Tirana pa matje për polenet që rëndojnë alergjitë

Nëse ke alergji, disa rrugë të Tiranës mund ta bëjnë pranverën më të vështirë. Ecja përgjatë Lanës, nga Pallati me Shigjeta deri pranë Bllokut, zona e Brrakës dhe rruga “Mine Peza”, ku ka pemë si rrapi apo panja amerikane, mund të rëndojë alergjitë sezonale.

Ndërsa ankesat e qytetarëve për alergjitë po shtohen, institucionet pranojnë se nuk ka asnjë sistem për monitorimin e poleneve alergjike në ajër. Institucionet nuk matin përqendrimin e tyre dhe nuk ka asnjë klasifikim të standardizuar të specieve të mbjella sipas potencialit alergjik.

Kjo mungesë të dhënash e bën të vështirë të kuptohet se në çfarë mase gjelbërimi urban ndikon në shëndetin e qytetarëve. Ekspertë të mjedisit ngrenë shqetësimin se përzgjedhja e specieve të papërshtatshme për zonat urbane, mund të ndikojë drejtpërdrejt në cilësinë e jetës në qytet.

Qyteti që nuk mat polenet

Bashkia Tiranë i tha Citizens se nuk realizon një monitorimi të poleneve alergjike dhe ndikimit të tyre në shëndetin publik. Instucioni na ridrejtoi tek strukturat përgjegjëse për monitorimin shëndetësor dhe epidemiologjik, në Institutin e Shëndetit Publik (ISHP).

Nga ana tjetër, ISHP pohoi, në përgjigje të një kërkese për informacion, se nuk ka detyrim ligjor për monitorimin e poleneve në ajër dhe matjen e përqendrimit të tyre në mjedisin urban.

“Për rrjedhojë, ISHP nuk disponon një sistem të dedikuar monitorimi dhe nuk kryen matje apo raportime të rregullta mbi përqendrimet e poleneve”, thuhet në përgjigje.

Institucioni shtoi se nuk disponon databaza specifike për klasifikimin e poleneve sipas potencialit të tyre alergjik në kontekst urban dhe se çështje të tilla nuk trajtohen aktualisht në formën e një monitorimi të vazhdueshëm institucional.

“Bashkitë dhe institucionet përgjegjëse për gjelbërimin urban mund të disponojnë inventarë lokalë të pemëve dhe hapësirave të gjelbra, por nuk evidentohet një sistem i standardizuar që kategorizon speciet në alergjike dhe joalergjike”, deklaroi një përfaqësuese e Ministrisë së Mjedisit për këtë çështje.

Ndërkohë, Bashkia Tiranë u shpreh se ka hartuar dhe miratuar në Këshillin Bashkiak “Planin e Veprimit për Menaxhimin e Cilësisë së Ajrit”, ku parashikohen masa për zgjedhjen e specieve bimore që shkaktojnë më pak alergji në gjelbërimin urban.

Sipas Bashkisë, plani parashikon zgjerimin e hapësirave të gjelbra me specie më pak alergjike dhe zëvendësimin gradual të specieve që shkaktojnë më shumë alergji, si platani dhe plepi, aty ku është e mundur.

Një hulumtim i mëparshëm i Citizensa.al, ka treguar si premtimet e mëparshme të Bashkisë Tiranë për një pyll orbital me dy milionë pemë nuk janë realizuar.

Nga Lana te Brraka, pemët që rëndojnë alergjitë

Ekspertët në terren konstatojnë se në disa akse kryesore të Tiranës situata mbetet problematike. Biologu Melitjan Nezaj shpjegon se mbjelljet në qytet duhet të orientohen më shumë drejt llojeve që rriten natyrshëm në Shqipëri dhe me të cilat popullsia vendase është përshtatur gjatë kohës.

Sipas tij, disa segmente të Tiranës konsiderohen më problematike për alergjitë sezonale për shkak të përqendrimit të lartë të pemëve si rrapi, panja amerikane, selvia dhe tuja. Nezaj shton se një nga arsyet kryesore të përdorimit të këtyre specieve ka qenë kostoja e ulët dhe rritja e shpejtë, duke i dhënë përparësi sasisë së mbjelljeve më shumë sesa përzgjedhjes së llojit.

“Rrapi është shumë i përqendruar në këtë segment të Lanës, nga Pallati me Shigjeta deri në afërsi të Bllokut, ndërkohë që panja amerikane është më e përqendruar diku te Lagjja e Brrakës, në rrugën Mine Peza”, thekson ai.

Ndërkohë, rruga “Sami Frashëri”, vijon Nezaj, konsiderohet një shembull pozitiv për gjelbërimin urban, pasi aty është përdorur gështenja e kalit, një specie më pak alergjike dhe më e përshtatshme për mjedisin urban.

“Ndër bimët e tjera të këshillueshme për gjelbërim përmenden edhe bliri, lofata dhe oleandri, të cilat kanë ndikim më të ulët në alergjitë sezonale dhe përshtaten më mirë me kushtet urbane”, përmbyll biologu Nezaj.

Sipas Silvi Janos, planifikues urban dhe mjedisor, në Tiranë ekziston një praktikë e përsëritur e mbjelljes së të njëjtës tipologji bime përgjatë gjithë seksioneve të rrugëve. Kjo, sipas tij, nuk ndodh vetëm përgjatë Lanës, por edhe në akse të tjera të qytetit.

Ai thekson se përshkallëzimi i problemeve me alergjitë lidhet edhe me disa faktorë të tjerë urbanë, si thatësia e ajrit, efekti i “ishujve të nxehtë” dhe ndotja e lartë e ajrit në zonat qendrore të Tiranës.

Në mungesë të monitorimit të rregullt dhe studimeve të detajuara, mbetet e vështirë të vlerësohet realisht ndikimi i gjelbërimit urban në shëndetin e qytetarëve.

Problemi, sipas ekspertëve, nuk është vetëm se disa pemë mund të rëndojnë simptomat alergjike, por se qyteti nuk ka ende të dhëna të mjaftueshme për ta kuptuar këtë ndikim. Pa matje të poleneve, pa inventar të klasifikuar të specieve dhe pa koordinim mes institucioneve, gjelbërimi urban rrezikon të planifikohet më shumë si ndërhyrje estetike sesa si politikë për shëndetin publik./ Citizens Channel