Reportazhi i medias britanike: Shqiptarët nuk janë kriminelë, ata po ikin nga varfëria dhe korrupsioni

Trotuare të plasaritura të veshura me murale shumëngjyrëshe dhe të moshuar që shesin fiq. Blloqe kullash të veshura me ar ose në formën e fytyrës së një heroi kombëtar të shekullit të 14-të.

Kryeqyteti i Shqipërisë është një qytet i zhurmshëm, ndërsa plazhet e tij me rërë të bardhë dhe vargmalet malore janë bërë të njohura për turistët e rinj perëndimorë. Megjithatë, nën një bum turistik dhe fotografitë e Instagramit pa patur nevojë për filtra, shumë nga njerëzit e vendit ballkanik janë gjithnjë e më të dëshpëruar pwr t’u larguar.

Gjatë verës, u zbulua se gjashtë në çdo 10 azilkërkues që mbërrinin në Mbretërinë e Bashkuar përmes Kanalit Anglez me varka të vogla ishin shqiptarë. Gjatë gjashtë muajve të parë të vitit, 2156 shqiptarë u regjistruan pasi mbërritën në Britaninë e Madhe me varka të vogla.

Priti Patel, e cila ishte Sekretare e Brendshme në atë kohë, pretendoi se për shkak se ata nuk po ikin nga lufta, shumica e azilkërkuesve shqiptarë janë ose emigrantë ekonomikë të pamerituar ose kriminelë të mundshëm.

Patel, i cili mbajti një qëndrim shumë të ashpër ndaj emigrantëve, pretendoi se shqiptarët po largohen nga një vend "i prosperuar" për të përfituar nga pasuria dhe mikpritja e Mbretërisë së Bashkuar. Ish-politikani Nigel Farage, tani prezantues në kanalin televiziv të krahut të djathtë GB News, i përshkroi shqiptarët që mbërrinin me varka të vogla që kërkonin azil si një "pushtim" i njerëzve që "u bashkohen bandave kriminale" dhe i quajti të gjithë "agresivë".

Ndërsa Sekretari i Shtetit për Drejtësinë në vitin 2016, Michael Gove shkroi një artikull me titull: “Mendoni se BE-ja është e keqe tani, prisni derisa Shqipëria të anëtarësohet”.

Por VICE World News zbuloi se realiteti në terren në Shqipëri – një vend me 2.8 milionë banorë në Evropën Juglindore – është shumë i ndryshëm nga tabloja e paraqitur në mediat e Mbretërisë së Bashkuar. Në vend të kësaj, shqiptarët po detyrohen të rrezikojnë jetën e tyre duke kaluar kanalin nga një stuhi varfërie në rritje dhe korrupsioni.

Më shumë se gjysma e vendit është në rrezik të varfërisë, më e larta në Evropë sipas të dhënave të BE-së. Të paguar disa nga pagat më të ulëta në kontinent, shqiptarët janë goditur tepër rëndë nga kriza globale e kostos së jetesës dhe rritja e kostove të ushqimit, sepse pothuajse gjysma e të ardhurave të familjes në Shqipëri shkojnë për ushqim, sërish përqindja më e lartë në Evropë. Situata e rëndë, e cila përfshin shkollat ​​pa ngrohje dhe ujë, çoi në një sërë protestash masive antiqeveritare në Tiranë këtë vit.

Ndërsa Shqipëria është e njohur për korrupsionin shtetëror dhe gjakmarrjen, vitin e fundit qytetarët e dëshpëruar kanë qenë dëshmitarë të një serie dramatike atentatesh të profilit të lartë dhe një mungesë të perceptuar veprimi kundër sjelljeve korruptive nga politikanët.

Besimi në shërbimet publike – si gjyqësori dhe policia – ka rënë, me pothuajse nëntë në dhjetë njerëz që besojnë se korrupsioni është i përhapur në shoqërinë shqiptare. E gjithë kjo po ndodh në një sfond të një ekonomie të tregut të zi në shkallë të gjerë, emigracionit historik, rrjeteve të krijuara të trafikut të njerëzve dhe drogës, paqëndrueshmërisë ekonomike, shkallës së lartë të dhunës në familje .

