Gjermania kalon nga mungesat e fuqisë punëtore te ngrirja e punësimeve

Dikur një nga tregjet më të forta të punës në Eurozonë, numri i të papunëve ka kaluar 3 milionë për herë të parë në 15 vjet.

Me një praktikë profesionale në komunikim marketingu dhe një diplomë bachelor në menaxhim ndërkombëtar, Valerie besonte se ishte e përgatitur mirë për një karrierë në biznesin gjerman.

Por, pasi ka dërguar më shumë se 120 aplikime që nga nëntori, 25-vjeçarja nga Saksonia e Poshtme në veriperëndim të vendit, ka zhvilluar vetëm tre intervista dhe nuk ka marrë asnjë ofertë pune. Edhe praktika e saj aktuale në një firmë të njohur të kontabilitetit “Big Four” nuk do të rezultojë në një vend pune të përhershëm, tha ajo për FT, me kusht që emri i saj i plotë të mos publikohej.

“Po filloj të ndiej ankth për të ardhmen,” tha ajo. “Gjithmonë na është thënë se ky ishte një treg pune në favor të punëmarrësve për shkak të mungesës së fuqisë punëtore të kualifikuar dhe ndryshimeve demografike.”

Përvoja e Valerie pasqyron një kthesë më të gjerë në tregun e punës në Gjermani, i cili dikur dukej i pathyeshëm.

Për gati dy dekada, Berlini mund të krenohej me një nga tregjet më të forta të punës në Eurozonë, pasi kërkesa për makina dhe makineri gjermane në Kinë dhe vende të tjera mbështeste industrinë eksportuese të vendit, ndërsa fuqia punëtore rritej falë punëtorëve të kualifikuar nga vende të tjera të BE-së që zhvendoseshin në Gjermani. Edhe reformat e debatueshme në fillim të mijëvjeçarit të ri, të cilat synonin rikthimin më të shpejtë të njerëzve në punë, ndihmuan në rritjen e punësimit.

Për vite me radhë, ekonomistët kishin paralajmëruar se plakja e popullsisë do të sillte mungesa kronike të fuqisë punëtore, ndërkohë që punësimi vazhdonte të rritej fuqishëm. Tani, Gjermania po përballet me rritje të papunësisë, pasi disa vite stanjacioni ekonomik dhe rënieje industriale — pjesërisht të shkaktuara nga konkurrenca kineze — po reflektohen më në fund në tregun e punës.

“Dekada e artë nga viti 2009 deri në 2019, e karakterizuar nga krijimi i fortë i vendeve të punës dhe ulja e papunësisë, ka përfunduar,” tha Holger Schäfer, ekspert i tregut të punës në Institutin Ekonomik Gjerman (IW), një institut kërkimor ekonomik.

Ndërsa papunësia në gjithë Eurozonën ra në nivelin më të ulët historik prej 6.1 për qind më herët këtë vit, numri i njerëzve pa punë në Gjermani është rritur në 42 nga 48 muajt e fundit.

Në prill, numri i të papunëve kaloi mbi 3 milionë — një prag politikisht i ndjeshëm — sipas të dhënave të rregulluara sezonalisht, për herë të parë në 15 vjet.

Bernd Fitzenberger, drejtor i Institutit për Kërkime mbi Punësimin (IAB), paralajmëroi se ekonomia më e madhe e Europës rrezikon të bjerë në një “spirale rënëse”, pasi rritja e papunësisë shton presionin mbi sistemin e sigurimeve shoqërore, të cilin vendi mezi po arrin ta përballojë.

Shpenzimet e Gjermanisë për sigurimet shoqërore, si përqindje e PBB-së, janë në nivele rekord, duke përjashtuar vitet e pandemisë Covid-19. Kancelari Friedrich Merz pranoi vitin e kaluar para anëtarëve të partisë së tij Kristian-Demokrate (CDU) se “shteti social, siç e njohim sot, nuk mund të financohet më nga ekonomia jonë”.

Rritja e papunësisë mbi 3 milionë rrezikon të shkaktojë tensione të mëtejshme politike, në një kohë kur sondazhet tregojnë se më shumë se një e treta e votuesve në Gjermani mbështesin partitë populiste të djathta dhe të majta.

Merz e ka pranuar problemin, duke thënë vitin e kaluar se rritja e papunësisë ishte “provë” se vendi kishte nevojë për “reforma në politikën ekonomike, reforma në procedurat e miratimit dhe shumë gjëra të tjera në Gjermani”.

Merz po përpiqet të ringjallë ekonominë përmes një vale shpenzimesh të financuara me borxh në infrastrukturë dhe mbrojtje, por ndikimi i luftës me Iranin në tregjet energjetike dhe zinxhirët e furnizimit po zbeh shpresat për një rimëkëmbje të fortë. Pas rikuperimit nga rënia e shkaktuar nga pandemia Covid-19, PBB-ja gjermane mezi është rritur mbi nivelin para pandemisë.

Që nga kriza globale financiare, “tregu i fortë i punës ishte ngjitësi që mbante ekonominë të bashkuar”, tha Carsten Brzeski, drejtues global i makroekonomisë në ING.

