Intervista për Der Spiegel/ Ivan Krastev: Gabimet që bëri Putini

Lothar Gorris / Ilustrimi nga Paul Ryding/POLITICO

Rreth Ivan Krastev
I lindur në vitin 1965, është studiues në Institutin për Shkenca Humane në Vjenë. Nga Bullgaria, Krastev shihet gjerësisht si një nga mendimtarët më origjinalë në Evropën e sotme.

SPIEGEL: Z. Krastev, a keni qenë ndonjëherë në Kremlin?

Krastev: Jo, por njëherë takova Vladimir Putinin në Soçi, në një konferencë menjëherë pas aneksimit të Krimesë. Presidenti po shtronte një darkë. Një kolegu im amerikan ishte atje, por edhe kancelari austriak dhe ministrat e jashtëm të Francës dhe Izraelit. Shpejt u bë e qartë se Putin ndihej sikur ishte krejtësisht i keqkuptuar. Ai foli për shovinizmin perëndimor dhe hipokrizinë e tij. Ai tha se njerëzit nuk e kuptonin që Krimea është ruse. Janë të njëjtat argumente që po dëgjojmë sot, por nuk do të thosha se Putini atëherë kishte këtë mesianizëm.

DER SPIEGEL: Pse është atje (në Ukrainë) tani?

Krastev: Nëse keni qenë në pushtet për 20 vjet në një shtet autoritar, askush nuk guxon të të kundërshtojë më. Ju keni krijuar një sistem, ju jeni bërë vetë sistemi dhe nuk mund ta imagjinoni që i gjithë vendi nuk e reflekton këtë. Ju gjithashtu nuk mund të imagjinoni se dikush mund të jetë një pasardhës adekuat. Pra, të gjitha problemet duhet t'i zgjidhni vetë sa të jeni gjallë. Për Putinin, Rusia prej kohësh ka pushuar së qeni një vend në kuptimin standard; është një lloj trupi historik, 1000-vjeçar.

DER SPIEGEL: Cila ishte përshtypja juaj për Putinin?

Krastev: Shumë inteligjent dhe i shpejtë, i drejtpërdrejtë, konfrontues. Sarkastik kur flet me dikë nga Perëndimi. Por janë gjërat e vogla që zbulojnë më shumë për njerëzit. Ai foli për situatën në Donbas si një agjent i shërbimit të huaj që e di se sa njerëz jetojnë në çdo fshat dhe si është situata në secilin prej tyre. Ai e konsideroi faktin që kryesisht gratë ishin përgjegjëse për politikën mbi Rusisë në administratën e Obamës, si një përpjekje e qëllimshme për ta poshtëruar atë. Hipokrizia e Perëndimit është bërë një obsesion i tij, dhe kjo reflektohet në gjithçka që bën qeveria ruse. A e dini se në deklaratën e tij për aneksimin e Krimesë, ai mori, thuajse fjalë për fjalë, pjesë nga shpallja e pavarësisë së Kosovës, e cila u mbështet nga Perëndimi? Apo se sulmi në Kiev filloi me shkatërrimin e kullës televizive, ashtu siç NATO sulmoi kullën televizive në Beograd në vitin 1999?

DER SPIEGEL: Pse bën gjëra të tilla?

Krastev: Sepse ai dëshiron të na japë një mësim. Sepse ai dëshiron të na thotë: Unë kam mësuar nga ju. Edhe nëse kjo do të thotë të bëjmë pikërisht atë për të cilën ai na urren. Në atë mbrëmje në Soçi, ai shprehu indinjatën që aneksimi i Krimesë ishte krahasuar me aneksimin e Sudetit nga Hitleri në vitin 1938. Putini jeton në analogji dhe metafora historike. Ata që janë armiq të Rusisë së përjetshme duhet të jenë nazistë. Dhe kështu, ai shpejtoi t'i portretizojë konfliktet në Donbas si gjenocid. Mbivlerësimet e Putinit u bënë aq ekstreme sa nuk kishin më asnjë lidhje me realitetin. Ai është bërë peng i retorikës së tij.

DER SPIEGEL: A është Putin një individ zemërak?

