Tabaku: Propozimet e Paketës Anti-Korrupsion nga PD, shpëtojnë buxhetin nga abuzimet

Komisioni i Ekonomisë dhe Financave, shqyrtoi sot dy nismat e deputetes demokrate, Jorida Tabaku.

Tabaku u shpreh se kush voton kundër për disa shtesa në ligjin “Për koncesionet dhe partneritetin publik privat”, i ndryshuar” dhe ligjin “Për Prokurimin Publik”, i mungon vullneti politik.

Tabaku tha se, si për Partneritetin Publik Privat dhe për Koncesionet, parimet janë të njëjta dhe ka renditur elementët që duhen ndryshuar, nga vendosja e një pasaporte publike me të gjitha informacionet te përgjegjësia e punonjëve dhe zyrtarëve të të gjitha niveleve.

FJALA E TABAKUT

E kam propozuar këtë projektligj që në fillim të dhjetorit të vitit të kaluar dhe ka kaluar pothuajse një vit dhe mundet që disa nga temat të kenë humbur aktualitetin, por besoj që problematika mbetet e njëjtë. Prezantimi që unë do të bëj për dy projektligjet ka të njëjtat parime dhe ndryshimet që unë kam propozuar janë të njëjta, si për Partneritetin Publik Privat dhe për koncesionet. Ndërkohë që unë kam prezantuar këtë iniciativa dhe qeveria ka marrë iniciativë ligjore për të ndryshuar ligjin e prokurimit publik.

Parimet të cilat unë kam kërkuar të ndryshojnë lidhen me elementë që kërkoj të reflektohet tek të dy ligjet. Problematika kryesore që kanë sot prokurimet publike dhe koncesionet në Shqipëri lidhet së pari më një grup operatorësh të cilët janë duke marrë të gjitha kontratat e koncesioneve dhe PPP-ve dhe kompani pa kapital, pa asete financiare dhe me pronarë të panjohur; kompani të cilat marrin koncesione dhe më pas e shesin të drejtën për të ushtruar këtë kontratë koncesionare por problematika që lidhen dhe me pastrimin e parave.

Të gjitha këto si tëk prokurimet publike dhe tek koncesionet, kam propozuar disa elementë për t’i ndryshuar:

1) Prezantimi i pasaportës së prokurimit publik e cila presupozohet që të ketë një informacion të detajuar për të gjithë dokumentacionin e tenderit që nga studimi i fizibilitetit, tek kërkesa nëse është ofertë e pakërkuar, dokumentat e tenderit, njoftimi i kontratës së koncesionit, propozimet e pakërkuara, lidhja dhe përmbajtja e kontratës, ndryshimi dhe transferimi i kontratës, nënkontraktimi të cilët janë elementë që siç ka treguar praktika që në raste të ngjashmë janë baza se ku tek kontratat koncesionare fillojnë elementët e korrupsionit.

Kemi rastistur në të paktën 4 kontrata koncesionare por dhe në rastin e PPP-ve kur merret një kontratë pastaj transferohet pronësia për një shumë të vogël duke i dhënë pronësinë një operatori tjetër që nuk ka kaluar procesin e tenderimit.

Vendosja dhe krijimi i një pasaporte publike me të gjithë këtë informacion dhe vendosja e transparencës do të ndihmojë së pari punën e parlamentit pasi ne si deputetë kemi vështirësi të jashtëzakonshme për të marrë këto informacione dhe së dyti në sektorin e koncesioneve dhe PPP për të ofruar më shumë transparencë sepse sot është praktikisht e pamundur që të marrësh një pjesë të këtyre informacioneve.

Propozime të tjera të cilat lidhen në mëyrë të drejtpërdrejtë me ligjin për PPP dhe koncesionet, lidhen me ndalimin e një grupi kompanishë të cilat kanë disa elementë që nuk duhet të përfitojnë nga asetet publike. Sot, fatkeqësisht persona të cilët janë të akuzuar për korrupsion, pastrim parash ose financim të terrorizmit dhe mashtrim, sipas përcaktimit të legjislacionit në fuqi, kanë të drejtë që të marrin kontrata koncesionare dhe nuk duhet të jetë ky rasti.

Kushdo që akuzohet për evazion fiskal, për mashtrim, për pastrim parash, për financim terrorizmi nuk duhet të ketë punë me kontratat publike. Kjo është një zgjedhje dhe ndarje e qartë e asaj ku duam ne që të shkojnë asetet publike apo sesi ne duam të menaxhohen apo shpenzohen fondet e buxhetit të shtetit.