Në fillim të vitit, ndërsa situata për shqiptarët e zakonshëm u përkeqësua dhe më shumë vendosën të ndërmarrin veprime drastike dhe të largoheshin, trafikantët vendosën të përfitonin nga dëshpërimi.

Bandat shqiptare kanë krijuar një prani në industrinë e furnizimit me kokainë dhe kanabisit në Mbretërinë e Bashkuar. Por nuk ka asnjë provë që të dëshmojë se vëllazëria kriminale përfaqëson asgjë tjetër veç një pjesë të vogël të shqiptarëve që kërkojnë azil në MB. Më shpesh, shqiptarët që kërkojnë azil në Britaninë e Madhe përfundojnë duke punuar punë manuale me pagesë të dobët, me disa të rekrutuar në skllavëri moderne.

“Disa njerëz duan të zhduken nga ky vend i vogël me kaq shumë probleme”, tha Argjendi, një mësues 50-vjeçar me banim në Tiranë, për VICE World News me kushtin që ne të përdornim vetëm emrin e tij  për të mos e identifikuar. Ai po planifikon të largohet së shpejti. “Nuk dua të largohem. Por këtu e kam të vështirë të kem një jetë të thjeshtë me njerëz të ndershëm dhe shërbime publike të ndershme. Fjala "dinjitet" nuk do të thotë asgjë në shoqërinë tonë."

Bilbil, 22 vjeç, nga Mati, një rajon në veri të Shqipërisë, studioi për tre vjet si mekanik. Ai punon 363 ditë në vit për 29,000 lekë (214 £) në muaj pa kontratë. “Çfarë mund të bëj me ato para? Unë jam duke mbështetur nënën time me probleme me zemrën. Duhet t'i blej ilaçet. Unë jam gati dhe në gjendje të punoj sa më shumë që të mundem për të ndihmuar familjen time, "tha Bilbil, duke shpjeguar se miqtë e tij janë tashmë në MB dhe ai synon t'u bashkohet së shpejti.

Këtë vit, inflacioni në Shqipëri arriti në nivelin më të lartë të 20 viteve. Familjet që po luftonin për të mbijetuar më parë tani janë në panik për atë që i pret. Mbi gjysma e shqiptarëve punojnë në ekonominë informale , që do të thotë paga më të ulëta, pa sigurime shoqërore dhe pak të drejta.

Kur bëhet fjalë për kujdesin shëndetësor, mjekimi mund të jetë i shtrenjtë dhe deri në dy të tretat e shqiptarëve raportojnë se paguajnë ryshfet për t'u trajtuar, duke përkeqësuar barrën financiare për anëtarët e familjes.

Bajram, 25 vjeç, është nga qyteti verior i Kukësit, një pikë e nxehtë për emigracionin në MB. Ai ka një punë në shtet, por si shumë të tjerë, nuk ia del dot dhe ka vendosur të largohet. “Shumë djem nga Kukësi kanë ikur në Angli dhe thonë se atje është një jetë më e mirë. Kam dëgjuar se ka paga më të mira dhe të jetosh në Angli. Këtu në Kukës nuk ka të ardhme për të rinjtë dhe asnjë mundësi për të ndihmuar prindërit tanë. Me rrogat tona nuk mund të bëjmë asgjë përveçse të hamë.”

Nga ana tjeter, "Anita", emri i së cilës është ndryshuar për të mbrojtur identitetin e saj, tani jeton në Britani të Madhe me bashkëshortin dhe vajzën e tyre. Atij i është dhënë azil ndërkohë që ajo pret një vendim. Ajo i tha VICE World News se burri i saj u arratis në Britani të Madhe pasi u vu në shënjestër nga një bandë lokale.