Krastev: Ai vazhdimisht flet për tradhti dhe mashtrim. Nga Perëndimi. Nga republikat individuale, ish-sovjetike. Në vitin 2008, gjatë luftës kundër Gjeorgjisë, ai u takua me Alexei Venediktov, kryeredaktorin e radiostacionit Ekho Moskvy, i cili ishte një nga mediat e fundit kritike në vend derisa u mbyll javën e kaluar. Putin pyeti nëse Venediktov e dinte se çfarë kishte bërë ai, Putin, në punën e tij të mëparshme. Zoti President, u përgjigj Venediktov, të gjithë e dimë se nga vini. A e dini, tha Putin, çfarë bëmë me tradhtarët në punën time të mëparshme? Po, e dimë, tha Venediktov. Dhe a e dini pse po flas me ju? Sepse je armik dhe jo tradhtar! Sipas mendimit të Putinit, Ukraina kreu krimin më të madh që mund të imagjinohet: tradhtoi Rusinë.

DER SPIEGEL: Në romanet me spiunazh të John le Carré, gjithçka varet nga tradhtia.

Krastev: Duhet përmendur gjithashtu se mediat perëndimore kanë kontribuar në krijimin e një imazhi të rremë të Putinit. Së pari, ata thonë se Putini është i korruptuar. Kjo është e vërtetë. Por a e shpjegon kjo politikën e tij? Putin ka qenë udhëheqës i një fuqie bërthamore për 20 vjet. Ai mendon për histori, tradhti dhe keqdashje. Për një person të tillë, korrupsioni është thjesht një instrument pushteti. Paratë mund të kenë qenë të rëndësishme për Putinin kur ai ishte më i ri, por jo më. Së dyti, ata thonë se Putini është një kumarxhi cinik, një trukues. Në vitin 2011, Putin tha se protestat kundër tij ishin organizuar nga Ambasada Amerikane. Analistët perëndimorë thanë se ishte propagandë sepse ai e dinte se nuk ishte e vërtetë. Gjatë asaj darke m'u bë e qartë: Ai e beson vërtet. Në kuptimin e tij të historisë, gjërat nuk ndodhin kurrë spontanisht. Nëse njerëzit demonstrojnë, ai nuk pyet: Pse janë në rrugë? Ai pyet: Kush i dërgoi? Kur ta pranojmë atë që thotë, ai nuk do të na befasojë më. Nëse lexoni esenë e tij të korrikut të vitit të kaluar, në të cilën ai shkruante se ukrainasit dhe rusët janë një popull i vetëm dhe se ai kurrë nuk do të pranonte një Ukrainë anti-ruse, do të zbuloni saktësisht se cilat janë qëllimet e tij. Dhe së treti, ata thonë se Putini është jashtëzakonisht strategjik dhe taktik.

DER SPIEGEL: Nuk besoni se ai vepron në mënyrë racionale?

Krastev: Thuhet se Putini e pa fundin e Gadafit në televizion për disa orë. Dhe se vendimi i tij për të rimarrë postin e presidentit nga Medvedev, i cili fillimisht nuk kishte qenë pjesë e planit, ishte një reagim ndaj kësaj, sepse ai nuk donte të kishte të njëjtin fund si Gadafi, i ekzekutuar nga njerëzit e tij. Është e mundur të negociosh me njerëz cinikë, llogaritës, sepse e dinë se edhe ata mund të përfitojnë. Por Putini duket se është radikalizuar ndërsa është plakur, ndoshta edhe gjatë izolimit nga COVID. Ai është në një mision dhe shmangia e rrezikut nuk është më një kategori për të. Kjo mund të tingëllojë shumë psikologjike, por ai është pjesë e brezit të fundit sovjetik. Puna e tij si agjent i KGB-së ishte ajo e mbrojtjes së Bashkimit Sovjetik. Por ai dhe agjentët e tij nuk ishin në gjendje ta mbronin. Bashkimi Sovjetik u shemb brenda natës pa luftë, pa pushtim. Putin dhe KGB nuk e kuptuan se çfarë ndodhi. Ata dështuan. Unë mendoj se ai ka një ndjenjë të fortë faji.

DER SPIEGEL: Putin ishte i vendosur në Gjermaninë Lindore në atë kohë.

