“Bordi i Paqes” për Gazën në krizë/ Izraeli refuzon planin e Trump, nisma rrezikon të mbetet simbolike

Nisma e shpallur nga Shtëpia e Bardhë për krijimin e një “Bordi të Paqes” për Gazën po përballet me kundërshtime serioze që në nisje.

Sipas raportimit të The Guardian, figura kyçe të ekstremit të djathtë në qeverinë izraelite, përfshirë ministrin e Financave Bezalel Smotrich, e kanë hedhur poshtë hapur planin amerikan, duke e konsideruar të papranueshëm dhe në kundërshtim me interesat strategjike të Izraelit.

Plani i administratës Trump parashikon tre struktura: një Bord Paqeje të kryesuar nga vetë Trump, një bord ekzekutiv këshillimor për Gazën dhe një komitet palestinez teknokratësh për qeverisjen kalimtare të territorit. Në bordin ekzekutiv janë përfshirë përfaqësues nga Turqia dhe Katari, gjë që ka nxitur reagim të ashpër nga Tel Avivi, i cili i sheh këto vende si të papërshtatshme për çdo rol në Gazën pas luftës.

Vetë kryeministri Benjamin Netanyahu ka shprehur rezervat e tij, duke deklaruar se disa emërime nuk janë koordinuar me Izraelin dhe bien ndesh me politikat e tij, ndërsa ka kërkuar sqarime nga administrata amerikane. Kundërshtimi i hapur i Izraelit, një nga aktorët kryesorë të konfliktit, vë seriozisht në pikëpyetje zbatueshmërinë e planit dhe rrezikon që “Bordi i Paqes” të mbetet më shumë një projekt në letër sesa një mekanizëm real vendimmarrës.

Ndërkohë, situata humanitare në Gaza vijon të jetë dramatike. Pavarësisht armëpushimit të shpallur, dhuna nuk është ndalur plotësisht dhe qindra palestinezë kanë humbur jetën, ndërsa kushtet e rënda dimërore kanë përkeqësuar më tej krizën humanitare, veçanërisht për të zhvendosurit dhe fëmijët.

Artikulli i The Guardian:

Anëtarë të ekstremit të djathtë të koalicionit qeverisës të Izraelit hodhën poshtë të dielën një plan të mbështetur nga SHBA-ja për qeverisjen e Gazës pas luftës, duke kritikuar kryeministrin e tyre, Benjamin Netanyahu, për dështimin për të aneksuar territorin palestinez dhe për të vendosur vendbanime të reja izraelite në atë territor.

Pas njoftimit të Shtëpisë së Bardhë për përzgjedhjen e udhëheqësve botërorë që do t’i bashkohen të ashtuquajturit “bordi i paqes” për Gazën — i cili përfshin përfaqësues të Turqisë dhe Katarit, të dyja vende që kanë qenë kritike ndaj luftës së Izraelit në Rrip — ministri izraelit i financave nga e djathta ekstreme, Bezalel Smotrich, e përshkroi “mungesën e gatishmërisë së Netanyahut për të marrë përgjegjësinë për Gazën” si “mëkatin fillestar”.

Sipas Smotrichit, vetë një kolon në Bregun Perëndimor të pushtuar nga Izraeli, kryeministri izraelit duhet në vend të kësaj “të vendosë atje një qeveri ushtarake, të inkurajojë imigrimin dhe vendosjen e kolonëve, dhe në këtë mënyrë të sigurojë sigurinë e Izraelit për shumë vite”.

Shtëpia e Bardhë njoftoi këtë javë krijimin e “bordit ekzekutiv të Gazës”, i cili do të veprojë nën një “bord më të gjerë të paqes” që do të drejtohet nga Donald Trump si pjesë e planit të tij me 20 pika për t’i dhënë fund luftës.

Bordi ekzekutiv, i përshkruar si me rol këshillimor, përfshin ministrin e jashtëm turk, Hakan Fidan, dhe një diplomat nga Katari, Ali al-Thawadi, krahas zyrtarëve të tjerë rajonalë dhe ndërkombëtarë.

Duke iu referuar me sa duket Katarit dhe Turqisë, Smotrich shkroi në X: “Vendet që e frymëzuan Hamasin nuk mund të jenë ato që e zëvendësojnë atë. Ata që e mbështesin dhe vazhdojnë ta strehojnë edhe tani nuk do të marrin një bazë në Gaza. Pikë.

“Kryeministri duhet të qëndrojë i palëkundur për këtë, edhe nëse kjo kërkon menaxhimin e një përplasjeje me mikun tonë të madh dhe me të dërguarit e presidentit Trump.” Të dielën, në një përpjekje të dukshme për të qetësuar tensionet dhe për të vlerësuar hapin e tij të radhës, Netanyahu thirri një takim me partnerët e koalicionit.

