A ka dalë me humbje banka qendrore?

Pyetja Origjinale

“C’jane keto informacionet neper portale qe banka e shtetit ka dale me humbje? A mundet banka qendrore qe pret parane vete te dale me humbje ? ??”

Përgjigje:

E nderuar lexuese. Pyetja Juaj është me të vërtetë e ndjeshme për publikun dhe hyn tek cështjet që ne si ekspertë këmbëngulim që duhen trajtuar nga persona që kanë jo vetëm profesionalizmin por edhe zotësinë për ta shpjeguar thjeshtë në publik.

Me sa kemi dijeni ky është vetëm një aludim dhe nuk ka asnjë të vërtetë. Ky aludim është hedhur në media nga persona pa background ekonomik/financiar, ndoshta pa dashakeqësi, por që me gjithë respektin nuk njohin procesin e vlerësimit të aseteve që mban nën administrim një institucion financiar. Gjithsesi, teknikisht dhe ligjërisht pozicioni financiar (humbje/fitim) i cdo subjekti publik apo privat analizohet me detaje vetëm duke iu referuar pasqyrave financiare të audituara.

Megjithatë, në këtë përgjigje, do përpiqemi t’ju shpjegojmë thjeshtë fenomenin e vlerësimit të aseteve, që të kuptoni kur konsiderohet humbje/ fitim apo jo.

Për shkak të flukseve të mëdha hyrëse të parasë por edhe disa detyrimeve institucionale për të mbajtur nivele të caktuara likuiditeti asetesh, pjesa më e madhe e institucioneve financiare (përfshi një bankë qëndrore) i investojnë një pjesë të fondeve të lira në instrumente financiare (asete financiare) duke krijuar ato që ne i quajmë portofole investimi. Si cdo mall apo aset tjetër, edhe asetet financiare kanë një cmim, i cili për arsye nga më të ndryshmet në ekonomi, mund të ulet e të ngrihet në periudha të ndryshme. Për shkak të detyrimeve për raportim, herë pas here këtyre institucioneve u duhet të llogarisin vlerën e portofolit të përditësuar me cmimet e sotme.

Për t’u kthyer tek rasti i keq-interpretuar nëpër media e portale. Me aq sa informacion publik ka (kjo përgjigje shpjegon fenomenin dhe nuk merr anë), në këtë debat flitet për një ulje të vlerës së aseteve që janë në portofolin e bankës, i cili vjen për shkak të rënies së cmimeve të aseteve. Nuk dimë nëse ky informacion është i saktë apo jo, por thjesht duke tentuar të shpjegojmë fenomenin, në këto kushte kjo nuk është humbje nga pikëpamja ligjore e kontabile.

Është njëlloj si një familjar që ka pasur 10.000 EUR kursime që para 4 vitesh. Në atë kohë kundravlefta e tyre ishte 1.400.000 LEK, ndërsa sot është 1.100.000 leke. Kjo është humbje e vlerës së asetit, por j0 humbje nga pikëpamja kontabile dhe ligjore pasi nuk vjen për shkak të keqadministrimit të portofolit nga Administruesi (banka). Vlera e sotme e portofolit të investimeve llogaritet me cmimet aktuale qe ka aseti ne treg (llogaritje periodike për shkak të kontabilitetit).

Humbje në kuptimin financiar dhe kontabilist të fjalës është ajo që ne e quajmë "të realizuar", pra kur aseti është blerë me 1.400.000 LEK dhe është shitur me 1.100.000 LEK. Humbja e realizuar në një rast të tillë është 300.000 LEK. Nëse aseti nuk është shitur endè (pra është në portofol dhe figuron në librat kontabël) ai është thjesht një aset qe i ka rëne vlera momentale e tregut me cmimet e sotme (sic mund t’i rritet me cmimet e nesërme). Humbje e vlerës së aseteve ka ndodhur për cdo portofol në rruzullin tokësor (pothaujse) që nga koha e COVID e më pas edhe për shkak të krizës financiare që solli në ekonominë globale lufta në Ukrahinë.

E njejta llogjike ndodh me “fitimin e realizuar” (e kundërta e fenomenit të humbjes). Nëse një aset fiton vlerë, fjala bie një shtëpi që është blerë 100.000 EUR para disa vitesh dhe sot e ka vlerën 160.000 (po të shitet sot), tregon qe thjeshte aseti ka fituar vlerë (pasuria juaj ka fituar vlerë).

Por nëse ju nuk e keni shitur asetin (shtepinë) ju nuk keni realizuar fitim, ndaj nuk paguani tatim mbi fitimin (të ardhurat neto) të krijuara. Detyrimi tatimor lind vetem pasi fitimi realizohet, pra shtëpia shitet. Vetëm në këtë rast ju paguani tatim 15% mbi vlerën e shtuar prej 60.000 EUR.

Pra ka ndryshim mes rritjes se vlerës së një aseti dhe fitimit të realizuar apo anasjelltas.

U përgjigj Artan Gjergji-Lexo biografinë

Keni një pyetje për ekspertët tanë? Dërgojeni duke klikuar këtu!

*.*.*

Refuzim për Përgjegjësi Ligjore (Disclaimer)

Kjo faqe interneti dhe blog me pyetje përgjigje është një rubrikë me karakter informativ, e cila në vetvete ka për qëllim informimin dhe edukimin pa pagesë të qytetarëve, në lidhje me cështje të ndryshme ekonomike e financiare. Portali Politiko dhe Ekspertët që u përgjigjen pyetjeve të qytetarëve, as vec e vec e as së bashku, nuk marrin asnjë përgjegjësi ligjore për cdo veprim që ndërmerret dhe/apo keqpërdoret nga kushdo bazuar në informacionin e shpërndarë në këtë blog/rubrikë për qëllime edukative dhe informative.