Krastev: Që i bën gjërat edhe më interesante. Është e vështirë të kuptosh vendin tënd kur ai po ndryshon në mënyrë dramatike dhe ti jeton jashtë shtetit. Nga jashtë, dukuritë duken si një mister, si një lloj komploti i pakuptueshëm. Por ajo që ai përjetoi dhe kuptoi ishte euforia kombëtare në Gjermani kur ra Muri i Berlinit, sepse ai ishte atje. Në esenë e tij, ai shkruan se një mur u ngrit midis Ukrainës dhe Rusisë dhe se ky mur duhet të bjerë. Si e tillë, ajo që po ndodh aktualisht në Ukrainë në sytë e Putinit është një ribashkim paqësor.

DER SPIEGEL: Tingëllon tragjike.

Krastev: Tragjedia është se ne po shohim një rikolonizim të dhunshëm të Ukrainës dhe jo një ribashkim paqësor. Ky keqkuptim se si funksionon bota prodhon pakënaqësinë e Putinit. Ai vërtet beson se nuk është luftë, por një operacion special, sepse nuk mund të ketë luftë mes një populli të vetëm. Dhe ai kurrë nuk do t'u besojë atyre njerëzve që i thonë se nuk është e vërtetë. Putin e sheh veten si babai i kombit rus. Ndoshta ai është, ndoshta nuk është, por një gjë është e qartë: Putini u bë pa dashje babai i kombit ukrainas. Ishte aneksimi i Krimesë dhe Donbasit që fillimisht krijoi një identitet ukrainas, i cili i ka rrënjët në dy parime: kundërshtimi ndaj Rusisë dhe kundërshtimi ndaj Putinit. Tani, ai gjendet në një situatë që e njohim nga letërsia ruse, kur babai i thotë të birit: Unë të kam krijuar, por tani duhet të të vras. Në të njëjtën kohë, Putin po shkatërron pikërisht atë identitet rus për të cilin ai vazhdimisht flet. Në vitin 2014, një shumicë e madhe e rusëve mbështetën aneksimin e Krimesë. Por ata ishin vetëm pjesëtarë të audiencës, duke duartrokitur ndërsa shikonin. Tani, ushtarët rusë nuk po vdesin vetëm, por po vrasin edhe ata që vetë Putin tha se ishin vëllezërit e tyre. Dhe popullsia po vuan nën sanksione.

DER SPIEGEL: A është presidenti ukrainas Volodymyr Zelenskyy një lloj anti-Putini?

Krastev: Putini mishëron Rusinë, por në Ukrainë, nuk ka pasur kurrë njeri që mishëron këtë vend. Dy javë më parë, kjo u bë sherr mes dy burrave. Është ajo video e famshme e minutave të fundit të rojeve të kufirit ukrainas në Ishullin e Gjarpërinjve në Detin e Zi, të cilët kërcënoheshin nga marina ruse dhe ata u përgjigjën duke thënë: "Ik, q….". Më kujton betejën e Kalasë së Brestit në Luftën Atdhetare të Bashkimit Sovjetik kundër Gjermanisë naziste. Për 40 ditë, ata u rrethuan nga gjermanët, por ushtarët sovjetikë nuk pranuan të dorëzoheshin ndërsa trupat e Hitlerit u mblodhën para Moskës. Tani, Zelenskyy është duke qëndruar në Kiev dhe thotë: Ne jemi këtu nën tokë. Ne do të mbrojmë Kievin. Dhe ne do të jemi fitimtarë sepse jemi në anën e duhur. Miti i Bashkimit Sovjetik dhe lufta heroike kundër nazistëve, në fakt, nuk është mishëruar nga Putini, por nga Zelenskyy.     

DER SPIEGEL: Rolet kanë ndryshuar?

Krastev: Pikërisht. Putini donte të legjitimonte pushtimin e Ukrainës me pretendimet se Rusia edhe një herë duhej të mbrohej nga nazistët. Kjo është arsyeja pse ai ka folur vazhdimisht për denazifikimin e Ukrainës. Në fakt, megjithatë, është presidenti Zelenskyy, vetë hebre, i cili po i reziston një fuqie superiore.

