Si e bindi Rama Perëndimin se fati i Shqipërisë lidhet me emrin e tij

Autori dhe studiuesi Fron Nahzi ka publikuar një analizë kritike mbi kryeministrin Edi Rama dhe ndikimin e tij në perceptimin ndërkombëtar për Shqipërinë. Në artikullin e titulluar “Arritja më e madhe e Edi Ramës: Bindja e Perëndimit se ai është Shqipëria”, Nahzi argumenton se forca më e madhe politike e Ramës nuk qëndron vetëm te kontrolli i pushtetit të brendshëm, por te aftësia për të ndërtuar një imazh të suksesshëm në sytë e elitave perëndimore.

Sipas autorit, protestat e fundit të njohura si “Revolucioni Flamingo” kanë sfiduar jo vetëm qeverinë, por edhe narrativën që Rama ka ndërtuar prej vitesh si një lider modern, reformator dhe europian.

Në analizë theksohet se Rama ka arritur të krijojë një profil të veçantë në arenën ndërkombëtare, duke u paraqitur si politikan, artist, intelektual dhe promotor i modernizimit të Shqipërisë.

Megjithatë, autori ngre pikëpyetje nëse zhvillimi ekonomik, projektet urbane dhe investimet e huaja po shërbejnë për qytetarët apo për interesa të ngushta politike dhe ekonomike.

Nahzi argumenton se sfida më e madhe për Ramën nuk vjen nga kundërshtarët politikë, por nga hendeku mes imazhit që ai ka promovuar jashtë vendit dhe perceptimit që një pjesë në rritje e qytetarëve shqiptarë kanë për realitetin në Shqipëri.

Sipas tij, protestat e fundit kanë detyruar edhe mbështetësit ndërkombëtarë të kryeministrit të përballen me pyetje mbi demokracinë, transparencën dhe përqendrimin e pushtetit.

Autori përfundon se, edhe pse Rama mbetet i fortë politikisht dhe nuk rrezikohet në afat të shkurtër nga protestat, lëvizja “Flamingo” ka arritur të godasë mitin e liderit të pakontestueshëm, duke hapur një debat më të gjerë mbi raportin mes imazhit ndërkombëtar të Shqipërisë dhe realitetit të përditshëm të qytetarëve të saj.

OPINIONI I PLOTE

Protestat në Shqipëri - të quajtura "Revolucioni Flamingo" - mund të kenë tërhequr vëmendjen ndërkombëtare, por nuk ka gjasa t'i japin fund pushtetit të Kryeministrit Edi Rama. Jo sepse shqiptarët janë të kënaqur. Jo sepse korrupsioni është zhdukur. Jo sepse institucionet e Shqipërisë janë më të forta se kurrë. Rama mbetet i sigurt sepse opozita zyrtare ka kaluar vite duke shkatërruar besueshmërinë e saj.

Për sa kohë që Partia Demokratike mbetet e lidhur me Sali Berishën, Rama fle rehat. Për shumë shqiptarë, zgjedhja nuk është midis një qeverie dhe një opozite. Është midis dy epokave politike nga të cilat janë lodhur. Berisha, i rënduar nga dekada polemikash, mbetet një simbol i një klase politike që refuzon të largohet nga skena. Partia Demokratike i ngjan gjithnjë e më shumë një biznesi familjar që maskohet si një lëvizje politike, më e interesuar në mbrojtjen e trashëgimisë së vet sesa në ndërtimin e së ardhmes së Shqipërisë.

Kjo është politika më e madhe e sigurimit politik të Ramës. Por sfida e tij më serioze nuk po del nga Parlamenti, por nga shoqëria civile. Lëvizja Flamingo nuk është thjesht anti-Rama - është edhe anti-Berisha. Ajo hedh poshtë zgjedhjen e gabuar që ka dominuar politikën shqiptare për një brez dhe përfaqëson qytetarët e rraskapitur nga lufta e përhershme politike midis burrave që e kanë sunduar Shqipërinë drejtpërdrejt ose tërthorazi për pjesën më të madhe të epokës post-komuniste.

Ajo që e bën lëvizjen të rrezikshme nuk është madhësia e saj, por mesazhi i saj. Ajo kërcënon historinë që Rama ka kaluar dy dekada duke e ndërtuar me kujdes.

Asnjë politikan në Ballkan nuk e ka reklamuar veten më me sukses tek elitat perëndimore. Rama nuk është thjesht kryeministri i Shqipërisë, ai është bërë një markë e stilit të jetesës politike. I rrjedhshëm në anglisht, frëngjisht dhe italisht, ai lëviz pa mundim nëpër konferenca, galeri arti, grupe mendimi, samite dhe rrethe shoqërore elitare. Ai adhurohet nga gazetarë, diplomatë, arkitektë, filantropë, konsulentë dhe krijues të shijeve kulturore që shohin tek ai imazhin e një reformatori modern evropian.

Shumë admirues perëndimorë flasin për Ramën sikur ai nuk po e qeveriste thjesht Shqipërinë, por po e tërhiqte personalisht atë në shekullin e njëzet e një. Ky është pikërisht problemi.

Ndonjëherë, Rama duket më pak i interesuar të jetë kryeministër sesa të bëhet një figurë historike. Ai është politikan, piktor, autor, patronazh arkitektësh, dizajner kravatash, intelektual publik dhe kurator kulturor i mbështjellë në një personalitet të ndërtuar me kujdes. Ai nuk e qeveris thjesht Shqipërinë. Ai e performon Shqipërinë.