Bazuar dhe mbi parimet më të mira të OSBE-së, por dhe me ligjin sipas standarteve të përafrimit të BE-së kam propozuar njëkohësisht që kur operatori ekonomik nuk i ka përmbushur detyrimet e tij sipas një marrëveshje detyruese por dhe kur ka nënvleftësuar apo nënpaguar volumin e punimeve në kontratën koncesionare ose sipas tenderave publik, nuk duhet në mënyrë absolute që të marr fonde publike vijuese. Autoriteti ose enti kontraktor kur ka provuar se ka shkelje të detyrimeve të zbatueshme që lidhen me legjislacionin në fuqi, nuk duhet të vazhdojë kontratat e ardhshme me këtë kompani. Operatori ekonomik që ka falimentuar ose ka nisur procedurat e falimentit nuk duhet përsëri që ai të përfitojë kontrata publike apo kur asetet e tij administrohen nga administrator falimentimi ose gjykata kur ekziston një marrëveshje me kreditorët, ky është rasti konkret i kompanisë koncesionare që sot është vendosur në sekuestro dhe vazhdon përfiton nga fondet publike.

Kemi raste të tjera kur operatori ekonomik është shpallur fajtor me vendim të formës së prere dhe vazhdon merr kontrata të tjera publike ose vazhdon dhe përfiton nga kjo kontratë. Kur operatori ekonomik nuk ka kryer një sasi të caktuar të punimeve dhe vazhdon merr kontrata të tjera publike; kur operatori ekonomik ka paraqitur të deklarata të rreme në dhënien e informacionit; kur kemi informacion që operatori ekonomik ka marrë përsipër që ka ndikuar në mënyrë jo të favorshme në procesin e vendimmarrjes së Autoritetit, këtu është fjala për të gjithë ata operator ekonomik të cilët i kanë marrë kontratat në mënyrë korruptive dhe abuzive dhe vazhdojnë marrin përsëri kontrata të tjera. Kam një sërë ndalimesh që vijnë nga legjislacioni i BE-së ku praktikisht kanë vetëm një qëllim: Si mund të luftohet korrupsioni në koncesioneve dhe në PPP? Nëse ky grup i caktuar kompanishë, ku janë të paktën 10 kompani, sot do të plotësonin këto kritere do të kishim konkurencë në tregun e koncesioneve dhe PPP-ve. Kjo nuk ndodh sepse po të njëjtat kompani megjithëse janë në shkelje të këtyre kritereve vazhdojnë marrin punë të tjera publike.

Sektori sot po vuan nga një përqëndrim shumë i madh i punëve në disa kompani të caktuara që ka kufizuar konkurrencën tëk kompanitë e tjera dhe është jashtëzakonisht e nevojshme që të kemi disa masa që e stimulojnë konkurrencën apo kompani që aktualisht nuk kanë kontrata publike.

Propozimet i kam bazuar në dy elementë kryesorë: 1) në momentin e marrjes së kontratës publike, 2)në mos-lejimin e marrjes pjesë në garat publike. Është e papranueshme që në sot kemi kompani që kanë fituar tendera dhe koncesione të cilat po të hapësh sot QKB-në, nuk kanë sot deklarata të të ardhurave financiare, nuk kanë raporte financiare apo që nuk deklarojnë bilancet e tyre.

Kjo është e papranueshme dhe e palejueshme në momentin që një pjesë e madhe e tyre sot janë nën hetim për korrupsion. Nga vlera e të gjithë kontratave të koncesionit publik dhe PPP-ve që janë duke u hetuar, pothuajse 480 mln Euro kontrata nën hetim, nëse ne do të vendosnim këto kritere, sot nuk do të kishim këtë situatë.

Është e papranueshme që kompani si rasti i inceneratorëve apo atyre në shëndetësi të cilët janë përsëri në proces hetimi, të kenë akses në fonde dhe asete publike.

Besoj që ky legjislacion i propozuar vjen në një moment ku është jashtëzakonisht e nevojshme që ne të shikojmë dhe çështje të përafrimit me legjislacionin e BE-së që në rastin e ligjit të prokurimit publik është në nivel pothuajse 70% dhe ka hapësirë të ndryshohet.

Elementi i fundit që kemi propozuar të ndryshohet me këto projektligje, lidhen me përgjegjësinë e punonjësve, zyrtarëve të çdo niveli. Është e papranueshme të fshihemi pas justifikimit të mbrojtjes politike dhe vendimmarrjes në grup! Ka vendim qeverie nga ato që e kanë firmosur dhe përgjegjësi nga Këshilli i Ministrave për ata që e kanë propozuar. Nuk ka kontratë koncesionare që shkon tek Këshilli i Ministrave që nuk ka kaluar etapat e miratimit. Përgjegjësia individuale është diçka tjetër, përgjegjësia ligjore dhe politike e Këshillit të Ministrave por dhe gjithë punonjësve që kanë kaluar fazat e miratimit të këtyre kontratave, të gjitha ata që kanë marrë pjesë dhe firmosur duhet të japin llogari përpara ligjit!