DER SPIEGEL: A besoni se populli rus e mbështet pushtimin ashtu siç bëri me aneksimin e Krimesë?

Krastev: Ka shumë rusë që nuk u pëlqen ajo që po ndodh dhe që nuk janë domosdoshmërisht fansa të Putinit, njerëz që vuajnë nga korrupsioni dhe represioni i tij, por që deri më tani kanë heshtur sepse situata është ajo që është, dhe kështu ka qenë gjithmonë. Ata jetuan jetën e tyre, nuk ishin të interesuar për politikën dhe cila do të ishte alternativa ndaj Putinit? Por ne duhet të jemi të sinqertë: edhe këta rusë nuk kanë qenë gjithmonë të kënaqur me mënyrën se si janë trajtuar nga Perëndimi, dhe ata gjithashtu nuk do të ishin të lumtur nëse Ukraina do të anëtarësohej në NATO. E tillë është Rusia. Por kjo nuk është një luftë e rusëve, kjo është lufta e Putinit. Të gjithë këta mbështetës apolitikë të Putinit - të cilët tundin kokën kur Putini thotë se Rusia duhet të ngrihet nga gjunjëzimi dhe të jetë krenare - tani, për herë të parë, po i bëjnë vetes pyetjen më të dhimbshme që mund t'i bëhet një lideri autoritar: A e di ai çfarë po bën? A është në vete?

DER SPIEGEL: Janë disa foto të Putinit të ulur në një tryezë pafundësisht të gjatë, shumë larg nga pjesëmarrësit e tjerë në takim. Një tjetër e jep atë me këshilltarët në Kremlin në fillim të pushtimit. Fotot sigurisht që nuk mund të jenë një aksident, por cili është mesazhi i Putinit?

Krastev: Duket se ka një obsesion të thellë me COVID-in në rrethin e tij. Plus, Putini është parë gjithmonë si dikush që është shumë larg këshilltarëve të tij dhe elitës politike. E rrethon një farë vetmie, e cila reflekton disi vetminë e Rusisë. Kjo është arsyeja pse ai nuk shqetësohet për izolimin e Rusisë, pasi ai vetë është vetëm. Ai gjithashtu e sheh veten si i vetmi që e kupton vërtet atë që po ndodh. Unë u trondita nga ajo video që tregonte takimin e tij me Këshillin e Sigurimit rus. Të gjitha këto figura të rëndësishme, që nuk e dinin qartë se çfarë pritej prej tyre, dhe nuk ndiheshin rehat, sepse ata sigurisht e dinin se nuk mund të shfaqnin kurrë ndonjë mospajtim, edhe pse disa prej tyre me siguri janë të shqetësuar për rrugën vetëshkatërruese në të cilën ndodhet Rusia tani. Dhe pastaj ishte dominimi agresiv, poshtërues i Putinit, duke demonstruar hapur se ai nuk ndante pikëpamjet e tyre dhe se nuk i interesonte fare ajo që ata kishin për të thënë.

DER SPIEGEL: Por cili ishte qëllimi i gjithë kësaj?

Krastev: Ai donte t'i tregonte botës se këta njerëz nuk janë pa faj. Ai donte të ndante përgjegjësinë. Dhe mësova edhe diçka tjetër: se elita ruse u befasua ndoshta në një shkallë edhe më të madhe se ne në Perëndim. Dhe unë mendoj se qasja radikale e qeverisë amerikane për të bërë publike informacionin e saj të shërbimeve inteligjente ndihmoi në shkatërrimin e narrativës së Putinit.

DER SPIEGEL: Çfarë narrative?

