Çfarë po ndodh me falimentimin e bankave në SHBA? A ka shanse që kjo krizë të prekë dhe bankat tona ?

Përgjigje:

E nderuar lexuese. Nuk ka asnjë vend për panik pasi në radhë të parë integrimi i sektorit bankar shqiptar me atë amerikan është pothuaj jo-ekzistent, ndërkohë që edhe niveli i shkëmbimeve tregtare mes dy shteteve (cka sjell edhe flukse transaksionesh mes bankave) është shumë modest dhe nuk përbën aspak rrezik. Për rrjedhojë nuk ka aspak vend për panik mes qytetarëve shqiptarë.

Përveç kësaj, sipas statistikave rreth 95% e depozituesve në sektorin bankar në vendin tonë kanë depozita nën 2.500.000 lekë të reja, i cili është edhe niveli i mbulimit të plotë të depozitave nga Agjencia e Sigurimit të Depozitave në Shqipëri.

Sa i përket krizës së bankave në SHBA, duhet të themi që në fillim të herës që është një krizë periferike (bankat janë rajonale dhe jo me nivel të lartë të numrit të depozituesve) dhe kriza është e përmasave të vogla. Një tjetër element shumë i rëndësishëm që duhet konsideruar është edhe shpejtësia e reagimit të rregullatorëve (banka qendrore FED, Departamenti i Thesarit dhe Agjencia Federale e Sigurimit të Depozitave) duke qetësuar publikun dhe garantuar tërheqjen e plotë të depozitave që ditën e hënë, vetëm 48 orë pas falimentimit të bankës së parë (Silicon Valey Bank).

Kriza erdhi kryesisht për këto shkaqe (në mënyrë kronologjike):

§  Rritja e normave të interesit të bankës qendrore FED, si mjet i politikës monetare për luftën kundër inflacionit ka shkaktuar rritjen e kostos së parasë për bankat, sepse bankave u duhet të paguajnë më shumë para për të mbajtur depozitat,

§  SVB kishte ekspozim (marrëdhënie biznesi) në nivel të lartë ndaj bizneseve me rrezik që quhen startups (biznese të reja), të cilat me rritjen e çmimeve dhe inflacionit u detyruan të tërheqin depozitat e tyre për të pasur likuiditet në aktivitetin e tyre të përditshëm,

§  Kjo solli një mungesë likuiditeti në bankën SVB sepse krijuan një mospërputhje mes depozitave që tërhiqen sot dhe parave që janë dhënë kredi nga banka për afat kohor të gjatë. Drejtuesit e lartë të SVB nuk arritën ta menaxhonin me sukses këtë mungesë likuiditeti duke humbur besimin e depozituesve dhe krijuar panik në treg,

§  Paniku (financiar) solli dyndjen e qytetarëve dhe bizneseve që kishin depozita në bankë duke vënë bankën përballë pamundësisë për të paguar depozitat në një kohë dhe çuar në falimentimin e saj,

§  Padyshim ky panik financiar për 1 bankë të vetme shkakton efekt domino (zinxhir) edhe tek depozitues në banka të tjera, të cilët vënë në dyshim shëndetin e bankës së tyre dhe vrapojnë të shpëtojnë kursimet në panik e sipër pa pasur asnjë shkak për ta bërë atë,

§  Paniku financiar është shumë i rrezikshëm dhe dëmton rëndë tregun financiar në tërësi. Kjo ishte arsyeja pse ndërhyrja e rregullatorëve ishte shumë e shpejtë dhe e vendosur, për të qetësuar publikun. Dhe deri diku ia ka arritur me sukses.

U përgjigj Artan Gjergji.  Lexo biografinë e tij.

Keni një pyetje për ekspertët tanë?Dërgojeni duke klikuar këtu!

***

Refuzim për Përgjegjësi Ligjore (Disclaimer)

Kjo faqe interneti dhe blog me pyetje përgjigje është një rubrikë me karakter informativ, e cila në vetvete ka për qëllim informimin dhe edukimin pa pagesë të qytetarëve, në lidhje me cështje të ndryshme ekonomike e financiare. Portali Politiko dhe Ekspertët që u përgjigjen pyetjeve të qytetarëve, as vec e vec e as së bashku, nuk marrin asnjë përgjegjësi ligjore për cdo veprim që ndërmerret dhe/apo keqpërdoret nga kushdo bazuar në informacionin e shpërndarë në këtë blog/rubrikë për qëllime edukative dhe informative.