Analiza e EWB/ BE dhe Ballkani Perëndimor në 2021: Kërkimi i një rruge kthimi në normalitet, si komentohet Shqipëria

Edhe pse COVID-19 do të mbetet çështja numër një për qytetarët e Ballkanit Perëndimor në 2021, ka gjithsesi ngjarje të tjera të rëndësishme politike pasojat e të cilave do të ndihen në të gjithë rajonin.

Me vitin e ri në zhvillim, zgjedhjet e reja të rëndësishme, si dhe një dialog mbi kushtet zgjedhore janë në axhendën e rajonit. Proceset kryesore, përfshirë procesin e pranimit në BE dhe dialogun Beograd-Prishtinë, nuk duket se kanë ndonjë përparim të madh, por surprizat janë sigurisht të mundshme.

Ballkani Perëndimor Evropian paraqet ngjarjet kryesore politike të vitit 2021.

Zgjedhjet në Kosovë

Pas vendimit të Gjykatës Kushtetuese në Dhjetor, zgjedhje të tjera të parakohshme në Kosovë janë caktuar tashmë për në 14 Shkurt. Asambleja e re gjithashtu do të duhet të zgjedhë Presidentin e ri të Kosovës.

Ndërsa në Tetor 2019 Vetëvendosje e Albin Kurtit mezi kryesoi sondazhet, këtë herë parashikohet të fitojë një shumicë të fortë. Kurti mund të kthehet në zyrën e Kryeministrit më pak se një vit pasi humbi votën e mosbesimit.

Vjosa Osmani, Presidente e përkohshme e Kosovës , e cila ishte nominuar për Kryeministre nga Lidhja Demokratike e Kosovës (LDK) në vitin 2019, pritet të bashkojë forcat me Kurtin, duke sinjalizuar ndryshime në skenën politike të Kosovës, e dominuar deri më tani nga LDK dhe Partia Demokratike e Kosovës (PDK).

Rifillimi i dialogut Beograd-Prishtinë, por marrëveshja përfundimtare nuk pritet

Çfarë do të bëjë qeveria e dytë e mundshme Kurti, më e qëndrueshme se ajo e mëparshme, kur bëhet fjalë për dialogun me Serbinë?

Me zgjedhjet në Serbi që po afrohen në pranverën e 2022, duket se nuk ka gjasa që diçka që i ngjan një marrëveshjeje përfundimtare mund të arrihet këtë vit. Presidenti i Serbisë Aleksandar Vuçiç pak a shumë e konfirmoi atë kohët e fundit, duke thënë se "ai nuk do ta njohë Kosovën deri në vitin 2022, dhe pas kësaj njerëzit do të vendosin".

Zgjedhjet në Shqipëri

Zgjedhjet parlamentare në Shqipëri priten në fund të Prillit. Më parë, opozita bojkotoi zgjedhjet lokale të 2019, por këtë herë ajo do të marrë pjesë, edhe pse akuzoi partinë në pushtet për ndryshimin e njëanshëm të elementeve të sistemit zgjedhor.

Edi Rama, drejtuesi i Partisë Socialiste, ka qenë në pushtet që nga viti 2013, fillimisht në një koalicion me Lëvizjen Socialiste për Integrim (LSI), dhe më pas i vetëm. Partia Demokratike (PD) dhe LSI, së bashku me disa parti më të vogla, do të sfidojnë Socialistët. PD, e udhëhequr nga ish-kryetari i Bashkisë së Tiranës Lulzim Basha, ka marrë mbështetjen e fortë të Partisë Popullore Evropiane.

Qeveria e Ramës kohët e fundit është tronditur nga disa skandale - përfshirë prishjen e Teatrit Kombëtar në maj dhe një vrasje të një të riu nga oficeri i policisë në dhjetor. Gjithashtu është akuzuar vazhdimisht për autoritarizëm. Sidoqoftë, Donika Emini, Drejtore Ekzekutive e Platformës CiviKos dhe anëtare e Grupit Këshillues të Politikave të Ballkanit në Evropë (BiEPAG) , për Ballkanin Perëndimor Evropian beson se Rama është ende një favorit për të qëndruar në detyrë.

“Sigurisht, ky komoditet i Ramës sigurohet nga sistemi politik që favorizon dy partitë e mëdha. Mungesa e alternativave të tjera dhe më të mira e lë elektoratin në Shqipëri pa zgjedhje më të mira ”, vlerëson ajo.

