Talebanët miratojnë ligjin e ri që legalizon martesat për vajzat që në moshën 9 vjeç!

Legjislacioni i ri, i miratuar nga autoritetet në Afganistan, legalizon martesën e fëmijëve dhe u lejon vajzave të martohen që nga mosha 9 vjeç, në një kohë kur organizatat e të drejtave të njeriut po flasin për një përkeqësim të mëtejshëm të pozitës së grave dhe vajzave në vend.

Ligji u miratua nga udhëheqësi suprem i talebanëve, Hibatullah Akhundzada, dhe u botua në gazetën zyrtare të qeverisë, sipas medias afgane Amu TV.

Aktivistët thonë se ndryshimet e fundit në kuadrin ligjor për divorcin po krijojnë pengesa për gratë që duan të largohen nga martesat për të cilat nuk kanë dhënë pëlqimin ose janë detyruar të hyjnë, duke e bërë procesin jashtëzakonisht të vështirë, nëse jo të pamundur, nëse burri nuk është dakord.

Të njëjtat burime raportojnë se nuk ka një ndalim të qartë për martesën e fëmijëve në Afganistan, ndërsa qasja e kufizuar e vajzave në arsim pas moshës 11 vjeç, sipas vlerësimeve, ka çuar në një rritje të martesave të hershme ose të detyruara.

Edhe pse nuk ka shifra zyrtare nga shteti, vlerësimet jozyrtare flasin për nivele veçanërisht të larta. Sipas vlerësimeve të UNICEF-it, afërsisht 28% e grave në Afganistan të moshës 15 deri në 49 vjeç ishin martuar para se të mbushnin 18 vjeç.

Sipas një dokumenti zyrtar të titulluar “Parimet e Ndarjes Midis Bashkëshortëve”, regjimi taleban në Afganistan po e heq në fakt moshën minimale të caktuar për martesë për vajzat . Në të njëjtën kohë, teksti pohon se heshtja e një “vajze të virgjër” që ka arritur pubertetin mund të konsiderohet pëlqim për martesë.

Tek vajzat, puberteti zakonisht fillon midis moshës 8 dhe 13 vjeç. Sipas shkollës më të madhe dhe më të vjetër sunite të ligjit islam, pragu për fillimin e pubertetit konsiderohet të jetë 9 vjeç.

Një aktivist që foli hapur për këtë çështje argumentoi se rregulloret e reja janë pjesë e një trendi më të gjerë të kufizimit të të drejtave të grave , duke i quajtur ato “institucionalizimi i martesës së fëmijëve brenda sistemit ligjor”, raportoi Guardian.

Në të njëjtën kohë, agjencitë e Kombeve të Bashkuara shprehën shqetësim, duke vënë në dukje se ndryshimet në ligjin e divorcit përforcojnë pabarazitë dhe kufizojnë më tej autonominë e grave, veçanërisht në çështjet e jetës familjare dhe mbrojtjes nga marrëdhëniet abuzive.

Ndërkohë, reagime janë regjistruar edhe brenda vendit, me protesta në Kabul nga organizatat e grave që flasin për minimin sistematik të të drejtave të grave dhe fëmijëve.

Përfaqësuesit e autoriteteve i hedhin poshtë kritikat, duke argumentuar se legjislacioni i ri bazohet në parimet e ligjit islamik dhe se, siç thonë ata, “zërat që kundërshtojnë sistemin ekzistues” nuk duhet të merren parasysh.

Ligji thotë se një martesë e rregulluar nga një baba ose gjysh para pubertetit mund të anulohet vetëm nëse kujdestarët gjenden abuzivë, mendërisht të paaftë ose “moralisht të korruptuar”. Megjithatë, sjellja abuzive nga bashkëshorti ose një prikë e padrejtë nuk konsiderohen arsye të mjaftueshme për divorc.

Cili ishte statusi i martesave deri më sot?

Ligji në Afganistan e përcaktonte moshën ligjore të martesës në 16 vjeç për vajzat dhe 18 vjeç për djemtë, sipas Kodit Civil të vitit 1977.

 

Vajzat nën 16 vjeç mund të martoheshin vetëm me lejen e një babai ose gjyqtari, ndërsa martesat nën 15 vjeç u kriminalizuan nga ligji i vitit 2009 për eliminimin e dhunës ndaj grave.

Megjithatë, që kur talebanët erdhën në pushtet në vitin 2021, situata për gratë dhe vajzat në Afganistan është shndërruar në një nga krizat më serioze të të drejtave të njeriut.

Vajzat janë përjashtuar nga arsimi përtej klasës së gjashtë, gratë nuk mund të ndjekin universitetet dhe janë vendosur kufizime të ashpra në punë, lëvizje dhe jetën publike.