Pse është zgjedhur Belgjika për vuajtjen e dënimit nga të dënuarit e Gjykatës Speciale?

Dhomat e Specializuara të Kosovës, me seli në Hagë, kanë njoftuar se kanë arritur një marrëveshje me Belgjikën, që të dënuarit nga kjo gjykatë të mund ta vuajnë dënimin me burgim në këtë shtet.

“Me nënshkrimin e kësaj marrëveshjeje, Mbretëria e Belgjikës riafirmon përkushtimin e fuqishëm të saj ndaj drejtësisë penale ndërkombëtare dhe aftësinë e Dhomave të Specializuara për të kryer mandatin e vet”, ka thënë kryetarja e Dhomave të Specializuara, Ekaterina Trendafilova, sipas një njoftimi për media.

Kurse, vlen të përmendet se në Dhomat e Specializuara në Hagë po vazhdon procesi gjyqësor kundër ish-presidentit të Kosovës, Hashim Thaçi, ish-deputetit Rexhep Selimi dhe ish-kryetarëve të Kuvendit, Kadri Veseli dhe Jakup Krasniqi.

Burjani: Reagime mund të ketë, por jo si dikur

Juristi Blerim Bujrani, në një përgjigje për “Bota sot”, thotë se Belgjika është vendi i radhës që pranon të dënuarit nga Dhomat e Specializuara të Kosovës, për shkak të kontrollit më të rreptë dhe kujdesit më të lartë ndaj të burgosurve.

Sipas tij, Kosova, megjithëse ka të drejtë ligjore që dënimet të mbahen në vend, nuk gëzon besim ndërkombëtar për këtë çështje.

 “Belgjika është caktuar si vend ku kontrolli është më i rreptë, po ashtu edhe kujdesi ndaj të burgosurve, por edhe për shkak se ka pranuar marrëveshjen për të marrë të dënuarit. Deri më tash, Holanda ka qenë vendi ku janë mbajtur të burgosurit. Këtu fjala nuk është për drejtësi ndërkombëtare – Kosova ka të drejtë të plotë ligjore dhe ndërkombëtare që të burgosurit ta vuajnë dënimin në shtetin e tyre, por nuk i besohet Kosovës për këtë çështje, andaj e vetmja rrugë mbetet që dënimin ta mbajnë në një shtet tjetër.

Reagime mund të ketë, por jo si dikur. Kosova është zhytur në varfëri të mëdha ekonomike, që mund të sjellin kriza edhe më të mëdha dhe protesta në të ardhmen, ose do të përballet me ikje masive të qytetarëve. Këtu në Kosovë nuk ka siguri çfarëdo – as ekonomike, as shëndetësore, e as sociale – pra mungon plotësisht.

Kosova është shtet i partive politike, por jo i qytetarëve të saj. 32 herë dështoi të konstituohet Kuvendi. Edhe po të konstituohen të gjitha institucionet, prapa na presin probleme të mëdha ekonomike – e lëre më të mos formohen fare”, deklaron ai.

Një vendim juridik

Nijazi Halili, studiues i shkencave politike dhe marrëdhënieve ndërkombëtar, për “Bota sot”, ka komentuar vendimin për dërgimin e të dënuarve nga Dhomat e Specializuara të Kosovës në Belgjikë, duke theksuar se, ndonëse është një vendim juridik, ai ka jehonë të thellë politike dhe emocionale në Kosovë.

Sipas tij, shumë qytetarë e perceptojnë këtë si një largim të drejtësisë nga Kosova dhe një trajtim të ashpër ndaj historisë së luftës çlirimtare dhe figurave të UÇK-së.

Tutje, ai shton se, ky nuk është thjesht një veprim teknik, por një akt me domethënie të thellë për ndjenjën kolektive të drejtësisë në vend.

“Në përgjigje të pyetjeve të parashtruara, dëshiroj të theksoj se vendimi që të dënuarit nga Dhomat e Specializuara të Kosovës t’i vuajnë dënimet në Belgjikë është, në thelb, një vendim juridik. Megjithatë, ai mbart pa dyshim jehonë politike dhe emocionale në opinionin publik kosovar.

Ky vendim nuk duhet të shihet vetëm si një çështje teknike e transferimit të të burgosurve në një shtet me standarde të larta penitenciare. Përkundrazi, ai perceptohet nga një pjesë e konsiderueshme e qytetarëve si një vazhdimësi e largimit të drejtësisë nga vetë Kosova. Për shumëkënd, kjo nënkupton një akt simbolik të dënimit të historisë së luftës çlirimtare dhe një përforcim i bindjes se Ushtria Çlirimtare e Kosovës dhe figurat e saj kryesore po trajtohen me një standard të veçantë dhe më të ashpër”, deklaron ai.

Në fund, ai shton se vendimi që të dënuarit nga Dhomat e Specializuara të vuajnë dënimet në Belgjikë pritet të shkaktojnë reagime të forta në opinionin publik.

“Reagimet në opinionin publik pritet të jenë të ndjeshme për disa arsye thelbësore:

1. U largua nga vendi edhe vuajtja e dënimit, çka për një pjesë të shoqërisë simbolizon ndëshkim të dyfishtë – jo vetëm penal, por edhe identitar dhe moral.

2. Mosbesimi ndaj Dhomave të Specializuara është tashmë i thellë dhe i përhapur. Ky vendim mund të interpretohet si konfirmim i perceptimeve për një sistem të njëanshëm dhe të padrejtë.

3. Familjarët dhe mbështetësit e të dënuarve e përjetojnë këtë si largim jo vetëm fizik, por edhe si privim nga kontakti me ta, për shkak të distancës gjeografike dhe vështirësive praktike në realizimin e vizitave.

Në këtë kontekst del në pah nevoja që institucionet e Kosovës të veprojnë me maturi, kujdes dhe transparencë. Ato duhet të informojnë publikun në mënyrë të qartë për arsyet juridike dhe teknike që kanë çuar në këtë vendim, si dhe të kërkojnë garantimin e të drejtave humane dhe dinjitetit të të dënuarve. Përndryshe, ekziston rreziku real që ky zhvillim të shndërrohet në temë për retorikë politike dhe të thellojë më tej ndarjet mes institucioneve dhe shoqërisë”, - përfundon ai për “Bota sot”.

Ndryshe, trupi Gjykues në Gjykatën Speciale në Hagë e ka caktuar 12 qershorin si afat të fundit kur ekipet mbrojtëse të Hashim Thaçit, Kadri Veselit, Rexhep Selimit e Jakup Krasniqit mund ta dorëzojnë mocionin e përbashkët për rrëzimin e aktakuzës, ndërsa Prokuroria të dorëzojë përgjigjen deri më 7 korrik./Botasot