Pse Blendi Kajsiu analizon ‘berishizmin’ në epruvetë, jo atë në jetë?

Alfred Lela

Blendi Kajsiu ka qenë i shqetësuar me zhvillimet në opozitë, pas zgjedhjeve të 11 majit. Për të qenë më të saktë, me atë që ai perifrazon al grosso modo si ‘berishizmi’. Në metodologji, pra në mjetet e punës dhe të kërkimit që zgjidhen për të arritur në një përfundim, Kajsiu duket se fundin racional e ka të arritur paraprakisht, dhe metodologjinë e përdor, jo si mjet për të përforcuar tezën, por si levë lëvizëse të një parashtrimi subkoshient.

Në tekstet e tij, jo të pakta në lidhje me këtë temë, duket sikur Kajsiu po doktoron në ‘berishizëm’, por edhe në këtë me një shmangie metodologjike: anashkalon kontekstin. E merr Berishën dhe ‘berishizmin’ si të shkëputur nga rrethanat, si një gjë që qëndron më vete, në epruvetë-jo në jetë- pavarësisht kushteve sociale dhe politike.

Ai bën analizë sasiore, jo cilësore. Për këtë përqendrohet te ‘sa humbi Berisha’, ‘sa ra PD-ja’, ‘sa ikën dhe sa erdhën’, duke shmangur atë që, më së sakti mund ta shtjellojë çfarë po ndodh në Shqipëri me zgjedhjet. Gjë që bëhet vetëm nëpërmjet një analize kualitative.

Vetëm kjo analizë të lejon t’i përgjigjesh pyetjes: si ka mundësi që një kryeministër si Rama, 12 vite në pushtet, fiton një mandat të katërt, pavarësisht se qeverisja e tij, edhe në sytë e më dashamirësit ndaj PS, mund të karakterizohej të paktën si problematike?!

Nëse zgjedhim këtë pyetje thelbësore, dhe e përdorim metodologjinë në funksion të saj, ‘berishizmi’ bie. Mosngritja e kësaj teze, në rastin e Kajsiut e të tjerëve, zbulon pikërisht atë se, autorët në fjalë, kërkojnë të shpikin një opozitë përtej Berishës, për shkak se nuk shtjellojnë (a duan të?) një pushtet si ai i Ramës.

Përveçse shmangen në analizë, Kajsiu me të tjerë, bien edhe në paradoks, sepse kërkojnë ta shpjegojnë superstrukturën politike, jo nëpërmjet pushteteve, por sfidantëve.

Gjëja tjetër që shmangin, të fshehur pas kësaj qasjeje, është shpjegimi i pafuqisë së shoqërisë (edhe i vetë këtyre doktorantëve të tezës) për të prodhuar anti-trupa ndaj një pushteti që bymehet edhe kur vjetërohet, shenjtërohet edhe kur korruptohet.

Në këtë rrafsh e sfidoj Kajsiun, edhe për faktin se ai është ndoshta i vetmi ndër doktorantët anti-Doktor, që mund të parashtrojë dhe shtjellojë në këtë rrafsh. Kjo për faktin se nuk mendoj se e ka të sponsorizuar tezën e ‘berishizmit’ - thjesht një kënd nga i cili mundohet ta shpjegojë politikën e pushtetit/ opozitës në Shqipëri. Veç kësaj ai e ka shkollimin dhe leximet për të interpretuar një Shqipëri e cila po, përshkruhet edhe nga ‘berishizmi’, por nuk përcaktohet prej tij by default.

Thënë këtë, nuk mund të mos theksohet se, ta trajtosh, si skenën politike në Shqipëri, si Sali Berishën, në fillim të viteve ‘90 ashtu si në mes të viteve ’20 të një shekulli më pas, është një huqje pak e trashë e qëllimit për të ofruar analizë shterruese.

Përqendrimi aspak politologjik te ‘berishizmi’ dhe opozita si shpjegim i pamundësive të rotacionit, zbulon dëshirën që rotacioni të mbetet në terminologji, duke e konsideruar rrezik çdo ndërrim pushteti që nuk ndodh jashtë ‘berishizmit’.

Nëse Kajsiu e të tjerë përvetësojnë terminologjinë e Ramës ‘nuk ndryshon pushteti, pa ndryshuar opozita’, pushteti nuk ndryshon kurrë, sepse pritshmëria e shoqërisë anulohet me anë të simulimit, dhe premisa shndërrohet nga ‘ndryshimi i pushtetit’ te ‘ndryshimi i opozitës’. Duke qenë se opozita, për definicion, i ka shumë më të pakta mjetet dhe metodologjitë e narrativës/propagandës/miklimit/trysnive, në oborrin e pushtetit do të gjenden gjithmonë shtysa dhe mjete që ‘vërtetojnë politologjikisht’ se opozita nuk ka ndryshuar, edhe kur ajo ka ndryshuar (ta zëmë edhe nëse-siç duket se dëshirojnë shumë analistë të së majtë- në krye të së djathtës vjen një doktor tjetër, Ilir Alimehmeti).

Ky paradoks, kur një i majtë i vetëdeklaruar si Kajsiu, flet për rreziqet e pakicës, si më të larta se të shumicës, dhe kërkon që pakica të purifikohet, ndërkohë që pushteti marinohet në të njëjtat vese, është një ad absurdum më vete.

Më anë tjetër Kajsiu shmang nga debati intelektual-gjë që Bushati me të cilin ka debatuar në distancë në 3 raste së fundmi-opozitën ‘tjetër’: grupazhet Shehaj, Lapaj, Qori. Nëse Berisha është pengu i Kajsiut dhe pengmarrësi i fateve të bllokut të madh opozitar-PD- pse votuesit (e patrysnuar sipas Kajsiut) nuk shkuan te Blloku Independent apo i Ri opozitar?!

Për një arsye të thjeshtë: makineria e pushtetit, kur tjetërson zgjedhjet, nuk bën dallim mes ‘opozitave’; duke qenë një mekanizëm i superstrukturës nuk mund të jetë eklektik (përzgjedhës). Ajo është egalitare, pra i cënon barabar të gjithë, si Berishën si Shehajn. Ajo nuk bën dallim mes tyre, sepse konsideron vetëm veten si dallimin-vini re gjuhën e Ramës “ne nuk jemi më të mirët, por më të mirë se ne nuk ka”.

Ja një tjetër lamie ku Kajsiu mund të shkoklonte arsyetime: pse, edhe kur pati alternativa përtej ‘ramëzisë’ dhe ‘berishizmit’, ato u shpërfillën nga elektorati. Aq shumë sa, edhe një parti si PSD e Tom Doshit, e cila mund të shihet si pjellë e sistemit, nëse përdorim arsyetimin e Kajsiut, mori më shumë deputetë se ‘të Rinjtë’.

Për këtë, mendoj se Kajsiu duhet t’i kthehet analizës cilësore. Pra, se si Rama e ka shndërruar cilësisht (me këtë nënkupto thelbin, jo cilësinë si të tillë) garën dhe peizazhin politiko-elektoral në Shqipëri.

Numrat të cilët nuk mbështeten në fakte, nuk shpjegojnë realitetin, por e kanë inxhinjeruar atë. E këtij lloji është pyetja, pse pushteti rritet kur natyra e pushtetit në vetvete është rënëse?  

Në këtë rast mbajmë parasysh atë që është thelbësore: po bëjmë fjalë për demokraci, jo autokraci!