Krastev: Se Rusia është viktimë. Ju mund të kritikoni qeverinë ukrainase dhe të refuzoni Perëndimin, por kur thoni se Zelenskyy është një nazist, kjo nuk është thjesht absurde, por shkatërron themelet intelektuale dhe morale të botës pas Luftës së Dytë Botërore. Një nga rregullat më të rëndësishme është se nuk ju lejohet të banalizoni nazizmin. Dhe ai gjithashtu shkeli një rregull tjetër të rëndësishëm të pas Luftës së Ftohtë: Mos fol për armët bërthamore. Armët janë aty, kanë qenë gjithmonë. Ne e dimë që Rusia i ka ato. Ne e dimë se SHBA i ka ato. Por në 30 vitet e fundit, politikanët kanë rënë dakord të mos i diskutojnë ato, aq më pak të kërcënojnë t'i përdorin ato. Në ditën e tretë të luftës, ndërsa pushtimi po ngecte, pikërisht këtë filloi të bënte Putini. Dhe duke paralajmëruar se Ukraina mund t'i marrë dhe t'i përdorë ato. Kjo është brutale, dhe është gjithashtu pak budallaqe: Nëse shpresoni për lëshime nga Perëndimi, duhet të paraqisni një histori që njerëzit e besojnë. Por nuk ekziston një e tillë.

DER SPIEGEL: A është Putin kaq i izoluar saqë thjesht mund të shtypte butonin bërthamor i vetëm?

Krastev: Izolimi i tij mund ta çojë në çdo gjë. Nga ana tjetër, situata është aq sfiduese sa ai mund të ndiqte strategjinë e marrë të Nixon-it.

DER SPIEGEL: Për një farë kohe gjatë Luftës së Vietnamit, Presidenti amerikan Richard Nixon dyshohet se ndoqi një strategji ku përpiqej të dukej aq irracional dhe i zemëruar saqë do të përdorte edhe armë bërthamore, të gjitha në një përpjekje për të detyruar Vietnamin e Veriut të dorëzohej. Siç e dimë, taktika nuk funksionoi. Nga ana tjetër, Nixon mund të ketë qenë jo mirë - depresioni, pagjumësia, alkooli.

Krastev: Nuk e di nëse Putini do të përdorte ndonjëherë armë bërthamore. Kam dëgjuar Gjeneralin amerikan David Petraeus në Konferencën e Sigurisë së Mynihut, një njeri që ka udhëhequr disa pushtime. Unë e di se si bëhet, tha ai. Udhëheqësit ushtarakë janë të interesuar vetëm mbi kapacitetet. Edhe nëse nuk është një qasje me të cilën pajtohem, është një mënyrë mjaft racionale të menduari. Petraeus tha se Putini kishte të gjitha kapacitetet e nevojshme për një pushtim, prandaj gjasat ishin të mëdha që ai ta bënte. Fiona Hill, e cila shkroi një libër të mrekullueshëm për Putinin, tha së fundmi në një intervistë: Putini do të bëjë atë që thotë se do të bëjë. Ky është gjithashtu një nga mesazhet e Putinit në videon me Këshillin e Sigurimit Rus: A beson dikush seriozisht se këta njerëz do të më ndalojnë? Njerëz, meqë ra fjala, që sigurisht nuk dyshohen se ushqejnë simpati për Perëndimin, vetëm se mendojnë se mund të ketë mënyra më të mira për të trajtuar Ukrainën sesa shkatërrimi i saj dhe vrasja e Zelenskit.

DER SPIEGEL: Analistët besojnë se Putini është i befasuar që planet e tij nuk funksionuan siç mendonte.

Krastev: Sepse ukrainasit po mbrohen dhe Zelenskyy qëndroi në Kiev. Putini duhet të kuptojë se thjesht vrasja e Zelenskit nuk do t'i mbyllë gjërat. Ukrainasit normalë nëpër fshatra po përballen me ushtarët rusë dhe bërtasin: Kthehu! Çfarë po bën këtu? Ushtarët nuk kanë përgjigje. Sanksionet do ta kenë befasuar gjithashtu. Imazhi i Putinit për Perëndimin është ai i një karikature. Duket sikur gjendja e Perëndimit i kujton ditët e fundit të Bashkimit Sovjetik. Na ndodhi ne, tani është radha e tyre. Ata po shemben. Putin mendoi se Evropa do të përpiqej të shmangte vendimet e vështira. Sanksionet ndryshuan gjithçka. Ato ndryshuan jetën e përditshme të klasës së mesme ruse. Më parë ata ishin thjesht vëzhgues, por tani mund të ndiejnë efektet e politikës së Putinit mbi shpinë.

DER SPIEGEL: Klasa e mesme ruse mund të radikalizohet, ose kundër ose në favor të Putinit.

