Bota po shkon drejt greminës? Faktet që thonë të kundërtën

Nëse mendoni se bota është e dënuar dhe gjithçka po shkon drejt greminës, e keni gabim. Media priret të përqendrohet në ngjarje të izoluara të përditshme, duke i kushtuar më pak vëmendje zhvillimeve të ngadalta dhe më të gjera që kanë riformuar botën në të cilën jetojmë.

Kjo tenton të japë një pamje jo të duhur të gjendjes së gjërave. Le të shohim disa nga treguesit më të rëndësishëm të mirëqenies, shëndetit dhe t'ju tregojmë se si gjërat nuk janë aq të këqija sa mund të mendoni.

Treguesit e mirëqenies tregojnë përparim

Në shumë prej treguesve më të rëndësishëm që përcaktojnë mirëqenien tonë, njerëzimi po ecën shumë më mirë se kurrë më parë.

Vdekshmëria e fëmijëve, uria dhe varfëria janë në nivelet më të ulëta të të gjitha kohërave dhe jetëgjatësia është në nivelin më të lartë të të gjitha kohërave.

"Janë bërë hapa të rëndësishëm në rritjen e jetëgjatësisë dhe reduktimin e disa prej vrasësve të zakonshëm përgjegjës për vdekshmërinë e fëmijëve dhe të nënave. Progres i madh është bërë gjithashtu në rritjen e aksesit në ujë të pastër dhe kanalizime, reduktimin e malaries, tuberkulozit, poliomielitit dhe përhapjes së HIV/AIDS", thonë Kombet e Bashkuara.

Vdekshmëria e fëmijëve është në nivelin më të ulët historik

Në demografi, vdekshmëria e fëmijëve i referohet vdekjes së fëmijëve nën moshën pesë vjeç. Dhe sot, vdekshmëria e fëmijëve është më e ulëta që ka qenë ndonjëherë.

Në më pak se tre dekada, shifrat janë përgjysmuar, nga 12.5 milionë në 1990 në 5.2 milionë në 2019.

"Kjo është një arritje e madhe që nuk duhet neglizhuar," thonë autorët e raportit të Vdekshmërisë së Fëmijëve dhe Foshnjave në Our World in Data.

Por ende 5.2 milionë fëmijë çdo vit humbin jetën. Në fakt, nëse i gjithë planeti do të kishte të njëjtat norma të vdekshmërisë së fëmijëve si Bashkimi Evropian, vetëm 540,000 fëmijë do të vdisnin.

Lindja e fëmijëve është shumë më e sigurt

Nënat po i mbijetojnë lindjes së fëmijëve me një ritëm shumë më të madh se sa ishin vetëm disa breza më parë. Në vitin 2015, numri i grave që vdiqën gjatë lindjes së një fëmije ishte 302,700.

Në pjesën më të madhe të botës, rreziku është më pak se 1 për qind, dhe në shumicën e vendeve, është edhe shumë nën 0.1 për qind.

Le ta krahasojmë atë me vitin 1800, kur në Suedi dhe Finlandë, gati 1 në çdo 100 gra vdiq gjatë lindjes. Nëse ky skenar do të ishte ende një realitet në të gjithë globin, çdo vit rreth 1.26 milionë të porsalindur do të kishin humbur nënën e tyre në lindje.

Jetëgjatësia u dyfishua në një shekull

Jetëgjatësia është metrika kryesore për vlerësimin e shëndetit të popullsisë. na tregon moshën mesatare të vdekjes në një popullatë.

Po varfëria?

Ne e shikojmë varfërinë si një tregues shëndetësor sepse varfëria është shkaku kryesor i shëndetit të keq. Të dhënat na tregojnë se aty ku ka mungesë të infrastrukturës së kujdesit shëndetësor falas dhe të aksesueshme, shkalla e vdekshmërisë rritet.

Por si mund ta vlerësojmë varfërinë? Hulumtuesit thonë se shikimi i të dhënave nga 30 apo edhe 50 vjet më parë nuk mjafton për të kuptuar evolucionin e varfërisë në mbarë botën.

Pra, ne duhet të shohim rreth 200 vjet mbrapa kur kushtet e jetesës ndryshuan vërtet në mënyrë dramatike, "dhe atëherë bëhet shumë e qartë se bota nuk është aspak statike".

Për referencë, Kombet e Bashkuara mat "varfërinë ekstreme" si të jetuarit me më pak se 1.90 dollarë në ditë.

Në vitin 1820, vetëm një përqindje e vogël e elitës botërore gëzonte standarde të larta jetese, ndërsa pjesa tjetër jetonte në kushte që sot do të konsideroheshin varfëri ekstreme. Pas kësaj, përqindja e njerëzve jashtëzakonisht të varfër ra vazhdimisht. Në vitin 2015, viti i fundit për të cilin publikimi shkencor ka të dhëna, pjesa e popullsisë së botës në varfëri ekstreme kishte rënë nën 10 për qind.

Fatkeqësitë natyrore po bëhen më pak vdekjeprurëse

Ndërsa Evropa lufton me zjarret e furishme të pyjeve pas një viti të shënuar nga përmbytje të rënda, është e lehtë të ndihemi të mbytur nga ngjarjet ekstreme të motit që shpalosen në planetin tonë që po ngrohet.

Po në lidhje me numrin e vdekjeve të shkaktuara nga fatkeqësitë natyrore?

Në fillim deri në mesin e shekullit të 20-të, numri vjetor i vdekjeve nga fatkeqësitë ishte i lartë, shpesh duke arritur mbi një milion në vit.

Por në dekadat e fundit ne kemi regjistruar një rënie të konsiderueshme të numrit të njerëzve që vdesin në këto ngjarje ende të paparashikueshme.

Bota jonë në të dhëna i përcakton fatkeqësitë si "të gjitha ngjarjet gjeofizike, meteorologjike dhe klimatike, duke përfshirë tërmetet, aktivitetin vullkanik, rrëshqitjet e dheut, thatësirën, zjarret, stuhitë dhe përmbytjet".

Në vitet e fundit, numri i të vdekurve nga fatkeqësitë tani është në intervalin nga 10,000 deri në 20,000 njerëz.

Shifrat janë ulur jo sepse fatkeqësitë janë bërë më pak të shpeshta ose më pak shkatërruese, por sepse përmirësimi i sigurisë ushqimore, elasticiteti ndaj fatkeqësive të tjera dhe reagimet më të mira kombëtare dhe ndërkombëtare e kanë bërë më të lehtë trajtimin e tyre.

Dhe ndryshe nga e kaluara, uria sot zakonisht shkaktohet nga lufta civile dhe trazirat politike, në vend të fatkeqësive natyrore.

Burimi: Euronews