"I vetëshpalluri paqebërës"/ Reuters: Si e bindi Trump Netanyahun të pranonte marrëveshjen e paqes

Reuters përpiqet të identifikojë "gjembat" e mundshme në zbatimin e marrëveshjes së armëpushimit dhe lirimit të pengjeve midis Izraelit dhe Hamasit, i cili vlerëson se fitorja diplomatike e Donald Trump do të varet pjesërisht nga fakti nëse ai mund ta mbajë kryeministrin izraelit Benjamin Netanyahu në anën e tij. Si mosmarrëveshjet dhe pikat qëllimisht të paqarta të marrëveshjes, ashtu edhe presionet e brendshme me të cilat pritet të përballet Netanyahu, kryesisht nga partitë e ekstremit të djathtë të koalicionit qeverisës, mund ta bëjnë të vështirë për të që t'i përmbahet marrëveshjes, edhe me afrimin e zgjedhjeve.

Sipas agjencisë, që paqja të zërë rrënjë, i vetëshpalluri paqebërës Donald Trump, i cili po bën fushatë për Çmimin Nobel për Paqen, do të duhet të vazhdojë të ushtrojë presion mbi njeriun, mbështetjen e të cilit do t'i duhet në fazat e ardhshme të planit të tij, kryeministrin izraelit.

"Netanyahu është një bashkëbisedues me vullnet të fortë dhe i vështirë"

Netanyahu konsiderohet si një bashkëbisedues me vullnet të fortë dhe i vështirë, diçka që presidentët amerikanë nga Bill Clinton te Joe Biden e kanë vënë re. Edhe zyrtarët e administratës Trump kanë shprehur zhgënjim me sulmet izraelite që minuan politikën amerikane.

Megjithatë, presidenti amerikan arriti ta ushtronte presion mbi të që të pranonte kornizën e tij për një marrëveshje më të gjerë paqeje. Në të njëjtën kohë, ai i bindi vendet e tjera të Lindjes së Mesme të ndërmjetësonin në mënyrë që Hamasi të kthente të gjithë pengjet izraelite, gjë që ishte arma e tij kryesore e negociatave. Por tani, kushtet do të jenë më të vështira.

Dallimet në planin e Donald Trump

Ndërkohë, Izraeli dhe Hamasi mbeten thellësisht të ndarë në shumë çështje të planit 20-pikësh të Donald Trump. Me Izraelin që përgatitet për zgjedhje vitin e ardhshëm, qasja e Netanyahut mund të ndryshojë ndërsa ai përpiqet të mbajë të bashkuar koalicionin e tij të krahut të djathtë, pasi dy partnerët e tij të fuqishëm, Ben-Gvir dhe Bezalel Smotrich, kanë kritikuar marrëveshjen e armëpushimit me Hamasin. Ben-Gvir, ministri i sigurisë kombëtare, ka kërcënuar të largohet nga qeveria në shenjë proteste.

Nimrod Goren, president i grupit të ekspertëve për politikën e jashtme izraelite Mitvim, vëren se viti 1826 është një vit kur gjithçka ka të bëjë me fushatat, dhe llogaritjet e Netanyahut mund të ndryshojnë për t'u përqendruar në mbijetesën e tij politike.

Në të njëjtën kohë, diplomatët dhe analistët thonë se forca e planit të paqes të Trump është edhe dobësia e tij. Marrëveshja ka shumë pika të paqarta. Asnjëra palë nuk ka rënë dakord për detajet e çdo mandati. Paqartësia ishte thelbësore për t'u nënshkruar nga të dyja palët. Por detyra më e vështirë diplomatike tani fillon.

Një nga pikat e mundshme të ngërçit ka të bëjë me kërkesën që Hamasi të çarmatoset dhe ta përjashtojë atë nga çdo rol në administrimin e ardhshëm të Gazës. Edhe pse organizata në përgjithësi e pranoi planin, përgjigjja e saj zyrtare nuk i përmendi shprehimisht këto kushte. Udhëheqësit e saj kanë lënë të kuptohet se do të ketë një rol për ta të nesërmen.