Krastev: Gjatë pandemisë kam udhëtuar mjaft. Nuk ka asgjë më dëshpëruese se këto aeroporte bosh. Tani, lufta po i nxjerr njerëzit në rrugë. Ukrainas, të cilët po ikin, evropianët, të cilët po demonstrojnë. Dhe ka një video nga Moska që tregon një turmë të madhe njerëzish përpara IKEA-s, xhiruar në ditën e fundit para mbylljes së saj. Të gjithë donin të bënin pazar për herë të fundit. Blerja në IKEA është pjesë e stilit të tyre të jetesës, diçka që i largon ata nga realiteti autoritar, ashtu si udhëtimet në Gjermani, pushimet me ski në Kitzbühel dhe verat e kaluara në Mesdhe.

DER SPIEGEL: Ata ishin pjesë e klasës së mesme globale. Ata donin të bënin jetë të bukur dhe të udhëtonin si gjithë të tjerët.

Krastev: Dhe befas, është si një ishull që ndahet nga kontinenti dhe fundoset në oqean. Dhe askush nuk e di nëse ka një rrugë kthimi. Ndryshimet që ata po përjetojnë nuk janë të parëndësishme. Ata e dinë se do të duhet një kohë e gjatë, dhe mund të mos ndodhë kurrë. Ky është ndryshimi midis pandemisë dhe luftës. Kishte shpresa të justifikuara se sapo të merrte fund pandemia, do të kthehej normaliteti i vjetër. Por pas kësaj lufte, do të kuptohet se nuk ka më normale të vjetër. Dhe rusët? Ata vështirë se do të mund të thonë se nuk ishte aq keq dhe se asgjë tragjike nuk ndodhi. Mund të ketë një armëpushim apo ndoshta edhe një traktat paqeje, por a do t'i heqë Perëndimi sanksionet? A do të harrojnë njerëzit e Evropës që farmacitë këtu në Vjenë nuk kishin jod për disa ditë? Bota jonë ka ndryshuar. Dikur ishim në një botë të pasluftës, tani jemi në një botë të paraluftës. Ky është ndryshimi dhe po ndodh në kokat e njerëzve.

DER SPIEGEL: A duhet që ukrainasit të bëjnë një luftë që nuk mund ta fitojnë?

Krastev: Ekziston një studim i Harvardit për rezultatet e luftërave asimetrike. Në fund të shekullit të 19-të, fuqia më e fortë ushtarake fitoi pothuajse gjithmonë. Në gjysmën e dytë të shekullit të 20-të, pala më e dobët ushtarakisht fitoi në 55 për qind të luftërave. A mendoi dikush se Afganistani mund t'i bënte ballë SHBA-së? Unë nuk mendoj se ukrainasit mund të durojnë në planin afatgjatë, por gjithashtu mendoj se një okupim afatgjatë i Ukrainës është i pamundur - për shkak të kryengritjeve që priten dhe gjithashtu për shkak të kostove ekonomike të një pushtimi të tillë. Ky është paradoksi i tmerrshëm i kësaj lufte për Putinin: E vetmja gjë që bota ka mësuar në javët e fundit është se rusët dhe ukrainasit nuk janë një popull i vetëm. Në një farë kuptimi, ukrainasit janë madje të përgatitur të lejojnë shtetin e tyre të rrëgjohet si një mënyrë për të fituar një identitet.

DER SPIEGEL: Kjo tingëllon pak romantike.

Krastev: Është një situatë si në shekullin e 19-të. Rusia si një fuqi klasike perandorake. Dhe Ukraina në një luftë antikolonialiste kundër saj. Dhe kjo është, sigurisht, një plejadë romantike. Përsëri, nëse ndiqni narrativën ruse për luftën, nuk ka ukrainas sepse ata janë në të vërtetë rusë, ndërsa armiqtë e vërtetë janë nazistët dhe amerikanët. Pra, ka vetëm rusë dhe anti-rusë.

DER SPIEGEL: Në kërkimin tuaj, ju jeni fokusuar prej kohësh në marrëdhëniet midis politikës dhe demografisë. A luan një rol këtu?