Sfida qendrore e kryeministrit është frenimi i aleatëve të tij të ekstremit të djathtë, pjesëmarrja e vazhdueshme e të cilëve në qeveri është thelbësore për mbijetesën e tij politike dhe të cilët nuk pranuan kurrë armëpushimin e ndërmjetësuar nga SHBA-ja, të arritur tetorin e kaluar.

Vetë Netanyahu kundërshtoi planin të shtunën, duke përmendur se disa nga emërimet “nuk ishin të koordinuara me Izraelin dhe ishin në kundërshtim me politikën e tij”, pa specifikuar se për kë bëhej fjalë. Ai i tha ministrit të tij të jashtëm, Gideon Sa’ar, të kontaktonte sekretarin amerikan të shtetit, Marco Rubio.

Izraeli më parë ka kundërshtuar ashpër çdo rol turk në Gazën pas luftës, ndërsa marrëdhëniet mes dy vendeve janë përkeqësuar ndjeshëm që nga fillimi i luftës në tetor 2023. Përveç emërimit të ministrit të jashtëm të Turqisë në bordin ekzekutiv, Trump e ka ftuar presidentin turk, Recep Tayyip Erdoğan, t’i bashkohet bordit të përgjithshëm të paqes, së bashku me presidentin e Egjiptit, Abdel Fatah al-Sisi, ish-kryeministrin britanik Tony Blair dhe presidentin e Argjentinës, Javier Milei.

Shtëpia e Bardhë tha se plani i Trumpit do të përfshinte tre organe: bordin e paqes, të kryesuar nga Trump; një komitet palestinez teknokratësh, i ngarkuar me qeverisjen e Gazës; dhe bordin ekzekutiv të Gazës, i cili do të luante një rol këshillimor.

Komiteti palestinez i teknokratëve mbajti mbledhjen e tij të parë në Kajro të shtunën.

Një projekt-kartë, e dërguar rreth 60 vendeve nga administrata amerikane, u bën thirrje anëtarëve të kontribuojnë 1 miliard dollarë në para të gatshme nëse duan që anëtarësimi i tyre të zgjasë më shumë se tre vjet, sipas dokumentit të parë nga Reuters.

“Çdo shtet anëtar do të shërbejë për një mandat jo më shumë se tre vjet nga hyrja në fuqi e kësaj Karte, në varësi të rinovimit nga Kryetari”, thuhet në dokument, i raportuar fillimisht nga Bloomberg News. “Mandati trevjeçar i anëtarësimit nuk do të zbatohet për shtetet anëtare që kontribuojnë më shumë se 1.000.000.000 dollarë amerikanë në fonde monetare për Bordin e Paqes brenda vitit të parë nga hyrja në fuqi e Kartës.”

SHBA-ja tha këtë javë se plani i armëpushimit në Gaza kishte hyrë në fazën e dytë, duke kaluar nga zbatimi i armëpushimit në çarmatimin e Hamasit, sulmi i të cilit ndaj Izraelit më 7 tetor 2023 shkaktoi ofensivën izraelite në Gaza.

Fokusi i fazës së dytë është zhvendosur nga thjesht ndalimi i luftimeve drejt vendosjes së një qeverisjeje kalimtare, çmilitarizimit dhe rindërtimit në territor — një përshkallëzim dramatik i ambicies diplomatike mes dhunës së vazhdueshme nga ushtria izraelite.

Të paktën 451 palestinezë raportohet se janë vrarë që nga hyrja në fuqi e armëpushimit në tetor të vitit të kaluar. Jeta në enklavë mbetet e pasigurt. Ndërsa sulmet ajrore dhe të shtënat me armë janë ngadalësuar, ato nuk kanë pushuar. Në të njëjtën kohë, stuhitë e fundit e kanë përkeqësuar krizën, duke shkaktuar vdekje dhe përmbytje në kampet e zhvendosjes, tashmë të tejmbushura përtej kapaciteteve të tyre.

Erërat e forta dimërore shkaktuan shembjen e mureve mbi tenda të brishta që strehonin palestinezë të zhvendosur të martën e kaluar, duke vrarë të paktën katër persona. Të shtunën, një foshnjë 27-ditëshe në Gaza vdiq nga i ftohti i rëndë, duke e çuar në tetë numrin e fëmijëve në rajon që kanë vdekur nga hipotermia që nga fillimi i sezonit aktual dimëror, sipas ministrisë palestineze të shëndetësisë./ The Guardian