Tensioni i lartë apo i ulët: cili është më i rrezikshëm dhe kur duhet të shqetësoheni?

Nuk ka rëndësi vetëm nëse “kërcen” tensioni i sipërm apo i poshtëm. Rreziku varet nga vlerat, simptomat, përsëritja e matjeve dhe gjendja e përgjithshme shëndetësore

Presioni i gjakut është një nga treguesit më të rëndësishëm të shëndetit të zemrës dhe enëve të gjakut. Megjithatë, shumë njerëz ende e interpretojnë gabimisht: disa frikësohen kur tensioni i sipërm dhe ai i poshtëm “afrohen”, disa shqetësohen vetëm për vlerën e sipërme, ndërsa të tjerë e nënvlerësojnë tensionin e ulët.

Sipas Organizatës Botërore të Shëndetësisë, hipertensioni konsiderohet kur presioni i gjakut është 140/90 mmHg ose më shumë. Ai është i shpeshtë, shpesh pa simptoma dhe mund të jetë serioz nëse nuk trajtohet. Mënyra e vetme për ta ditur është matja e rregullt e tensionit.

Çfarë tregojnë dy vlerat e tensionit?

Tensioni i sipërm, sistolik, tregon presionin në enët e gjakut kur zemra pompon gjakun. Tensioni i poshtëm, diastolik, tregon presionin kur zemra është në fazën e pushimit mes dy rrahjeve. Të dyja vlerat kanë rëndësi dhe asnjëra nuk duhet parë e shkëputur nga tjetra.

Pse nuk duhet frikësuar vetëm nga “afërsia” e numrave?

Një nga keqkuptimet më të përhapura është frika se është shumë e rrezikshme kur dy vlerat “afrohen”. Në të vërtetë, më e rëndësishme është sa të larta janë vlerat reale. Nuk është njësoj të kesh 170/110 mmHg dhe 130/90 mmHg, edhe nëse dallimi mes dy numrave duket i ngjashëm.

Tensioni nuk është vlerë e pandryshueshme. Ai mund të luhatet gjatë ditës nga stresi, lodhja, aktiviteti fizik, ankthi, pagjumësia, kafeina, duhani, disa barna dhe sëmundjet shoqëruese. Për këtë arsye, mjeku nuk mbështetet vetëm në një matje të vetme, por vlerëson moshën, simptomat, historinë mjekësore, terapinë dhe rrezikun e përgjithshëm kardiovaskular.

Kur tensioni i lartë bëhet alarmues?

Vlerat shumë të larta si 170/115, 170/120 ose më shumë janë shqetësuese, veçanërisht nëse përsëriten. Presioni diastolik shumë i lartë tregon se enët e gjakut mbeten nën ngarkesë të madhe edhe kur zemra relaksohet. Kjo mund të rrisë rrezikun për dëmtim të zemrës, trurit, veshkave dhe enëve të gjakut.

American Heart Association thekson se vlerat mbi 180/120 mmHg konsiderohen krizë hipertensive. Nëse ato shoqërohen me dhimbje gjoksi, vështirësi në frymëmarrje, dobësi, mpirje, çrregullim të të folurit, dhimbje shpine ose ndryshim të shikimit, duhet kërkuar ndihmë urgjente, transmeton Telegrafi.

Pse hipertensioni quhet “vrasës i heshtur”?

Hipertensioni rrallë vjen i vetëm. Ai shpesh lidhet me aritmi, sëmundje koronare, dobësi të zemrës, diabet, mbipeshë, çrregullime të yndyrave në gjak dhe probleme me veshkat. Pikërisht për këtë arsye, tensioni i lartë nuk duhet trajtuar si një numër i izoluar, por si pjesë e rrezikut të përgjithshëm për zemrën dhe enët e gjakut.

Për shëndetin afatgjatë, tensioni i lartë zakonisht është më problematik, sepse mund të dëmtojë ngadalë organet vitale pa dhënë simptoma të qarta. Pikërisht për këtë arsye njihet si “vrasës i heshtur”.