Krastev: Absolutisht. Putini ka një fiksim demografik. Që nga botimi i esesë së tij verën e kaluar, ai ka thënë, në disa raste, se nuk ka pasur revolucion dhe nëse Bashkimi Sovjetik nuk do të shkatërrohej, Rusia sot do të kishte një popullsi prej 500 milionë banorësh. Ai beson se Rusia ka nevojë për burrat dhe gratë e Ukrainës për të mbijetuar në botën e re. Për më tepër, pandemia mendohet të ketë shkaktuar 1 milion vdekje në Rusi dhe lindshmëria e vendit ka rënë. Rusia është një territor i gjerë që po vazhdon të shpopullohet. Një numër i madh emigrantësh ekonomikë, shumica nga Azia Qendrore, po vijnë, sigurisht, por thelbi sllav i vendit po tkurret, prandaj Bjellorusia dhe Ukraina ofrojnë premtimin e një lloj konsolidimi demografik. Nuk bëhet fjalë për territorin e Ukrainës, por për popullin ukrainas.

DER SPIEGEL: Putin mendon në terma etnikë?

Krastev: Putin beson se Rusia është qytetërimi i saj. Putini filloi karrierën e tij si agjent sovjetik. Ai nuk ishte një nacionalist në kuptimin klasik. Thuhet se ai ishte ndikuar shumë nga kujtimet e gjeneralit Anton Denikin, një nga oficerët kryesorë të Ushtrisë së Bardhë, që u mund nga bolshevikët në luftën civile të viteve 1920. Në fjalimin në të cilin ai i shpalli luftë Ukrainës, Putin sulmoi gjithashtu trashëgiminë sovjetike të Rusisë për herë të parë. Lenini, thotë ai, ishte ai që krijoi Ukrainën. Ishte fjalimi i një nacionalisti, i një antibolsheviku.

DER SPIEGEL: Si do të jetë e mundur të shndërrohet ky konflikt nga një luftë e nxehtë në një luftë të ftohtë.

Krastev: Në fund, përmes lodhjes nga të dyja palët. Fatkeqësisht, asnjëra palë nuk mund të përfitojë aktualisht nga një rezolutë. Nëse Putini dorëzohet, ka mbaruar për të. Pra, ai duhet të përshkallëzojë në mënyrë që të detyrojë ukrainasit të kapitullojnë. Për ukrainasit, neutraliteti dhe heqja dorë nga anëtarësimi në NATO do të ishte një mundësi. Por problemi është se i vetmi person i aftë për të nënshkruar një marrëveshje të tillë është Zelensky, sepse ai është i vetmi lider legjitim i Ukrainës, i vetmi që ka luftuar kundër Putinit. Por Zelenskyy është pikërisht personi që nuk do ta nënshkruante kurrë një marrëveshje të tillë. Dhe, edhe nëse ukrainasit do të pranonin kushtet e Moskës, sanksionet perëndimore gjithashtu do të duhej të hiqen, dhe kjo ka të ngjarë të jetë e vështirë.

DER SPIEGEL: A është Perëndimi vërtet kaq i ashpër sa ç’po sillet aktualisht?

Krastev: Vendimet e marra janë më të rënda se sa vetë Perëndimi do ta kishte imagjinuar ndonjëherë. Udhëheqësit politikë ishin në gjendje t'i merrnin ato vendime sepse kanë mbështetjen e votuesve. Por sa kohë do të vazhdojë kështu? Ka një momentum tani për tani, dhe jo vetëm në Poloni dhe Republikën Çeke, por edhe në Italinë dhe Spanjën e largët. Putini është shumë e qartë që krijoi diçka. U tha me vetëm një postim në Tëitter: Në një ditë të vetme, Putin arriti t'i jepte fund neutralitetit suedez dhe pacifizmit gjerman.

DER SPIEGEL: Çfarë shkaktoi saktësisht Putini në Perëndim?

Krastev: Solidaritet. Dhe qëndrueshmëri.

DER SPIEGEL: Megjithatë Evropa po vazhdon të importojë naftë dhe gaz natyror nga Rusia.

