Flash News

Gjykojeni protestën nga kundërshtarët

Aksident në Greqi, ndërron jetë 16-vjeçari shqiptar

Protesta trazon PS-në/ Zegjineja e ‘meme-ve’ sulmon influenceren: Shëmtirë, diote. Balla kapet me Reuters

Vrasja në Paskuqan/ Autori është gjurmuar deri në Bovillë, ka braktisur mjetin

Publikoi tezën e Letërsisë 20 minuta pas nisjes së provimit, përjashtohet maturanti në Kukës

KRYESORE

Alarmi i prodhuesve shqiptarë: Hapja e tregjeve me rajonin na falimenton brenda 6 muajsh, duam mbrojtje

Politiko 6 Janar 2018, 09:04

Nëse plani “Berlin plus” për krijimin e zonës së lirë tregtare në Ballkan aktivizohet në tre vitet në vijim, fabrikat shqiptare falimentojnë për gjashtë muaj.

Analiza e kostove të prodhimeve “Made in Albania” jep alarmin se, në rast të hapjes së tregjeve, “cunami” i importeve me çmime të ulëta nxjerr nga tregu produktet vendase. Ekspertët rekomandojnë masa për uljen e kostove, por fillimisht kërkojnë rritje të tarifave për mallrat e importit që subvencionohen nga vendet fqinjë. Praktikat botërore dhe rajonale dhe pesë pengesat që bëjnë prodhimet tona jokonkurruese.

Shqipëria është prodhuesi më i hershëm i perimeve në rajon, ka edhe detin, por turshinë e kastravecit e importojmë nga Maqedonia. Turshitë nga Maqedonia kanë zënë vend në tregun shqiptar, njësoj si mielli serb dhe birra e Kosovës, për shkak të çmimit të lirë. Por në momentin që do të aktivizohet zona e lirë tregtare në rajon si në BE, fabrikat që prodhojnë në Shqipëri nuk do të rezistonin as gjashtë muaj dhe ekonomia do të përballej me faliment masiv të industrisë.

Ky është paralajmërimi i zymtë që bën industria e prodhimit në vend, shqetësimi i së cilës nuk po merret në konsideratë, pasi edhe tani që përpjekjet për hapjen e tregjeve kanë filluar, prodhimet shqiptare e kanë humbur konkurrueshmërinë edhe në tregun e brendshëm në raport me mallrat e importit. Arben Shkodra, Sekretar i Përgjithshëm i Shoqatës së Prodhuesve Shqiptarë, është i alarmuar nga lehtësia me të cilën qeveria shqiptare po merr krijimin e tregut të përbashkët rajonal.

Shpejtësia dhe lehtësia me të cilat do të vijnë mallrat nga rajoni dhe më gjerë do të shkallmojnë tërësisht industrinë, – paralajmëron Arben Shkodra, dhe përveçse humbasim vendet e punës, rrezikojmë të kthehemi në importues.

Aktualisht Shqipëria është deficitare në tregtinë me vendet e CEFTA-s ku bëjnë pjesë edhe vendet e rajonit të Ballkanit. Gjatë 10-mujorit 2017, importet nga këto vende shënuan 40 miliardë lekë, me një rritje vjetore 30% si pasojë e rritjes së importit të miellit serb dhe birrës nga Kosova.

Eksportet shqiptare u rritën gjithashtu, por me ritme më të ulëta se importet. Ato shënuan vlerë 34 miliardë lekë në janar-tetor 2017, me një rritje vjetore 25% të nxitura nga materialet e ndërtimit drejt Kosovës.

Taksat e larta dhe mungesa e politikave subvencionuese dhe incentivuese i ka bërë prodhimet shqiptare, sidomos ato të industrisë së agropërpunimit, inferiore edhe në tregun vendas ndaj prodhimeve nga Serbia dhe Kosova.

Importet e miellit dhe birrës janë rritur me ritme dyshifrore dy vitet e fundit, duke çuar në kolaps industrinë vendase. Sipas administratorëve, fabrikat po punojnë me 40% të kapacitetit dhe disa prej tyre kanë dalë në shitje. Për të paraprirë “cunamin” e produkteve të importit, sidomos me funksionimin e zonës së lirë tregtare në rajon, qeveria shqiptare ka dy zgjidhje. Altin Furtuna, sekretar i Dhomës Turke të Tregtisë, thotë se, e para duhet të jetë vendosja e barrierave doganore për ato produkte që konkurrojnë në mënyrë jo të drejtë prodhimin vendas dhe, së dyti duhen marrë masat që kanë të bëjnë me lehtësimin e kostove për prodhimet shqiptare, me qëllim bërjen konkurruese në tregun vendas.

