Kur do të përfundojë vettingu? Optimistët thonë në vitin 2021. Pesimistët: Zgjat edhe 8 vjet

Në një speciale të European Western Balkans, ku trajtohet ‘rithemelimi’ i sistemit të Drejtesise në Shqipëri, theksohet se ‘Procesi i verifikimit parashikohet të përfundojë në vitin 2021’. Por jo të gjithë mendojnë kështu. Rovena Sulstarova, Menaxhere e Programit të Qeverisjes nga Instituti për Demokraci dhe Ndërmjetësim (IDM) thotë se ‘me ritmin e tanishëm, institucionet e verifikimit duan edhe tetë vjet të tjera për të përfunduar procesin”.

“Janë 185 gjyqtarë vlerësues dhe prokurorë deri më tani. Prej tyre 76 janë konfirmuar në detyrë dhe 80 prej tyre janë pushuar nga puna. Për më tepër, 29 gjyqtarë dhe prokurorë kanë dhënë dorëheqje nga ky proces. Ende janë 615 gjyqtarë dhe prokurorë që duhet të kalojnë procesin e vlerësimit “, shpjegon Sulstarova për EWB.

I nisur para pesë vitesh, nëse realizohet parashikimi i Sulstarovës, procesi i vettingut në Shqipëri do të ketë zgjatur 13 vjet, duke e shtyrë tranzicionin shqiptar drejt moshës 40 vjeçare.

Çfarë ndodh me gjykatësit dhe prokurorët e skualifikuar apo të dorëhequr nga sistemi i drejtësisë?

“Ata janë larguar nga puna në sistemin e drejtësisë për një periudhë 15 vjeçare. Organet e vlerësimit të procesit të verifikimit nuk kanë të drejtë të paraqesin një proces penal për asnjë nga subjektet e parapara me ligj. Sidoqoftë, institucionet e pavarura siç janë Inspektoriati i Lartë i Deklarimit dhe Kontrolli i Pasurive dhe Konflikteve të Interesit (HIDAACI) dhe Drejtoria e Përgjithshme për Parandalimin e Pastrimit të Parave (GDPML), që ofrojnë mbështetje me të dhëna organet e vlerësimit të verifikimit, mund të inicojnë një procedimi penal nëse subjektet e ligjit të vettingut nuk arritën të kalonin mbi bazën e pasurive të pajustifikuara ose abuzimit të detyrës ”, shpjegon Sulstarova.

Media hetimore, siç është BIRN Albania, kanë gjetur fakte që theksojnë se një numër i madh i gjyqtarëve nuk mund të justifikonin pasuritë e tyre. Në periudhën 2004-2014, sipas hulumtimit, 80 përqind e gjyqtarëve të gjykatave të apelit nuk mund të provonin pasuritë e tyre brenda së paku një viti. BIRN vërtetoi gjithashtu se 25 gjyqtarë të gjykatave të apelit në Tiranë kishin një vlerë pasurie më të lartë se 5 milion euro duke tejkaluar në masë të ardhurat mujore.