Krastev: Nafta së shpejti do të sanksionohet. Dhe gazi? Perëndimi mund ta ndalojë. Putini mund ta ndalojë. Ukraina mund të shpërthejë tubacionin. Çfarëdo që të ndodhë, dhe kjo është arsyeja pse gjithçka është kaq interesante: Nuk ka asnjë rrugë kthimi te mënyra si ishin gjërat. Qëndrueshmëri nuk do të thotë asgjë më shumë se: Nuk ke zgjidhje tjetër. Gjërat janë ashtu siç janë. Dhe ne nuk e dimë se ku do të na çojë kjo.

DER SPIEGEL: Vendimet e marra nga Evropa mund të jenë nxitur kryesisht nga frika. Vendime të tilla nuk janë, përgjithësisht, të duhurat, apo jo?

Krastev: Sigurisht që frika luan një rol. Ka dy lloje kërcënimesh: Njëri vjen nga njerëzit, tjetri nga natyra. Fuqia e Putinit për të mobilizuar është më e madhe se ajo e ndryshimeve klimatike.

DER SPIEGEL: Sepse është më e lehtë të identifikosh armikun.

Krastev: Kjo krizë ka shkatërruar disa stereotipe. Gjermanët kanë therur dy lopë të shenjta. Nord Stream 2 si simbol i merkantilizmit gjerman dhe pacifizmi si simbol i moralizmit gjerman. Edhe stereotipet për Evropën Lindore janë zhdukur. Papritur, Lindja e pandjeshme po bën çmos për të pranuar refugjatë. Dhe e gjithë kjo po ndodh sepse ekziston një armik i identifikueshëm. Qeveria polake nuk është bërë befas më demokratike në dy javët e fundit, por e kuptoi se kërcënimi i vërtetë ndaj sovranitetit të saj nuk vjen nga Brukseli, por nga Moska.

DER SPIEGEL: Po Shtetet e Bashkuara?

Krastev: Mendoj se sanksionet e forta nga SHBA kanë më pak të bëjnë me shpëtimin e Ukrainës. Amerika është më shumë strategjike sesa emocionale. Duke vendosur sanksionet, ata duan të shpëtojnë Tajvanin duke i treguar Kinës çmimin e një ndërhyrjeje.

DER SPIEGEL: Si do të përfundojë Putin? Rusët nuk njihen si veçanërisht rebelë.

Krastev: Njerëzit vdesin. Kjo vlen edhe për Putinin. Ndryshimet do të jenë aq të rëndësishme sa regjimi do të duhet të ndryshojë për të mbijetuar, ashtu siç do të ndodhë edhe në Evropë. Ekonomia jonë do të ndryshojë, si dhe kuptimi ynë për lirinë dhe demokracinë. Tashmë, media ka ndryshuar, për të luftuar dezinformatat që vijnë nga Rusia. Kjo do të ketë pasoja.

DER SPIEGEL: Ç’doni të thoni?

Krastev: Ne po mbyllim Russia Today dhe media të tjera. Ne do të bëhemi më pak tolerantë.

DER SPIEGEL: Po tradhëtojmë lirinë e mendimit?

Krastev: Ndoshta. Për shkak të pandemisë dhe kësaj lufte, shteti sërish luan një rol më të madh. Në pandemi, ishte shteti social ai që u kujdes për qytetarët e tij dhe i mbajti ata gjallë. Në këtë luftë, është shteti i sigurisë që nuk mbron vetëm qytetarët e tij, por mund të kërkojë edhe diçka prej tyre: Domethënë, gatishmërinë për të bërë sakrifica. Një miku im punon në një nga shkollat ​​më të mëdha të biznesit. I thashë: Gjithçka që po mëson është e kotë. Po aq e padobishme sa ishin studimet për socializmin në vitin 1990. Bota e globalizimit dhe e tregtisë së lirë, në të cilën ekonomia ishte e interesuar vetëm për fitimet dhe jo për politikën, do të ketë marrë fund. Nuk e dimë se çfarë do të ndodhë në Rusi pas Putinit, apo në Evropë, e cila aktualisht e gjen veten në një fazë romantike. Por ne nuk duhet të bëjmë të njëjtat gabime si në vitin 1989. Në atë kohë, mendonim se Lindja do të ndryshonte në mënyrë dramatike, por jo Perëndimi. Tani, Rusia do të ndryshojë në mënyrë dramatike. Por edhe ne.

Në shqip: Politiko.al