Lufta në Ukrainë/ Çfarë do të thotë një 'krisje' në marrëdhëniet SHBA-Rusi?

Komenti i fundit i presidentit amerikan Joe Biden se Vladimir Putin "nuk mund të qëndrojë në pushtet" është vetëm shembulli i fundit se sa larg kanë rënë marrëdhëniet midis Shteteve të Bashkuara dhe Rusisë në mes të pushtimit të Ukrainës nga Moska.

Ndërsa zyrtarët e Shtëpisë së Bardhë dhe Sekretari i Shtetit Antony Blinken lëvizën me shpejtësi për të sqaruar se SHBA nuk po mbron "ndryshimin e regjimit" në Rusi, Biden e quajti Putinin "kasap" dhe "kriminel lufte", duke bërë që Kremlini të paralajmërojë se lidhjet dypalëshe ishin pranë “shkëputjes”.

Nëse kjo ndodh, analistët thonë se pasojat mund të kalojnë përtej çdo armëpushimi apo negociatash të mundshme paqeje në Ukrainë, në fusha të tjera të diplomacisë amerikano-ruse, duke përfshirë më së shumti bisedimet bërthamore me Iranin.

Daryl Kimball, drejtor ekzekutiv i Shoqatës së Kontrollit të Armëve tha: Ne jemi në një situatë tani ku marrëdhëniet janë në fund. Rusia mund të përpiqet të bllokojë një marrëveshje SHBA-Iranin.

Marrëveshja origjinale e vitit 2015 me Iranin – e njohur zyrtarisht si Plani i Përbashkët Gjithëpërfshirës i Veprimit (JCPOA) – u ra dakord mes Iranit dhe të ashtuquajturave vende P5+1: SHBA, Mbretëria e Bashkuar, Franca, Rusia dhe Kina, plus Gjermania.

Ish-presidenti amerikan Donald Trump u tërhoq nga marrëveshja në vitin 2018 për të ndjekur një strategji të "presionit maksimal" kundër Iranit, i cili nga ana e tij rriti programin e tij bërthamor përtej kufijve të përcaktuar nga pakti.

Raunde të shumta të negociatave SHBA-Iran në Vjenë që synonin ringjalljen e marrëveshjes kanë qenë indirekte, duke u mbështetur në ndërmjetës. Nëse një marrëveshje e re duhet të vërtetohet nga Këshilli i Sigurimit i Kombeve të Bashkuara, mund të kërkohet pajtueshmëria e Rusisë – dhe vonesat e vazhdueshme mund të rezultojnë fatale për një marrëveshje, tha Kimball.

“Bisedimet janë në një fazë kritike. Sa më gjatë të zgjasë kjo, aq më shumë ka të ngjarë që ndonjë ngjarje tjetër e jashtme të hedhë në erë mundësinë e pajtueshmërisë me JCPOA", tha ai.

“Gjithçka varet nga Ukraina”

Ndërkohë, Rusia po përballet me një sërë sanksionesh shtrënguese të vendosura nga SHBA dhe aleatët e saj evropianë lidhur me pushtimin e vazhdueshëm të Ukrainës, tashmë në muajin e dytë.

Konflikti ka shtyrë më shumë se 3.8 milionë njerëz të largohen nga vendi dhe ka çuar në mbi 1,100 vdekje të konfirmuara të civilëve, sipas OKB-së – megjithëse numri i vërtetë i viktima besohet të jetë shumë më i lartë.

Bisedimet ballë për ballë midis negociatorëve ukrainas dhe rusë nisin sot në Turqi, ndërsa ushtria ruse duket se po i përqendron sulmet e saj në provincat lindore të Ukrainës, potencialisht me synimin drejt krijimit të një situate të tipit Kore që do të shihte vendi i ndarë.

Oleg Ignatov, një analist i lartë për Rusinë në Grupin Ndërkombëtar të Krizave, tha se marrëdhëniet diplomatike SHBA-Rusi do të "ngrihen" kryesisht për sa kohë që lufta në Ukrainë të vazhdojë.

“Gjithçka varet nga ajo që ndodh në Ukrainë. Rusia dhe Perëndimi nuk do të rikuperojnë marrëdhëniet e tyre nëse Rusia pushton disa pjesë të Ukrainës, edhe nëse Rusia ndalet në Donbas. Unë nuk shoh asnjë provë që Putini ka ndryshuar qëndrimin e tij ndaj Ukrainës. Unë nuk shoh asnjë provë që mund të kemi normalizim”, tha ai.

Ekspertët thonë se kjo do të thotë se fusha të tjera të konkurrencës dhe bashkëpunimit midis dy fuqive më të mëdha bërthamore në botë mund të preken gjithashtu, duke përfshirë punën në Stacionin Ndërkombëtar të Hapësirës, ​​dekonfliktin ushtarak në dhe rreth Sirisë, dhe sigurinë në Nagorno-Karabakh.

“Tani gjithçka është në rrezik dhe askush në trupin diplomatik të asnjërit prej vendeve nuk e di se si do të shkojnë gjërat”, tha Arne Kislenko, një profesor i asociuar i historisë në Universitetin Ryerson në Toronto, Kanada.

Javën e kaluar, Ministria e Jashtme e Rusisë thirri ambasadorin e SHBA në Rusi, John Sullivan për t'u përgjigjur për komentet që Biden u bëri gazetarëve në Shtëpinë e Bardhë duke e quajtur Putinin një "kriminel lufte".

“Deklarata të tilla të presidentit amerikan, të cilat nuk janë të denja për një burrë shteti të rangut të lartë, i kanë vënë marrëdhëniet ruso-amerikane në prag të prishjes”, tha ministria.

Burimi: AL Jazzera