Sërish të fundit

Teksa vendet e rajonit kanë krijuar të gjitha strukturat, ndryshimet në legjislacion dhe po punojnë për të lehtësuar prodhimet e tyre nëpërmjet përmirësimit të infrastrukturës, Shqipëria ende nuk ka bërë takimin formal me prodhuesit shqiptarë për t’u informuar në lidhje me shqetësimet që kanë ato nga hapja e tregjeve, thotë zoti Shkodra, përfaqësuesi i Shoqatës së Prodhuesve Shqiptarë. Serbia po përparon shumë shpejt për të përfituar nga plani “Berlin Plus” që qeveria Merkel ka për rajonin e Ballkanit. Ky plan është një mini Marshall për Ballkanin dhe synon të mbështesë me fonde direkte lehtësimin e tregtisë së përbashkët në rajon dhe masa që lehtësojnë infrastrukturën për lëvizjen e mallrave. Zoti Shkodra pohon se Serbia po merr pozitat dominuese në këtë proces.

Çfarë duhet bërë

Nisur nga përvojat e shumta që nga hapja e tregjeve në vitin 1990, Shoqata Shqiptare e Prodhuesve ka disa rekomandime se si mund t’i bëhet ballë hapjes së mëtejshme të tregjeve me rajonin dhe Bashkimin Europian.

Arben Shkodra nga Shoqata e Prodhuesve thotë se, një sërë ligjesh, VKM dhe udhëzimesh, procedurash dhe tarifash duhet të ndryshohen në mënyrë që të ulen kostot dhe të bëhet konkurrues prodhimin vendas. Shkodra thotë se, prodhimi vendas nuk duhet të ketë taksa vendore. Këto taksa duhen vënë ndaj magazinave doganore dhe ndaj mallrave të importit. Më tej duhet të aplikohen lehtësi procedurale, sidomos ato që kanë të bëjnë me procedurat doganore dhe duhet hequr urgjentisht një taksë për ambalazhin. Vetëm nga kjo taksë produktet tona kanë humbur konkurrencën në eksport, – shprehet ai.

Shqipëria, sipas zotit Shkodra, duhet të aplikojë urgjentisht një regjim të veçantë për procedurat doganore për artikujt agroushimorë.

Prodhuesit kërkojnë që të ulen kostot e energjisë elektrike në prodhim.

Të konkurrojmë me produktet unike

Edhe pse rajoni po përshpejton ritmet e punës për të përfituar nga lehtësimi i tregtisë, Shqipëria ka pozitë të favorshme gjeografike, klimë me rreth 300 ditë diell, burime të pasura natyrore, të cilat mundësojnë prodhime të cilat nuk gjenden në fqinjët tanë.

Zoti Shkodra thotë se, duhet të identifikojmë dhe të nxisim prodhimin e produkteve unike shqiptare të tilla, si cikli i mbyllur i veshmbathjeve, vajin e ullirit, ujin, peshkun dhe mineralet etj. Por fillimisht duhet të identifikohen produktet unike shqiptare, duke krijuar një lloj shporte me të cilat mund të konkurrohet në tregjet rajonale.

Fillimisht masat mbrojtëse

Teksa lehtësimi i prodhimeve vendase kërkon kohë, ekspertë të tjerë të ekonomisë pohojnë se qeveria shqiptare duhet të vërë në zbatim masat mbrojtëse (rritjen e tarifave doganore) për produktet që konkurrojnë në mënyrë jo të drejtë prodhimet vendase. Altin Furtuna nga Dhoma Turke e Tregtisë pohon se, marrëveshja e OBT-së, në të cilën Shqipëria është anëtare që në vitin 2000, në artikullin VI mbi tregun dhe tarifat, përcakton se çdo qeveri mbështet në termat e të ardhurave dhe politikave fiskale prodhimin vendas, por nga ana tjetër, vendet importuese kanë të drejtë të marrin masa mbrojtëse në përputhje me këtë artikull të së njëjtës marrëveshje, për të mbrojtur një nga industritë e saj në sektorin e prodhimit. Shqipëria nuk ka aplikuar asnjëherë të tilla masa për të mbrojtur prodhimin vendas dhe ka hapur të gjitha dyert për prodhimet e huaja.

*Marrë me shkurtime nga Monitor