 “Ata nuk shkuan në burg sepse i dhanë ryshfet policisë dhe gjykatësve dhe u lanë të lirë të na dëmtonin të gjithëve,” tha ajo, duke iu referuar vajzës së saj adoleshente, të cilën banda e kërcënoi se do ta trafikonte në tregtinë e seksit.

Një dëshmitar ekspert për çështjet e azilit shqiptar që apelohet përmes sistemit gjyqësor britanik, i cili ka trajtuar qindra raste, por që foli për VICE World News në kushte anonimiteti, ka frikë se retorika aktuale antishqiptare në mediat britanike po dëmton kërkesat legjitime për azil. . Ajo tha se histori si ajo e Anitës janë mjaft të zakonshme dhe shpesh rastet e azilit që ajo sheh lidhen me dhunën ndaj grave.

Të dhënat e Home Office tregojnë se 53 për qind e azilkërkuesve që erdhën në Britaninë e Madhe në gjysmën e parë të këtij viti nga Shqipëria u është dhënë azil. Kjo përfshinte 14 për qind të burrave dhe 90 për qind të grave dhe fëmijëve.

Gjatë vitit të kaluar, ekipet shqiptare të trafikimit kanë vepruar me shpejtësi për të përfituar nga dëshira e njerëzve për t'u arratisur.

Shqiptarët e dëshpëruar që paguajnë nga 5,000 deri në 15,000 £ për të udhëtuar me furgonat e trafikantëve nëpër Evropë ose për të takuar trafikantët e tyre në Francë dhe për të udhëtuar në rrugën e fundit në një varkë të vogël ose kamion. Pasi në MB, disave u thuhet se tani kanë borxhe të papaguara dhe duhet të punojnë për t'i shlyer ato. Kjo punë mund të përfshijë prostitucionin, punën në fermat ilegale të kanabisit ose pastrimin e dhomave në hotelet e mrekullueshme të Londrës.

Erjoni, i cili prej dy vitesh jeton legalisht në Britaninë e Madhe, tha se shumë shqiptarë po vijnë për një jetë më të mirë. Duke folur për punën e tij të suksesshme duke qenë i vetëpunësuar, ai pranon se “atë që kam arritur në Britaninë e Madhe në dy vjet, nuk do ta kisha arritur në Shqipëri për 20 vjet”.

Kadime Jata, menaxhere e projektit në SFIDA, një organizatë komunitare me qendër në Londër që punon me të rinjtë shqiptarë dhe familjet e tyre, tha se shumica e shqiptarëve janë optimistë kur mbërrijnë në MB, por përfundojnë duke luftuar për të përballuar jetesën.

Ata gjithashtu luftojnë me stigmën për shkak të portretizimit të shqiptarëve në media. “Ka shumë gjëra antishqiptare në media dhe kjo e bën të vështirë për të rinjtë shqiptarë këtu. Disa njerëz kanë shumë siklet të thonë se janë shqiptarë, bëjnë sikur nuk janë. Por brezi i ri është më krenar të thotë se nga janë." Jata tha se disa përfundojnë duke kërkuar ndihmë për t'u kthyer në Shqipëri pasi kanë ardhur ilegalisht në MB.

Në Shqipëri, emigracioni po shkakton krizë demografike. Është një nga të vetmet vende në botë ku më shumë njerëz jetojnë jashtë kufijve të saj sesa brenda. Rënia e popullsisë së Shqipërisë është veçanërisht e dukshme tek të rinjtë dhe të kualifikuarit. Në vitin 2021, Eurostat raportoi se rreth 11,200 shqiptarë aplikuan për azil në BE, me gati 5,000 që shkuan në Francë, të ndjekur nga Gjermania dhe Greqia. Sa i përket Britanisë së Madhe, në vitin 2019, gati 4000 shqiptarë kërkuan azil atje dhe 6300 të tjerë ishin në pritje të vendimeve. Përshtatur nga VICE World News