Ishte prokurori i fundit i mbijetuar që dënoi nazistët, vdes në moshën 103 vjeçare Benjamin Ferentz

Benjamin Ferentz, prokurori i fundit i mbijetuar nga gjyqet Nurembergut, i cili arriti të sjellë para drejtësisë pas Luftës së Dytë Botërore qindra nazistë që kryen krime lufte, ka vdekur në moshën 103 vjeçare.

Ai ishte vetëm 27 vjeç kur siguroi dënimet e 22 oficerëve nazistë për krime lufte dhe krime kundër njerëzimit. Më vonë ai mbrojti krijimin e një gjykate ndërkombëtare për të ndjekur penalisht krimet e luftës, një qëllim i realizuar në vitin 2002. Ferencz vdiq i qetë në gjumë të premten në mbrëmje në Boynton Beach, Florida. Duke konfirmuar vdekjen e tij, Muzeu i Holokaustit i SHBA tha se bota kishte humbur një lider në kërkimin e drejtësisë për viktimat e gjenocidit.

Ferencz lindi në Transilvani - pjesë e Rumanisë - në vitin 1920, por familja e tij emigroi në SHBA kur ai ishte i ri për t'i shpëtuar antisemitizmit, duke u vendosur më vonë në New York.

Pas diplomimit në Shkollën Juridike të Harvardit në 1943, ai u regjistrua në Ushtrinë Amerikane dhe mori pjesë në zbarkimet e aleatëve në Normandi dhe në Betejën e Bulge. Ai u ngrit në gradën e Rreshterit dhe përfundimisht iu bashkua një ekipi të ngarkuar me hetimin dhe mbledhjen e provave të krimeve të luftës naziste.

Ekipi ishte i vendosur me ushtrinë në Gjermani dhe do të hynte në kampet e përqendrimit ndërsa ata çliroheshin, duke mbajtur shënime për kushtet në secilin dhe duke intervistuar të mbijetuarit. Ai e përshkroi Buchenëald, një nga kampet më të mëdha brenda Gjermanisë, si një shtëpi me tmerre të papërshkrueshme.

“Nuk ka dyshim se jam traumatizuar në mënyrë të pashlyeshme nga përvojat e mia si hetues i krimeve të luftës në qendrat e shfarosjes naziste. Unë ende përpiqem të mos flas apo të mendoj për detajet”, ka shkruar ai.

Duke kujtuar Nuremberg 75 vjet më vonë

Pas luftës, ai u kthye në Nju Jork për të praktikuar ligjin, por pak më vonë u rekrutua për të ndihmuar në ndjekjen penale të nazistëve në gjyqet e Nurembergut, pavarësisht se nuk kishte përvojë paraprake në gjyq.

Ai u emërua kryeprokuror në gjyqin e anëtarëve të Einsatzgruppen, skuadrat e lëvizshme të vdekjes SS që vepronin në Evropën Lindore të pushtuar nga nazistët dhe vlerësohet se kanë vrarë më shumë se një milion njerëz, shkruan CNN.

Nga 22 burrat në gjyq, të gjithë u dënuan, 13 prej tyre morën dënime me vdekje dhe katër u ekzekutuan përfundimisht.

Pas përfundimit të gjyqeve, Ferencz - i cili fliste rrjedhshëm gjashtë gjuhë, duke përfshirë gjermanishten - mbeti në Gjermaninë Perëndimore dhe ndihmoi grupet hebreje të merrnin një zgjidhje për dëmshpërblimet nga qeveria e re.

Në vitet e tij të mëvonshme, ai u bë profesor i së drejtës ndërkombëtare dhe bëri fushatë për një gjykatë ndërkombëtare që mund të ndiqte penalisht liderët e qeverive që u zbuluan se kishin kryer krime lufte, duke shkruar disa libra mbi këtë temë.

Në vitin 2002, Gjykata Ndërkombëtare Penale u krijua në Hagë, Holandë, megjithëse efektiviteti i saj është kufizuar nga refuzimi i disa vendeve të mëdha, përfshirë SHBA-në, për të marrë pjesë. Ferencz la pas një djalë dhe tre vajza. Gruaja e tij - e dashura e fëmijërisë Gertrude Fried - vdiq në vitin 2019.