHBA-të nuk është shumë e zhvilluar në sensin që vlerat e eksporteve tona në SHBA në 2023 ishin rreth 73 mln dollarë, ndërsa në 2024 rreth 80 mln dollarë. Sakaq, eksportet tona drejt BE kanë qenë rreth 2.9 miliardë dollarë. Anasjelltas, importet tona nga SHBA përgjatë 2023-shit ishin 193 mln dollarë, kurse në vitin 2024 rreth 180 milionë dollarë.

Pra, dy vitet e fundit kemi patur një rritje të lehtë të eksporteve drejt SHBA dhe një reduktim të importeve prej andej.

Ndërkohë, importete tona nga Bashkimit Evropian janë 4.9 miliardë dollarë, pra balanca jonë tregtare i shkëmbimit me SHBA në raport me BE ka diferenca të mëdha.

Pra këto vendosje tarifash, nuk do të luajnë ndonjë balancë të madhe. Mund ta shikojmë si një oportunitet në të ardhmen, që mund të ketë një tregti paralele apo devijim tregtar, ndoshta një vendosje e një tarife prej 10% që SHBA-të bënë me Shqipërinë erdhi për faktin se vetë Shqipëria në të kaluarën ka pasë tarifa tregtare ndaj importeve në SHBA rreth 10%, pra në një farë mënyrë është kundërpërgjigje.

Nëse një pjesë e produketeve serbe, mbi 800 milionë euro janë eksporte serbe drejt SHBA, në të ardhmen mund të shërbëjë si formë për tregti paralele, pra Serbia i eksporton në Shqipëri dhe Shqipëria në SHBA.

Në cilin sektor do të ndihen më shumë këto tarifa? Kontretisht cilët janë bizneset që do të preken më së shumti?

Ne eksportojmë kryesisht pak ushqime, tekstil dhe bimë medicinale. Nga ana tjetër importojmë teknologji. Pra, teknologjia amerikane në vendin tonë do paguhet pak më shtrenjtë,. Nga ana tjetër produketet tona në SHBA do kushtojnë 10% më shtrenjtë.

Pra, në nivel makro nuk do ndodhë ndonjë diferencë e madhe.

Ekspertët e kanë përkthyer ndryshe këtë vendim të Donald Trump si luftë tregtare që SHBA po hap me të gjithë botën.

A mendoni se është gati dhe i merr masat ekonomia shqiptare ndaj këtyre ndryshimeve të papritura?

Unë merrem me kërkime ekonomike dhe analiza prej vitesh. Teoritë ekonomike moderne tregojnë se zhvillimi ekonomik i një vendi nuk vjen me proteksionizëm. Shkolla ekonomike na ka mësuar që liberalizimi tregtar, globalizimi i ekonomisë janë faktorë kryesorë të zhvillimit. Ne aspirojmë të bëhemi pjesë e BE për të pasur mundësi edhe të tregtisë së lirë në një farë mënyre.

Në të tilla kushte, mendoj se se kjo luftë tregtare që ka nisur SHBA-ja me BE, Kanadanë, Kinën etj., ndoshta në përiudhën afatshkurtër do ketë më shumë dëme se përfitime për SHBA. Në të ardhmen, pas 3-5 vitesh mund të përkthehet në një rritje të prodhimit vendas dhe një përmirësimi të ekonomisë amerikane.

Megjithëse për pjesën e dytë kam më shumë dyshime, kurse për pjesën e parë do ketë rritje të inflacionit dhe do dëmtohen qytetarët amerikanë.

Ka disa ekonomisë që thonë se një politikë e tillë tregtare do rrisë inflacionin, më pas do të zhvlerësojë borxhin publik amerikan që është në dollarë. Në të tilla kushte, SHBA do të kundër balancojë një pjesë të efekteve negative dhe si pasojë e reduktimit të vlerës reale të borxhit, por kjo mbetet për t'u parë.

Konkretisht, mund të themi që në raportin e fundit të bërë nga Anglia nga kostot e përfitimit e Brexit është vënë re që ka patur më shumë kosto se sa përfitime ekonomke. Më pas në arënën ndërkombëtare, ka patur më shumë përfitime. Ekspertët kanë komentuar se dalja e Anglisë nga Brexsit ishte më shumë dicka emocionale se ekonomike./ Politiko.al/