A po ju shkakton vala e të nxehtit ‘mjegull mendore’?

Nxehtësia nuk e lodh vetëm trupin — ajo mund të ngadalësojë shpejtësinë e përpunimit të informacionit, të prishë përqendrimin dhe t’ju bëjë më të irrituar se zakonisht. Pse ndodh kjo dhe cilat janë mënyrat më të thjeshta për të planifikuar ditën dhe gjumin në mënyrë që truri juaj të mbajë ritmin?

Kur temperaturat përvëluese godasin, shumë prej nesh ndiejnë më shumë se vetëm efektet fizike të nxehtësisë. Vala e të nxehtit mund të ndikojë edhe në performancën tonë mendore, duke na lënë të plogësht dhe të shpërqendruar.

Ne folëm me terapisten e rehabilitimit kognitiv Natalie Mackenzie, e cila shpjegoi disa nga arsyet pas kësaj ‘mjegulle mendore’ të lidhur me nxehtësinë dhe ndau disa këshilla të dobishme se si ta përballojmë atë.

Çfarë është mjegulla mendore?

‘Mjegulla mendore nuk është një diagnozë mjekësore, por disa njerëz e përshkruajnë si mendim të turbullt, paaftësi për të marrë vendime, vështirësi në përqendrim ose thjesht ndjesinë se nuk je “në formë” – dhe mund të shfaqet ndryshe tek njerëz të ndryshëm’, thotë Mackenzie.

‘Mjegulla mendore shpesh lidhet me menopauzën dhe perimenopauzën, lodhjen ose nxehtësinë.’

Pse funksionet njohëse, si kujtesa dhe përqendrimi, ndikohen shpesh nga nxehtësia?

Gjatë një vale të nxehti, hipotalamusi i trurit ridrejton energjinë dhe rrjedhjen e gjakut drejt lëkurës për të ftohur trupin, shpjegon Mackenzie.

‘Hipotalamusi ynë, i cili është termostati i trurit, monitoron vazhdimisht temperaturën e trupit dhe siguron që kur temperatura rritet, trupi të ftohet përmes djersitjes’, vëren Mackenzie.

‘Ritmi i zemrës gjithashtu rritet gjatë nxehtësisë, gjë që devijon shumë energji dhe rrjedhje gjaku larg trurit, dhe kjo mund të ndikojë në funksionin kognitiv. Gjërat si vëmendja dhe përqendrimi, që janë në fund të piramidës kognitive, priren të preken të parat.’

Kjo mund të ketë efekte zinxhir në funksione të tjera kognitive, si kujtesa jonë.

‘Kjo krijon probleme me filtrimin, shpërqendrimin dhe fokusin, gjë që më pas ndikon në kujtesën afatshkurtër, e cila është në shtresën tjetër të piramidës’, thotë Mackenzie. ‘Kjo ndodh sepse nëse njerëzit nuk mund të përqendrohen dhe të mbajnë vëmendjen, ata nuk mund të ruajnë informacionin në kujtesën e punës, nuk mund ta mbajnë atë dhe as ta manipulojnë për ta kaluar në kujtesën afatgjatë.’

Ajo shton se njerëzit mund të kenë gjithashtu probleme me vendimmarrjen dhe funksionet ekzekutive, që janë funksione më të larta kognitive, në nxehtësi.

‘Njerëzit nuk mund të peshojnë informacionin njësoj, shpejtësia e përpunimit ngadalësohet dhe shpesh ndodh një efekt zinxhir në fusha të ndryshme kognitive’, thotë Mackenzie.

A mund të ndikojë nxehtësia edhe në humorin tonë?

‘Disa njerëz vërejnë se, për shkak se vendimmarrja e tyre është e dëmtuar ose trupi ndjehet nën stres, kjo mund të ndikojë në reagimet emocionale’, vëren Mackenzie. ‘Në nxehtësi, rrjedhja e gjakut dhe trupi ynë fokusohen në instinktet e mbijetesës për t’u ftohur, gjë që mund të na çojë në një gjendje më emocionale.

‘Njerëzit shpesh ndihen më të acaruar dhe potencialisht më reaktivë e impulsivë në nxehtësi, sepse nuk po i përdorin funksionet ekzekutive aq mirë sa zakonisht.’

Çfarë roli mund të luajë gjumi në këtë?

Nxehtësia mund të ndikojë negativisht në gjumin tonë, gjë që mund të ketë efekte të rëndësishme në humor dhe funksionin kognitiv ditën pasuese.

‘Ne kemi nevojë të shohim një rënie të lehtë të temperaturës së trupit për të hyrë në fazën e gjumit të thellë që na nevojitet për gjumë rikuperues, por kur është nxehtë kjo mund të jetë problem’, thotë Mackenzie.

‘Më pak kohë në këtë fazë të gjumit të thellë ndikon në arkitekturën e gjumit, gjë që më pas ndikon në konsolidimin e kujtesës dhe mund të ndikojë në procesin e pastrimit të mbetjeve glinfatike [i cili e mban trurin “të pastër” duke larguar mbetjet gjatë gjumit, sipas Cleveland Clinic]. Më pas, ditën tjetër, shfaqen efektet e kombinuara të ndikimit kognitiv të gjumit të dobët.’

A luan rol dehidratimi në këtë?

‘Edhe një ndryshim i vogël në hidratim, mjafton të kalosh në dehidrim të lehtë, ndikon ndjeshëm në funksionin kognitiv, si vendimmarrja dhe përqendrimi’, thekson Mackenzie.

Ja këshillat kryesore të Mackenzie për mënyrën si të parandalohen dhe menaxhohen këto efekte…

Qëndroni të hidratuar

‘Është e rëndësishme të mos harrohet hidratimi’, thotë Mackenzie. ‘Gjatë valës së të nxehtit ne djersitemi më shumë, ndaj nuk bëhet fjalë vetëm për ruajtjen e sasisë normale të ujit, por edhe për zëvendësimin e ujit që humbasim përmes djersitjes.’

Rregulloni orarin

‘Nëse është e mundur, konsideroni ndryshimin e orarit tuaj. Për shembull, filloni punën më herët gjatë ditës kur është më freskët’, sugjeron Mackenzie.

Ndryshoni mjedisin

‘Përpiquni të qëndroni larg zyrave të nxehta nëse është e mundur dhe të qëndroni në mjedise më të freskëta’, rekomandon Mackenzie.

Përshtatni detyrat më të vështira me orët më të freskëta të ditës

‘Mendoni si ta planifikoni ditën tuaj rreth vendimmarrjes’, këshillon Mackenzie. ‘Për shembull, rekomandohet të bëhen detyrat më kërkuese kognitive në mëngjes ose në mbrëmje të hershme, kur është më freskët.

‘Përpiquni të shmangni ose të reduktoni marrjen e vendimeve të rëndësishme gjatë orëve të pikut të nxehtësisë.’

Bëni një dush pak më të freskët

‘Ulni temperaturën e trupit me një dush pak më të freskët, jo me ujë shumë të ftohtë’, rekomandon Mackenzie. ‘Ftohja e kyçeve të duarve dhe qafës mund të ndihmojë në uljen e reagimit të hipotalamusit.’

Krijoni një mjedis të freskët për gjumë

‘Përpiquni të qëndroni të freskët gjatë natës’, këshillon Mackenzie. ‘Gjërat si ventilatorët, mungesa e çarçafëve të rëndë dhe pambuku i lehtë mund të ndihmojnë në mbrojtjen e gjumit dhe t’ju ndihmojnë të keni më shumë gjumë të thellë.’/ DPA News