Gjithçka përfundimisht sillet rreth tij. Projektet e infrastrukturës bëhen projekte të Ramës. Iniciativat kulturore bëhen iniciativa të Ramës. Politika e jashtme bëhet diplomaci e Ramës. Zhvillimi urban bëhet vizioni i Ramës. Qeveria i ngjan gjithnjë e më shumë një prodhimi me një njeri në të cilin ministrat mbështesin aktorët dhe institucionet ekzistojnë për të amplifikuar personazhin kryesor.

Mbrojtësit e tij e quajnë këtë lidership. Kritikët e tij e quajnë narcizëm të ngritur në një filozofi qeverisëse.

Rrënjët e këtij stili politik shtrihen që në vitet e tij si kryetar bashkie i Tiranës. Historia u bë e famshme: Rama pikturoi fasadat e ndërtesave të epokës komuniste me ngjyra të ndezura dhe fitoi vlerësime ndërkombëtare. Vizitorët e huaj panë kreativitet dhe transformim. Kritikët panë diçka tjetër: fronte shumëngjyrëshe që fshehin realitete të lëna pas tyre.

Vite më vonë, metafora duket e pashmangshme. Kullat moderne ngrihen, arkitektët ndërkombëtarë mbërrijnë, zhvillimet luksoze shumohen, investitorët e huaj mirëpriten me krahë hapur. Megjithatë, shumë shqiptarë pyesin gjithnjë e më shumë nëse transformimi po ndodh për qytetarët e zakonshëm apo për një klasë globale investitorësh, zhvilluesish, konsulentësh dhe miqsh politikë.

Pavarësisht se drejton një Parti Socialiste, Rama shpesh qeveris më pak si një socialist dhe më shumë si drejtori ekzekutiv i një shteti të vogël të disponueshëm për blerje. Pavarësisht nëse paratë vijnë nga Evropa, Gjiri, Emiratet e Bashkuara Arabe, apo projekte të lidhura me rrethin e Donald Trump dhe Jared Kushner, mesazhi është jashtëzakonisht i qëndrueshëm: Shqipëria është e hapur për biznes.

Shumica e shqiptarëve nuk i kundërshtojnë investimet. Përkundrazi; ata mirëpresin zhvillimin dhe rritjen ekonomike. Ajo që ata kundërshtojnë është errësira. Ata duan transparencë në vend të marrëveshjeve të fshehta. Ata duan llogaridhënie në vend të favorizimit politik. Ata duan institucione që kanë më shumë rëndësi se personalitetet.

Këto kërkesa godasin drejtpërdrejt në zemër të projektit Rama. Mbështetësit ndërkombëtarë të kryeministrit shpesh e lavdërojnë vendosmërinë e tij. Ata festojnë aftësinë e tij për të kapërcyer burokracinë dhe për të kryer punët. Por demokracia buldozer gjithmonë duket më tërheqëse nga jashtë sesa nga brenda. Elitat perëndimore i duan udhëheqësit e fortë kur ata miratojnë projekte arkitekturore, nënshkruajnë marrëveshje investimi dhe flasin gjuhën e modernizimit.

Qytetarët duhet të jetojnë me pasojat. Këtu lëvizja Flamingo ka dhënë goditjen e saj më të fortë. Ajo ka ekspozuar hendekun midis Shqipërisë që ekziston në revistat ndërkombëtare dhe Shqipërisë që përjetojnë shumë nga qytetarët e saj. Ajo u ka imponuar pyetje të pakëndshme admiruesve perëndimorë, të cilët shpesh kanë qenë të gatshëm të anashkalojnë shqetësimet demokratike në këmbim të stabilitetit, mundësive të investimit dhe një partneri karizmatik.

Simbolika nuk mund të ishte më e përsosur: një flamingo rozë që përballet me një kryeministër dy metra të gjatë, i cili ka kaluar vite duke u ngritur mbi politikën shqiptare.

Për momentin, Rama mbetet plotësisht në kontroll. Ai nuk po jep dorëheqjen. Ai e kupton që protestat vijnë e shkojnë. Vjedhja e verës mbërrin, turmat tkurren, ciklet e lajmeve vazhdojnë. Qeveritë mbijetojnë dhe establishmenti ndërkombëtar mbetet kryesisht mbështetës.

Kjo është arsyeja pse lëvizja Flamingo nuk ka gjasa ta largojë atë nga pushteti. Rëndësia e saj qëndron diku tjetër. Për herë të parë në vite, ajo ka sfiduar mitin që rrethon Edi Ramën, duke zbuluar se pas imazhit të artistit-burrështetas, të preferuarit të konferencave dhe hapjeve të galerive perëndimore, qëndron një politikan që akuzohet gjithnjë e më shumë për përqendrimin e pushtetit ndërsa e paraqet atë si përparim.

Kërcënimi më i madh për Edi Ramën nuk është Sali Berisha, i cili mbetet i ngarkuar nga e kaluara. Nuk është as vetë lëvizja Flamingo. Kërcënimi i vërtetë është hendeku në rritje midis imazhit që ai ia ka shitur me sukses botës dhe realitetit që një numër gjithnjë e në rritje i shqiptarëve besojnë se po e përjetojnë në vendin e tyre.

Fron Nahzi është autori i librit ‘Grupet e Interesit Etnik dhe Politika e Jashtme e SHBA-së: Lëvizjet Shqiptaro-Amerikane’, botuar nga Routledge.