Afganistani “i varfër” fle mbi pasuri “të mëdha”, mineralet me vlerë 1 trilion dollarë për të cilat “vuan” bota

Rënia e shpejtë e Afganistanit nga luftëtarët talebanë ka shkaktuar një krizë humanitare, ku me mijëra njerëz përpiqen të largohen nga vendi. Por në ditët e fundit është sjellë në fokus një pasuri minerale që zotëron toka afgane.

Në një artikull të CNN, thuhet se Afganistani është vërtet një nga vendet më të varfra në botë, por në vitin 2010, zyrtarët ushtarakë amerikanë dhe gjeologët zbuluan se vendi, i cili shtrihet në udhëkryqin e Azisë Qendrore dhe Jugore, mbante nën tokë depozita minerale me vlerë gati 1 trilion dollarë.

Furnizimet me minerale si hekuri, bakri dhe ari janë të shpërndara nëpër krahina. Ekzistojnë gjithashtu minerale të rralla të tokës dhe, ndoshta më e rëndësishmja, ajo që mund të jetë një nga depozitat më të mëdha të litiumit në botë, një përbërës thelbësor por i pakët në bateritë e karikueshme dhe teknologjitë e tjera jetike për trajtimin e krizës klimatike.

"Afganistani është sigurisht një nga rajonet më të pasura me metale tradicionale të çmuara, por edhe metalet e nevojshme për ekonominë në zhvillim të shekullit 21", tha Rod Schoonover, një shkencëtar dhe ekspert i sigurisë i cili themeloi Grupin e Ardhmërive Ekologjike.

Sfidat e sigurisë, mungesa e infrastrukturës dhe thatësira të mëdha kanë parandaluar nxjerrjen e mineraleve më të vlefshme në të kaluarën. Kjo nuk ka gjasa të ndryshojë nën kontrollin e talebanëve. Megjithatë, ka interes nga vendet përfshirë Kinën, Pakistanin dhe Indinë, të cilat mund të përpiqen të përfshihen pavarësisht kaosit.

Potencial i madh

Edhe para se Presidenti Joe Biden të njoftonte se do të tërhiqte trupat amerikane nga Afganistani në fillim të këtij viti, duke vendosur terrenin për kthimin e kontrollit të talebanëve, perspektivat ekonomike të vendit ishin të errëta.

Që nga viti 2020, rreth 90% e afganëve jetonin nën nivelin e varfërisë të përcaktuar nga qeveria prej 2 dollarë në ditë, sipas një raporti të Shërbimit të Kërkimeve të Kongresit Amerikan të botuar në qershor. Në profilin e saj të fundit të vendit, Banka Botërore tha se ekonomia mbetet "e brishtë dhe e varur nga ndihma".

Kërkesa për metale si litiumi dhe kobalti, si dhe elementë të rrallë të tokës si neodymiumi, po rritet ndërsa vendet përpiqen të kalojnë në makina elektrike dhe teknologji të tjera të pastra për të zvogëluar emetimet e karbonit.

Qeveria amerikane thuhet se ka vlerësuar se depozitat e litiumit në Afganistan mund të rivalizojnë ato në Bolivi, shtëpia e rezervave më të mëdha të njohura në botë.

"Nëse Afganistani ka një qetësi disa vjeçare, duke lejuar zhvillimin e burimeve të tij minerale, ai mund të bëhet një nga vendet më të pasura në zonë brenda një dekade," tha Mirzad i Shërbimit Gjeologjik Amerikan për revistën Science në 2010. Ai drejtoi Shërbimi Gjeologjik Afganistan deri në 1979.

Tani për tani, mineralet gjenerojnë vetëm 1 miliard dollarë në Afganistan në vit. Ka një shans që talebanët të përdorin fuqinë e tyre të re për të zhvilluar sektorin e minierave.