Kufizimet nga sanksionet/ A mund të mbijetojë bota pa naftën dhe gazin rus?

CNN

SHBA, Britania e Madhe dhe BE kanë njoftuar se do të kufizojnë importet e naftës ruse.

Masa erdhi pasi Rusia paralajmëroi se mund të ndërpresë furnizimin me gaz për vendet evropiane nëse do të zbatohej një ndalim i naftës.

Çfarë sanksionesh ka për naftën dhe gazin rus?

SHBA ka njoftuar një ndalim të plotë të importeve ruse të naftës, gazit dhe qymyrit, pasi Ukraina bëri thirrje për zgjerimin e sanksioneve. Mbretëria e Bashkuar do të heqë gradualisht naftën ruse deri në fund të vitit dhe BE-ja po redukton importet e saj me dy të tretat.

Çmimet e naftës dhe gazit tashmë janë rritur ndjeshëm dhe mund të rriten edhe më tej nëse Rusia ndalon eksportet. Por kjo nuk ka të bëjë vetëm me karburantin, dhe standardet e jetesës në Mbretërinë e Bashkuar do të goditen, me çmimet globale të mallrave që do të rriten edhe më shumë.

Sa naftë eksporton Rusia?

Rusia është prodhuesi i tretë më i madh i naftës në botë, pas SHBA-së dhe Arabisë Saudite.

Nga rreth pesë milionë fuçi naftë bruto që eksporton çdo ditë, më shumë se gjysma e saj shkon në Evropë. Importet ruse përbëjnë 8% të kërkesës totale për naftë në Mbretërinë e Bashkuar.

Shtetet e Bashkuara janë më pak të varura, me rreth 3% të naftës së saj të importuar që vjen nga Rusia në vitin 2020.

Po furnizimet alternative të naftës?

Analisti i kërkimit të politikave energjetike Ben McWilliams thotë se duhet të jetë më e lehtë të gjesh furnizues alternativë nafte sesa për gazin, "pasi nuk ka shumë tubacione. Ka disa që vijnë nga Rusia, por ka gjithashtu shumë dërgesa nga gjetkë".

SHBA i ka kërkuar Arabisë Saudite të rrisë prodhimin e naftës, por ajo ka kundërshtuar kërkesat e mëparshme të SHBA për të rritur prodhimin në mënyrë që të ulë çmimet e naftës.

Arabia Saudite është prodhuesi më i madh në OPEC, karteli i naftës i cili përbën rreth 60% të naftës së papërpunuar të tregtuar ndërkombëtarisht. Për shkak të kësaj, OPEC ka një rol kyç në ndikimin e çmimeve të naftës.

Rusia nuk është në OPEC, por ka punuar me të që nga viti 2017 për të vendosur kufizime në prodhimin e naftës, në mënyrë që të ruajë fitimet për prodhuesit. SHBA po shikon gjithashtu lehtësimin e sanksioneve të naftës të Venezuelës. Dikur ishte një furnizues kryesor i naftës amerikane, por kohët e fundit Venezuela e ka shitur kryesisht naftën e saj në Kinë.

Çfarë do të ndodhte nëse gazi rus ndalonte rrjedhjen në Evropën Perëndimore?

Çmimet e ngrohjes – të cilat tashmë janë të larta – do të rriteshin edhe më shumë. Gazi rus përbën rreth 40% të importeve të gazit natyror të BE-së.

Nëse kjo do të ndodhte, Italia dhe Gjermania do të ishin veçanërisht të cenueshme. Evropa mund t'u drejtohet eksportuesve ekzistues të gazit si Katari - ose Algjeria dhe Nigeria, por ka pengesa praktike për zgjerimin e shpejtë të prodhimit.

Rusia siguron vetëm rreth 5% të furnizimeve me gaz të Britanisë së Madhe, dhe SHBA nuk importon asnjë gaz rus. Megjithatë, çmimet në Mbretërinë e Bashkuar dhe SHBA janë ende në rritje të konsiderueshme për shkak të efektit të dëmshëm të mungesës së furnizimit.

A mund të gjenden alternativa ndaj gazit rus?

Jo shumë lehtë.

“Është më e vështirë të zëvendësosh gazin sepse ne kemi këta tuba të mëdhenj që po e çojnë gazin rus në Evropë”, thotë Ben McWilliams.

Studimi Bruegel parashikon se nëse Rusia do të ndalonte furnizimet me gaz në Evropë, atëherë Evropa mund të importojë më shumë gaz natyror të lëngshëm (LNG) nga SHBA. BE-ja ka propozuar një plan për ta bërë Evropën të pavarur nga lëndët djegëse fosile ruse përpara vitit 2030 – duke përfshirë masat për të diversifikuar furnizimet me gaz dhe për të zëvendësuar gazin në ngrohje dhe prodhimin e energjisë.

Çfarë mund të ndodhë me faturat e mia të ngrohjes dhe karburantit?

Konsumatorët do të përballen me rritjen e faturave të energjisë dhe karburantit si pasojë e kësaj lufte. Në Mbretërinë e Bashkuar, faturat e energjisë shtëpiake janë mbajtur nën kontroll nga një kufi i çmimit të energjisë.

Faturat do të rriten me 700 £ në rreth 2,000 £ në prill kur të rritet kufiri. Ata pritet të arrijnë rreth 3,000 paund kur kufiri të rritet sërish këtë vjeshtë.

Çmimet e benzinës dhe naftës në Mbretërinë e Bashkuar gjithashtu janë rritur dhe benzina pritet të arrijë në 175 p/litër ndërsa lufta vazhdon. Në SHBA, kostot e benzinës kanë arritur nivelet më të larta që nga viti 2008, me Shoqatën Amerikane të Automjeteve që thotë se çmimet e pompës ishin rritur me 11% gjatë javës së kaluar.