Gratë në median shqiptare: Nga riviktimizimi tek stigmatizimi si imorale

Kjo formë raportimesh nuk është fenomen i ri.

Emiljano Kaziaj, ekspert i medias dhe menaxher programi në IREX, u shpreh se ka punuar dy studime monitoruese të gjuhës së urrejtjes dhe asaj joetike në mediat shqiptare në 2018 dhe 2020.

“Në vitin 2020, u identifikuan 293 artikuj që përmbajnë gjuhë jo etike, duke përfshirë gjuhën e urrejtjes, seksiste dhe përmbajtje diskriminuese”, tha Kaziaj për BIRN.

“Këta lloj artikujsh bullizues dhe turpërues portretizojnë gratë dhe vajzat, steriotipe që lidhen me to dhe realitetet e tyre nga një këndvështrim që është i gabuar”, tha ai. “Së dyti, këto artikuj përforcojnë disa koncepte të gabuara dhe mentalitete demtuese për vajzat dhe gratë.”

Raportimi i vazhdueshem në këtë mënyrë “ka pasoja reale për vajzat dhe gratë në jetën e përditshme”.

“Mënyra se si audienca i sheh vajzat dhe gratë që portretizohen në media, ndikon në mënyrën se si ne i trajtojmë vajzat dhe gratë në familjet, komunitetet, vendet tona të punës, në marrëdhënie personale, etj. Nuk ka dyshim se artikuj të tillë përforcojnë idetë patriarkale në Shqipëri.”

Në tërësi, stereotipizimi gjinor është një dukuri e përhapur në mediat shqiptare; një studim i vitit 2020 i publikuar nga Friedrich Ebert Stiftung evidentoi se televizionet priren të raportojnë “më shumë për gratë si nëna, amvisa ose si bashkëshorte, duke u bazuar tek dukja, bukuria dhe paraqitja e tyre”.

Gratë dhe vajzat portretizohen kryesisht si viktima dhe janë “shumë më pak të pranishme në lajmet politike”, shkruhet në raport. Analiza e kryer nga  BIRN evidenton të njëjtën trajektore; midis 1 dhjetorit 2021 dhe 1 prillit 2022, në gjashtë emisionet kryesore politike në televizionet shqiptare  janë ftuar në panele diskutimi 312 burra dhe vetëm 56 gra.

Kjo prespektive paragjykuese vihet re dhe në mënyrën se si mediat vendase kanë raportuar për vajzat shqiptare që zgjedhin të pushojnë ose të jetojnë e punojnë në vende si Dubai.

Shumë prej artikujve guxojne të aludojnë mbi moralin e vajzave në fjalë. Si në rastin e Adela Kodres, blogere dhe modele shqiptare e cila postonte shpesh në rrjetet sociale foto nga pushimet në Dubai. Postimet e saj u pasuan nga tituj viral në portale si “Modelja shqiptare ‘çmend sheikët’ e Dubait” dhe “Eskortë në Dubai?”

“Jam abuzuar shumë nga mediat online. Fotot e mia janë shfaqur edhe gjatë diskutimeve televizive në një kontekst të shëmtuar”, tha 22-vjeçarja Kodra, modele dhe studente në vitin e tretë të gazetarisë.

“Unë isha me pushime, të cilat i pagova përmes reklamave, klering, por u aludua dhe interpretua nga mediat si imoralitet. Duket sikur kanë një rregull të ri, sipas të cilit nëse shkon në Dubai, u ke dhënë mediave të drejtën të të kategorizojnë në një formë të caktuar.”

Këto artikuj e shtynë Kodrën të hiqte dorë nga rrjetet sociale dhe të ndryshonte karrierë.

“Nuk e di se çfarë bëra gabim, por ndjeva presion të jashtëzakonshëm”, tha ajo për BIRN. “Prindërit e mi janë ende në gjendje shoku. Vendosa të ndryshoj profesion. Është shumë e vështirë për ta përballuar emocionalisht ”, tha Kodra. “Nuk e kuptoj se si mediat kanë  marrë të drejtën për të shkruar çfarë të duan pa u mbështetur në informacione apo fakte.”

BalkanInsight