John Alterman, një ekspert për Lindjen e Mesme në Qendrën për Studime Strategjike dhe Ndërkombëtare në Uashington dhe një ish-zyrtar i Departamentit të Shtetit, tha se kishte shumë mënyra se si marrëveshja mund të prishej.

"Nuk më kujtohet një marrëveshje ndërkombëtare që të ketë lënë kaq shumë gjëra për më vonë", shtoi ai.

Një zyrtar i lartë amerikan tha se Trump ka ndikim mbi Netanyahun, pjesërisht për shkak të mbështetjes së tij të palëkundur për Izraelin në çështje të tjera kyçe. Ai e kishte njohur zyrtarisht Jerusalemin si kryeqytetin e Izraelit dhe Lartësitë e Golanit si territor izraelit gjatë mandatit të tij të parë. Trump, tha zyrtari, "nuk po përpiqet të mbajë një distancë të barabartë. Ai fjalë për fjalë ka qëndruar krah për krah me Izraelin 100 përqind. Dhe kjo është arsyeja pse ai ka aftësinë ta udhëheqë atë në drejtimin e duhur", shtoi ai.

Sipas anketuesit izraelit Mitchell Barak, i cili punoi për Netanyahun në vitet 1990, kryeministri nuk ka zgjidhje tjetër veçse të "bashkohet" me Shtetet e Bashkuara ndërsa Trump është në Shtëpinë e Bardhë.

Një Trump më i ashpër

Presidenti amerikan ka një histori të përzier në presionin ndaj Netanyahut. Në të kaluarën, ai ka ofruar mbulim politik pavarësisht shqetësimeve në rritje humanitare në lidhje me situatën në Gaza.

Por në javët e fundit, ai ka qenë më i vendosur. Ai e detyroi Netanyahun të telefononte emirin e Katarit për të “kërkuar falje” për bombardimin e negociatorëve të Hamas në shtator. Ai e shtyu atë të nënshkruante planin 20-pikësh, pavarësisht rezervave të kryeministrit izraelit.

“Karakteri më i madh i negociatave i Donald Trump është se ai është shumë më popullor në Izrael sesa Netanyahu”, tha Alterman, duke vlerësuar se presidenti amerikan mund ta mbështeste të ardhmen e tij politike ose ta minonte atë.

Të hënën, duke folur në Knesset, Donald Trump bëri shaka me “Bibin”, duke i thënë se “ai mund të jetë më i sjellshëm tani, sepse nuk është më në luftë”.

Zgjedhjet në Izrael dhe presioni nga e djathta

Zgjedhjet e vitit të ardhshëm mund të ndryshojnë në mënyrë dramatike llogaritjet politike të Netanyahut. Analistët thonë se nëse Hamasi vonon çarmatosjen, elementët e krahut të djathtë të koalicionit qeveritar, i cili këmbëngul në dorëzimin e plotë të organizatës, mund të kërkojnë rifillimin e operacioneve ushtarake, duke anuluar marrëveshjen e Donald Trump.

Një pikë tjetër që mund të shkaktojë tension është dispozita e planit të paqes për mundësinë e një shteti të ardhshëm palestinez, diçka që shumica e izraelitëve e kanë të vështirë ta pranojnë.

Sipas ish-ambasadorit të SHBA-së në Izrael, Dan Shapiro, çdo fushatë zgjedhore kundër krijimit të një shteti palestinez mund të kufizojë gatishmërinë e vendeve arabe për të ushtruar presion mbi Hamasin që të përmbushë detyrimet e tij sipas marrëveshjes së Trump.

Kushti, tha Shapiro, ishte i rëndësishëm për të siguruar mbështetjen arabe. "Por nëse diskursi politik në Izrael evoluon në një refuzim të plotë të një shteti palestinez përgjithmonë, kjo mund të zbehë entuziazmin arab për të luajtur rolin e tyre", shtoi ai./Reuters