Pavarësisht nga fituesi, Shqipëria do të përballet me sfidën e hapjes së negociatave të pranimit dhe bashkëpunimit rajonal si një nga çështjet kryesore që kanë shkaktuar fërkime midis elitave politike në Kosovë dhe Shqipëri.

Dialogu ndërpartiak në Serbi

Faza e dytë e dialogut ndërpartiak, e ndërmjetësuar nga Parlamenti Evropian, duhet të çojë drejt një konsensusi mbi kushtet elektorale përpara zgjedhjeve të parakohshme parlamentare, presidenciale dhe të qytetit të Beogradit në 2022.

Sidoqoftë, partitë e opozitës tashmë po akuzojnë koalicionin qeverisës se po përpiqet të shtyjë fillimin e dialogut sa më shumë që të jetë e mundur. Këto parti kryesisht bojkotuan zgjedhjet parlamentare në 21 qershor, të cilat lanë Asamblenë Kombëtare pa një opozitë të zbatueshme. Ata po kërkojnë një mbulim më të ekuilibruar të medias, përfundimin e presioneve të raportuara ndaj votuesve dhe mbajtjen e zgjedhjeve lokale dhe kombëtare veç e veç.

(Edhe një tjetër) vendim për Maqedoninë e Veriut dhe Shqipërinë

BE më në fund hapi negociatat e pranimit me Maqedoninë e Veriut dhe Shqipërinë në vitin 2020, por më pas ngec edhe një herë, këtë herë në çështjen e mbajtjes së konferencave të para ndërqeveritare me vendet kandidate.

Ndërsa dukej se, të paktën në rastin e Maqedonisë së Veriut, kishte një dritë jeshile, Bullgaria shpejt i zhduki shpresat, duke e lënë vendimin në pritje të interpretimit të historisë së ndërsjellë. Këshilli i BE do të rishikojë vendimin së shpejti.

Profesori në Universitetin e Grazit dhe koordinatori i BiEPAG Florian Bieber beson se ka një arsye për shpresë në 2021.

“Ndërsa është e pasigurt që Maqedonia e Veriut dhe Shqipëria do të përparojnë këtë vit, unë do të mendoja se shanset janë të mira. Pas zgjedhjeve Bullgare (të planifikuara për në Mars) do të ketë një shans për të gjetur një rrugëdalje. Sidoqoftë, nëse ajo mundësi humbet, rreziku do të jetë që vetoja të "vendoset" dhe të bëhet më e vështirë për t'u sfiduar në periudhën pasuese ", thotë ai.

Negociatat e pranimit në BE me Malin e Zi dhe Serbinë: A do të ketë ndonjë përparim?

Me sa duket, si Mali i Zi dhe Serbia duhet të përshtatin Kornizat e tyre negociuese me metodologjinë e re të zgjerimit në 2021. Sidoqoftë, është akoma e vështirë të vlerësohet se sa i prekshëm do të jetë përparimi këtë vit, apo edhe nëse do të ketë ndonjë.

Vitin e kaluar, Mali i Zi kishte një ndryshim të qeverisë për herë të parë në tre dekada dhe qeveria e tij mbetet e vendosur për pranimin në BE. Sipas Florian Bieber, qeveria e re mund të bëjë përparim me pranimin e vendit në BE, por shumica e saj e paqëndrueshme, ideologjikisht heterogjene, mund të paralizojë progresin.

Në Serbi, situata duket më pak optimiste. Në vitin 2020, vendi nuk ka hapur kapituj të ri. Qeveria e re ka deklaruar angazhim ndaj reformave të BE, por mandati i saj në detyrë përfundon në një vit apo më shumë.

Ngjarje të tjera që mund të jenë domethënëse

Ardhja e Joe Biden dhe largimi i Angela Merkel do të jenë ngjarjet me rëndësi për të gjithë botën në 2021. Sidoqoftë, ndryshime dramatike në politikat amerikane dhe gjermane në Ballkanin Perëndimor nuk priten.

Marsi do të shohë gjithashtu zgjedhjet parlamentare në Hollandë dhe Bullgari, dy vende që kanë qenë mjaft domethënëse për procesin e pranimit të Ballkanit Perëndimor në vitet e fundit. Ndërsa partitë Holandeze që janë më skeptike ndaj zgjerimit duket se po drejtohen për një shumicë, zgjedhjet në Bullgari mund të jenë pengesa e fundit për Maqedoninë e Veriut për të mbajtur konferencën e saj ndërqeveritare. Askush nuk duhet të jetë shumë i sigurt me ato parashikime, siç na ka mësuar historia e kohëve të fundit.

Përkthyer nga EWB