Protesta dhe korrupsioni/ Zyra e BE-së në Tiranë për Reuters: Retorika e Ramës ndaj gjyqësorit është kundërproduktive

Nga Reuters

Ndërsa protestuesit hodhën bomba molotov ndaj godinës së qeverisë së Shqipërisë në qendër të Tiranës javën e kaluar, dhe policia u përgjigj me gaz lotsjellës dhe topa uji, një thirrje jehonte vazhdimisht: “Rama ik në shtëpi! Kjo qeveri e korruptuar duhet të japë dorëheqjen!”

Tensionet i përshkallëzuan që kur Prokuroria e Posaçme, e njohur si SPAK, ngriti padi ndaj zëvendëskryeministres së kryeministrit Edi Rama, Belinda Balluku, në dhjetor, nën dyshimin për ndërhyrje në dhënien e dy kontratave ndërtimi në vitin 2021 me vlerë mbi 200 milionë euro.

Balluku, një figurë në ngritje të cilën Rama duket se e sheh si pasardhëse të mundshme, i mohon akuzat, ndërsa ai e ka mbështetur gjatë gjithë kohës.

Akuzat për korrupsion rrezikojnë rrugën e Shqipërisë drejt BE-së

Por pasojat, të përforcuara edhe nga një sërë skandalesh korrupsioni gjatë vitit të kaluar, janë përshkallëzuar.

Protestat e vazhdueshme dhe fakti që kriza përfshin një nga aleatet e tij më të afërta përbëjnë një sfidë të konsiderueshme për Ramën, i cili drejton vendin ballkanik që nga viti 2013, fitoi lehtësisht rizgjedhjen vitin e kaluar për herë të katërt dhe gëzon marrëdhënie të mira me liderë nga Brukseli në Uashington.

Kjo mund të komplikojë gjithashtu planin e tij për t’u anëtarësuar në BE deri në vitin 2030.

“Shqipëria duhet të kuptojë se për t’u bërë anëtare e BE-së, respektimi i shtetit të së drejtës është parakusht,” tha Andi Hoxhaj, ekspert i Ballkanit në King’s College London. “Kjo duhet të kuptohet qartë, përndryshe nuk do të duket mirë për BE-në.”

Në përgjigje të pyetjeve nga Reuters, zëdhënësja e Ramës mbrojti bilancin e tij.

“Shqipëria meriton të anëtarësohet (në BE) për shumë arsye dhe lufta kundër korrupsionit pa asnjë hezitim është një prej tyre,” tha Manjola Hasa.

Shqipëria ishte e izoluar nga bota për gati 50 vjet nën një regjim komunist që ra në fillim të viteve 1990. Ashtu si në shumë pjesë të Europës Lindore, fundi i komunizmit solli një periudhë korrupsioni të përhapur.

Megjithatë, reformat në drejtësi në vitin 2016, krijimi i SPAK-ut në vitin 2019 dhe rritja e qëndrueshme ekonomike forcuan argumentet e saj për anëtarësim në BE.

Bisedimet me BE-në nisën në vitin 2022 dhe më 17 nëntor të vitit të kaluar Shqipëria hapi raundin e fundit të kapitujve për diskutim, si një nga vendet kryesuese në projektin e zgjerimit të BE-së drejt Ballkanit.

Tre ditë më pas, një njoftim për shtyp i SPAK-ut bëri të ditur ngritjen e akuzës ndaj Ballukut.

Tuneli dhe unaza

Akuzat fokusohen në dy tendera në vitin 2021 – një për ndërtimin e një tuneli rrugor dhe një tjetër për një segment të Unazës së Tiranës. Balluku, si ministre e Infrastrukturës, akuzohet se ka orientuar tenderat për të favorizuar kompani të caktuara.

Aktakuza, e parë nga Reuters, përfshin fragmente mesazhesh telefonike mes Ballukut dhe kolegëve të saj, përfshirë drejtorin e Autoritetit Rrugor Shqiptar, i cili gjithashtu është nën akuzë.

Në një mesazh të datës 10 shtator 2021, ajo duket se i kërkon drejtorit të takohet me një zyrtar të kompanisë NOVA Construction 2012.

Katër ditë pas takimit, NOVA hyri në një kontratë me dy kompani të tjera për të formuar një konsorcium, i cili më pas fitoi kontratën për Unazën.

SPAK tha se Balluku kishte “paracaktuar fituesin” dhe “krijuar avantazhe dhe privilegje të padrejta”.

Reuters nuk arriti të përcaktojë nëse drejtori u takua me NOVA. Kompania nuk iu përgjigj kërkesës për koment, ashtu si edhe avokati i Ballukut.

Balluku, e cila u pezullua nga një gjykatë antikorrupsion në nëntor, tha rreth asaj kohe se nuk do të komentonte mbi çështjen apo mbi “gjysmë të vërteta dhe gënjeshtra”.

Rama akuzon prokurorët shqiptarë për tejkalim kompetencash

Ndërkohë, marrëdhëniet e SPAK-ut me Ramën kanë qenë herë pas here të tensionuara.

SPAK ka kërkuar heqjen e imunitetit të Ballukut për masën e paraburgimit, por Rama e kundërshton këtë dhe akuzon SPAK-un për tejkalim kompetencash. Të hënën ai u tha ligjvënësve se kishte refuzuar tri herë ofertat e Ballukut për të dhënë dorëheqjen.

“Nuk ekziston diçka e tillë si dorëheqje nën presionin e një pushteti që ka dalë jashtë territorit të vet,” tha ai, ndërsa Balluku e ndiqte.

Po atë ditë, Rama njoftoi se planifikon të ndryshojë ligjin për të mbrojtur ministrat nga pezullimi ndërsa janë nën hetim penal, një lëvizje që opozita tha se synon ta mbrojë atë dhe aleatët e tij.

BE-ja po e ndjek situatën.

“Retorika që mbjell mosbesim publik ndaj gjyqësorit dhe ndaj pavarësisë, paanshmërisë dhe integritetit të sistemeve gjyqësore dhe prokuroriale është kundërproduktive,” tha zyra e BE-së në Tiranë në një deklaratë për Reuters. “Lufta efektive kundër korrupsionit është me rëndësi thelbësore për përparimin e Shqipërisë drejt anëtarësimit në BE.”