Por ai paralajmëroi: “Ndikimi i vonuar i dobësisë ekonomike tani po reflektohet në tregun e punës.” Ndërsa goditja e çmimeve të energjisë pas luftës me Iranin po dëmton shpresat për një rimëkëmbje ekonomike këtë vit, Brzeski pret një tjetër rritje të papunësisë deri në 300 mijë persona gjatë këtij viti. Edhe pse ende shumë larg rekordit të pasluftës prej 5 milionë të papunësh, të arritur në fillim të vitit 2005, ky do të ishte niveli më i lartë që nga kriza globale financiare.

Prodhuesit gjermanë të makinave, kompanitë inxhinierike dhe firmat kimike kanë shkurtuar vende pune prej vitesh për shkak të kombinimit të kostove të larta të energjisë dhe punës, si dhe konkurrencës në rritje nga rivalët kinezë. Lufta tregtare e presidentit Donald Trump ka dobësuar gjithashtu kërkesën në SHBA për mallrat gjermane, përfshirë makinat dhe produktet farmaceutike.

Megjithatë, deri vonë, rritja e punësimit në sektorin publik kishte “kompensuar humbjet në ekonominë private”, tha Schäfer. Që nga mesi i vitit 2025, kjo prirje është përmbysur.

Volkswagen po shkurton 50 mijë vende pune në Gjermani deri në vitin 2030, ndërsa Bosch synon të eliminojë 22 mijë vende pune deri në të njëjtën periudhë. Shoqata Gjermane e Industrisë së Automobilave paralajmëroi këtë muaj se deri në vitin 2035 pritet të zhduken gjithsej 225 mijë vende pune — rreth 35 mijë më shumë sesa ishte parashikuar më parë.

Për shkak të ligjeve të rrepta të punësimit në Gjermani, të cilat i bëjnë pushimet nga puna të kushtueshme, shumë kompani po përpiqen të shmangin largimet masive. Në vend të kësaj, ato po përdorin largime vullnetare, kufizim të punësimeve dhe stimulim të pensionimit të parakohshëm.

Si pasojë, procesi i punësimeve “thuajse ka ngecur”, sipas Fitzenberger.

“Mundësitë për të gjetur një punë të re kanë rënë ndjeshëm, në nivele që janë parë për herë të fundit gjatë pandemisë,” tha ai, duke shtuar se të papunët “po mbeten pa punë për më gjatë dhe disa po tërhiqen krejtësisht nga tregu i punës.”

Që nga pushtimi i plotë i Ukrainës në vitin 2022, numri i vendeve të lira të punës ka rënë me 26 për qind, sipas të dhënave të Agjencisë Federale të Punësimit.

Kjo do të thotë se të rinjtë që sapo hyjnë në tregun e punës, si Valerie, po preken në mënyrë disproporcionale. Në vitin 2025, numri i vendeve të punës për fillestarë të shpallura ishte 42 për qind nën mesataren e pesë viteve të fundit, sipas të dhënave të portalit të punësimit Stepstone.de. Papunësia e të rinjve është rritur ndjeshëm veçanërisht gjatë katër viteve të fundit.

Shumë të rinj dhe njerëz “me kualifikim të mirë” po hasin vështirësi për të gjetur punë dhe po mbeten “të bllokuar në një lloj pritjeje pa drejtim”, thotë Torsten Henzelmann, drejtor menaxhues për Europën Qendrore në kompaninë konsulente Roland Berger.

Firma e tij, për të cilën Henzelmann tha se nuk ka ulur punësimet, aktualisht merr deri në 1,000 aplikime në muaj për praktika profesionale — një rritje e fortë krahasuar me disa vite më parë.

Ekonomistët thonë se është ende herët për të vlerësuar se sa shumë inteligjenca artificiale gjeneruese po ndikon në vendimet për punësim. Por Fitzenberger thekson se kompanitë po adoptojnë me shpejtësi mjete si ChatGPT.

Me 4 për qind, shkalla e papunësisë në Gjermani, sipas llogaritjeve të agjencisë statistikore Eurostat — e cila përdor metoda paksa të ndryshme matjeje — mbetet ende shumë më e ulët se niveli prej 11 për qind i arritur në kulmin e krizës së tregut të punës në vitin 2005 dhe gjithashtu nën mesataren europiane. Por statistikat e Gjermanisë ndikohen pozitivisht nga plakja e popullsisë. Në terma absolutë, numri i të papunëve është rritur me një të katërtën brenda katër viteve.

Edhe punëtorët më me përvojë që kërkojnë një vend të ri pune po hasin vështirësi, siç e zbuloi 49-vjeçari Florian Lamp. Kur Lamp humbi punën si zëdhënës për shtyp në një shoqatë të vogël industriale në fillim të vitit 2025, ai mendoi se do të gjente shpejt një punë të re “duke pasur parasysh përvojën dhe rrjetin tim të kontakteve”.

Pas kërkimeve për pothuajse një vit, ai më në fund gjeti një punë të re përmes një miku, por iu desh të pranonte një ulje të ndjeshme page.

“Më parë bëja një jetë të qetë familjare të klasës së mesme, por papritur fillova të imagjinoja skenarin e tmerrshëm të përfundimit përgjithmonë në ndihmë sociale,” tha ai. /Monitor