Shqiptarët në 2025, më të varfër apo më të duruar?

Viti 2025 po mbyllet mes dy realiteteve që nuk përputhen plotësisht me njëri-tjetrin. Nga njëra anë, raportet zyrtare dhe institucionet ndërkombëtare flasin për rritje ekonomike, stabilitet makroekonomik dhe ulje të papunësisë.

Nga ana tjetër, një pjesë e madhe e shqiptarëve vijon të përballet çdo ditë me kosto të larta jetese, paga që nuk mjaftojnë dhe pasiguri për të ardhmen. Në këtë kontrast lind pyetja: a janë shqiptarët më të varfër, apo thjesht më të duruar?

Sipas projeksioneve të Fondit Monetar Ndërkombëtar, ekonomia shqiptare e mbyll vitin 2025 me një rritje reale të Prodhimit të Brendshëm Bruto prej rreth 3.5 për qind.

Një rritje e qëndrueshme, e mbështetur kryesisht nga konsumi privat, ndërtimi dhe turizmi. Në letër, këto shifra e vendosin Shqipërinë në një pozicion relativisht pozitiv krahasuar me disa vende të rajonit.

Inflacioni dhe çmimet

Megjithatë, kjo rritje nuk përkthehet domosdoshmërisht në përmirësim të ndjeshëm të jetës për qytetarët. Inflacioni mesatar për vitin 2025 parashikohet të jetë rreth 2.2–2.8 për qind, një nivel i konsideruar i ulët dhe brenda objektivit të Bankës së Shqipërisë.

 Por për familjet shqiptare, çmimet e ushqimeve bazë, energjisë, qirave dhe shërbimeve kanë mbetur të larta dhe shpesh perceptohen si më të shtrenjta sesa reflektojnë statistikat zyrtare, raporton INSTAT.

Papunësia dhe tregu i punës

Në tregun e punës, norma e papunësisë ka zbritur në rreth 8.7 për qind, sipas të dhënave të fundit. Edhe ky është një tregues pozitiv, por realiteti pas shifrës është më kompleks. Shumë vende pune janë me paga të ulëta, kontrata të pasigurta ose në sektorë ku informaliteti vazhdon të jetë problem. Për mijëra familje, të kesh një vend pune nuk do të thotë domosdoshmërisht të kesh një jetë dinjitoze.

Një nga treguesit më shqetësues mbetet varfëria

Sipas Bankës Botërore, rreth 20 për qind e popullsisë shqiptare parashikohet të jetë ende nën kufirin e varfërisë në vitin 2025.

 Kjo do të thotë se një në pesë shqiptarë jeton me të ardhura që nuk mbulojnë plotësisht nevojat bazë. Një shifër që tregon qartë se rritja ekonomike nuk shpërndahet në mënyrë të barabartë dhe se pabarazitë mbeten të thella.

Pagat kanë shënuar rritje nominale në vitet e fundit, veçanërisht në sektorin publik dhe në disa degë të sektorit privat. Por kjo rritje nuk ka arritur gjithmonë të ndjekë ritmin e kostos reale të jetesës. Si pasojë, fuqia blerëse e shumë familjeve mbetet e kufizuar, ndërsa shtresa e mesme vijon të tkurret.

Në këtë realitet ekonomik, ajo që bie më shumë në sy është reagimi i shoqërisë. Protestat janë të pakta, pakënaqësia shpesh shprehet vetëm në rrjete sociale, ndërsa një pjesë e madhe e qytetarëve duket se ka zgjedhur durimin si mënyrë mbijetese.

Ky durim nuk është shenjë mirëqenieje, por lodhjeje dhe mungese besimi se gjërat mund të ndryshojnë.

Largimi

Për shumë shqiptarë, zgjidhja nuk ka qenë përballja, por largimi.

Emigrimi vazhdon të jetë një nga fenomenet më të forta sociale, veçanërisht mes të rinjve dhe profesionistëve. Është një “votë e heshtur” kundër kushteve ekonomike dhe mungesës së perspektivës brenda vendit.

Në fund të vitit 2025, përgjigjja duket e qartë: shqiptarët janë njëkohësisht më të varfër në ndjesi dhe më të duruar në sjellje. Shifrat makroekonomike flasin për stabilitet, por përditshmëria e qytetarëve tregon se ky stabilitet nuk mjafton. Pyetja që mbetet për vitin e ardhshëm është nëse ky durim do të vazhdojë, apo nëse realiteti ekonomik do ta kthejë heshtjen në reagim.