Kërcënimi i ‘butonit’ bërthamor/ Rusia mban kreun e armëve nukleare, kush ‘e konkurron’ Moskën?

Rusia nisi ofensivën ushtarake mbi Ukrainën mëngjesin e 24 shkurtit. Presidenti Vladimir Putin e paralajmëroi vetëm disa minuta para sulmit, duke e justifikuar se nuk kishte zgjidhje tjetër në dorë.

Ditë më parë, në mesin e sulmeve dhe bombardimeve me raketa mbi territorin ukrainas, presidenti Vladimir Putin vuri në angazhim forcat e armëve bërthamore. Evropa dhe SHBA-të janë të vetëdijshme se nëse Putin shtyp butonin bërthamor, kjo do të ishte fatale për globin.

Një armë bërthamore lëshojnë sasi të mëdha të forcës shpërthyese, nxehtësi dhe rrezatim, të cilat kanë aftësi të prodhojnë më shumë vdekje, shkatërrim, lëndim dhe sëmundje se çdo armë tjetër.

Por, sa fuqi bërthamore ka Rusia dhe sa të afta janë vendet e tjera ta parandalojnë?

Stoqet e armëve bërthamore sot

Është vlerësuar se sot në botë ka rreth 13,080 koka bërthamore. Ndërkohë që kjo është shumë më pak se sa posedonte SHBA-ja apo Rusia gjatë kulmit të Luftës së Ftohtë, është e dukshme që ka më shumë vende me armë bërthamore sesa kishte 30-40 vjet më parë. Aktualisht, Rusia mban numrin më të madh të armëve bërthamore, me rreth 6,257 gjithsej koka luftarake. Nga këto, 1,458 janë vendosur në mënyrë aktive (traktati aktual START II kufizon SHBA-në dhe Rusinë në 1550 gjithsej të dislokuar), 3039 janë joaktive, por të disponueshme për t'u aktivizuar dhe 1,760 janë pritje të çmontimit. Shtetet e Bashkuara ndjekin nga afër me 5550 armë bërthamore totale: 1389 aktive, 2361 joaktive por të disponueshme dhe 1800 në radhë për t'u çmontuar.

Cilat vende kanë armë bërthamore?

Rusi - 6,257 (1,458 aktive, 3039 në dispozicion, 1,760 në pension)

Shtetet e Bashkuara - 5,550 (1,389 aktive, 2,361 në dispozicion, 1,800 në pension)

Kina - 350 në dispozicion (arsenali bërthamor që zgjeron në mënyrë aktive)

Francë - 290 në dispozicion

Mbretëria e Bashkuar - 225 në dispozicion

Pakistan - 165 në dispozicion

Indi - 156 në dispozicion

Izrael - 90 në dispozicion

Koreja e Veriut - 40-50 në dispozicion (vlerësuar)

Traktatet që kufizojnë armët bërthamore

Për shkak të vdekshmërisë së gjerë dhe potencialit shkatërrues të armëve bërthamore, qeveritë kanë negociuar marrëveshje për kontrollin e armëve si Traktati i Mospërhapjes Bërthamore (NPT) i 1970-ës, Traktati i Kufizimit të Armëve Strategjike (SALT) i vitit 1972 dhe Traktati i Reduktimit të Armëve Strategjike të vitit 1991 (START ).

Qëllimi i NPT është të pengojë përhapjen e armëve bërthamore. Ai përcakton pesë vende si shtete me armë bërthamore (NËS) - Shtetet e Bashkuara, Rusinë, Kinën, Francën dhe Mbretërinë e Bashkuar - dhe klasifikon pjesën tjetër si shtete me armë jo bërthamore (NNËS). Sipas traktatit, NËS bie dakord të mos ndihmojë NNËS të zhvillojë ose të marrë armë bërthamore dhe NNËS pranon të mos përpiqet të zhvillojë ose të marrë armë bërthamore vetë. Vendet e të dy klasifikimeve bien dakord më tej të ndihmojnë njëri-tjetrin në zhvillimin e energjisë bërthamore për qëllime paqësore (shih energjinë bërthamore sipas vendit) dhe të negociojnë çarmatimin bërthamor në mirëbesim.

10 vendet me më shumë armë bërthamore:

Rusia (6257)

Shtetet e Bashkuara (5,550)

Kinë (350)

Francë (290)

Mbretëria e Bashkuar (225)

Pakistan (165)

Indi (156)

Izrael (90)

Koreja e Veriut (50)