Kur tensioni i ulët nuk është i padëmshëm?

Edhe tensioni i ulët nuk duhet nënvlerësuar. Te disa persona, vlerat më të ulëta mund të jenë normale, sidomos nëse nuk ka simptoma. Cleveland Clinic e përkufizon tensionin e ulët zakonisht si vlera nën 90/60 mmHg, por thekson se rëndësia klinike varet shumë nga simptomat dhe shkaku.

Tensioni i ulët bëhet shqetësues kur shoqërohet me marramendje, ligështi, turbullim të shikimit, të fikët, lodhje të theksuar, konfuzion, të përziera ose rrahje të çrregullta të zemrës. American Heart Association paralajmëron se presioni shumë i ulët mund të jetë i rrezikshëm kur shkakton simptoma, sepse mund të tregojë se trupi nuk po furnizohet mjaftueshëm me gjak.

Cilat janë shkaqet më të shpeshta të tensionit të ulët?

Shkaqet mund të jenë të ndryshme: dehidratimi, humbja e gjakut, infeksionet e rënda, sëmundjet e zemrës, çrregullimet hormonale, anemia, si dhe përdorimi i disa barnave. Mayo Clinic thekson se tensioni i ulët shpesh nuk është problem nëse nuk jep simptoma, por në disa raste mund të jetë edhe kërcënues për jetën, varësisht nga shkaku.

Një formë e shpeshtë është hipotensioni ortostatik, kur tensioni bie pas ngritjes nga pozita ulur ose shtrirë. Kjo mund të shkaktojë marramendje, turbullim të shikimit ose të fikët. Te të moshuarit, rreziku kryesor është rrëzimi dhe lëndimet, por episodet e shpeshta mund të sinjalizojnë edhe probleme më serioze shëndetësore.

Cili është më problematik: tensioni i lartë apo i ulët?

Në përgjithësi, për shëndetin afatgjatë më problematik është tensioni i lartë, sepse mund të dëmtojë ngadalë zemrën, trurin, veshkat dhe enët e gjakut pa dhënë simptoma.

Megjithatë, tensioni shumë i ulët me simptoma mund të jetë më urgjent në momentin kur ndodh. Nëse shoqërohet me të fikët, konfuzion, dhimbje gjoksi, vështirësi në frymëmarrje, lëkurë të ftohtë, dobësi të rëndë ose shenja shoku, kërkon ndihmë të menjëhershme mjekësore.

Si duhet matur tensioni në shtëpi?

Për matjet në shtëpi, një vlerë e vetme 140/90 mmHg ose më shumë nuk mjafton gjithmonë për diagnozë përfundimtare, por është sinjal për konsultë me mjekun. Udhëzimet evropiane e vlerësojnë matjen në shtëpi si të dobishme, sepse ndihmon të shmanget efekti i “mantelit të bardhë”, kur tensioni rritet vetëm në ordinancë.

Më së miri është që tensioni të matet në qetësi, pas disa minutash pushim, me manshetë të përshtatshme dhe në të njëjtën dorë. Vlerat duhet të shënohen për disa ditë dhe t’i paraqiten mjekut, sidomos nëse përsëriten matje të larta ose shumë të ulëta.

Përfundimi: mos shikoni vetëm numrat, por edhe simptomat

Mos u frikësoni vetëm pse tensioni i sipërm dhe i poshtëm janë “afruar”, por mos i nënvlerësoni vlerat e larta. Tensioni i lartë është zakonisht rreziku më i madh afatgjatë, ndërsa tensioni i ulët bëhet i rrezikshëm kur shfaqet papritur, shoqërohet me simptoma ose lidhet me gjendje serioze shëndetësore.

Mateni tensionin rregullisht, shënoni vlerat dhe konsultohuni me mjekun, sepse si hipertensioni, ashtu edhe hipotensioni, kur vlerësohen me kohë, mund të menaxhohen shumë më mirë.