Bob Dole, i fundmi i amerikanëve?

Alfred Lela

Kur Eliot Engell, humbi vendin përballë sfidantit Republikan në zgjedhjet e fundit për Kongresin Amerikan, njohësve të çështjes shqiptare dhe dashamirëve të saj sidomos, duhet t’u ketë shpëtuar një pëshpërimë mërzie dhe ankthi. Engell ka qenë një nga kalorësit e palodhur të albanosferës, një mik i shqiptarëve dhe një amerikan bona fide në qarqet politike të Uashingtonit.

Por, nuk është transferimi i paqtë i pushtetit që tremb. Koha biologjike dhe vdekja janë edhe më të pamëshirshme. Prej saj shqiptarët kan humbur një tjetër mbështetës, ish-senatorin dhe ish-kandidatin presidencial, Republikanin Bob Dole.

Dole, gjithaq një proshqiptar me ndikim në Uashington, ka qenë një ndër mbështetësit më të palëkundur të vetëvendosjes, sovranitetit dhe mirëqenies së kombit të vogël europian, të vendosur nga fati në siujdhesën ballkanike.

Me ikjen e tij, skenës i zhduket ndoshta i fundmi i amerikaneve pro shqiptarë.

I fundit sepse zoti Dole (dritë pastë!) është përfaqësues, jo vetëm i një grupi mbështetësish të çështjes shqiptare, por emblema e një epokë të artë, asaj që mund të quhet the Albanian golden era.

Zotat e historisë në fund të viteve ‘80 dhe në të dy dekadat përmbyllëse të shekullit të shkuar, u pajtuan fuqimisht me shqiptarët. Një rrjet me ndikim në Amerikë, kryesisht senatorë dhe kongresmenë Republikanë anti-komunistë, panë të Shqipëria dhe shqiptarët një vend të robëruar padrejtësisht, të hedhur pamëshirë në anën e gabuar të historisë, përtej Perdes së hekurt. Lidhja speciale amerikano-shqiptare ishte antikomunizmi.

Njëzet vjet me radhë të ishe anti-komunist, si ndër shqiptarët ashtu edhe ndër qarqet e politikëbërjes amerikane ishte diçka e kohës, e rendit dhe nevojës; something cool dhe historike.

Jo më.

Anti-komunizmi ka rënë si agjendë, dhe përpjekja jetëshkurtër e Donald Trump për ta risjellë, më shumë për qëllime politike se sa themelore-duhet thënë, dëshmoi se një agjendë tjetër, kryesisht e majtë, tërësisht liberale, e bazuar mbi fuqi ekonomike dhe mediatike i sundon elitat amerikane.

Engell, Dole, Reagan, Bush dhe anti-komunizmi i tyre duken tashmë si kuzhina etnike: të pëlqyeshme një herë në kaq kohë, por jo shija kryesore e hajeve amerikane.

Sigurisht, kjo është një gjë munguese, por jo për t’u vajtuar, duhet të shkaktojë melankoli, por jo vajmedet. Kohët ndryshojnë dhe bashkë me to realitetet. Edhe çështja shqiptare duhet kanalizuar në hullitë e së resë, të mundshmes, adekuates.

Ndërkohë që Bob Dole, Eliot Engell e burra të tjerë të politikës amerikane duhet t’i nderojmë, duhet çmuar edhe natyra e kohëve të reja që kanë ardhur.

Ky është kryesisht një alarm për të djathën shqiptare, e cila në një kontekst të tillë duket edhe më reaksionare, edhe më konservatore, edhe më në nevojë për pamje dhe pikëpamje të reja.

Sigurisht, e gjithë kjo ndërresë lëkure në shpinën e botës përkon edhe me zhvillimet e brendshme në Tiranë. Me dilemat e Partisë Demokratike, jo vetëm në raport me lidershipin aktual, por edhe në raportet me amerikanët.

Dy ndër emblemat e asaj që mund të quhet epoka e artë shqiptare, viteve ’90 të shekullit të shkuar dhe 2000 të këtij shekulli, Sali Berisha dhe Hashim Thaçi, janë në ajrin e pasigurt të një kok-a-pil me historinë apo fundin e saj.

Në këtë kontekst ngjarjet flasin për Shqipërinë dhe shqiptarët, por edhe për Amerikën dhe politikat e saj.