Lufta në Ukrainë/ Inflacioni i eurozonës arrin në nivelin historik prej 7.5%, parashikimi i zymtë

Pushtimi rus i Ukrainës e ka futur eurozonën në një realitet të ri ekonomik ku inflacioni i lartë po kërcënon seriozisht të zhbëjë përfitimet e rimëkëmbjes pas pandemisë.

Inflacioni në mars arriti në 7.5% me bazë vjetore, niveli më i lartë historik për eurozonën.

Shifra përfaqëson një rritje të paprecedentë krahasuar me një vit më parë kur inflacioni ishte 1.3%, shumë nën objektivin prej 2% të Bankës Qendrore Evropiane.

Të dhënat e marsit janë leximi i parë nga Eurostat që merr parasysh pasojat e luftës në Ukrainë, e cila tashmë ka hyrë në muajin e dytë pa asnjë zgjidhje në horizont.

Inflacioni vjetor, shkalla me të cilën çmimet për mallrat dhe shërbimet ndryshojnë me kalimin e kohës, ka qenë në rritje të vazhdueshme që nga fundi i verës, kur një mospërputhje midis ofertës dhe kërkesës bëri që çmimet e gazit të rriteshin.

Tendenca vazhdoi gjatë gjithë dimrit kur temperaturat e ulëta shtynë konsumin e energjisë elektrike dhe u përkeqësuan ndjeshëm pasi Presidenti Vladimir Putin dha urdhër për pushtimin e Ukrainës.

Konflikti e zhyti ekonominë globale, ende të rrënuar nga pandemia, në pasiguri dhe trazira. Një gamë e gjerë sanksionesh perëndimore ka përmbysur tregtinë me Rusinë, ofruesin kryesor të energjisë të BE-së.

Blloku merr mbi 40% të gazit të tij nga Moska, kryesisht përmes tubacioneve. Edhe nëse deri më tani gazi është përjashtuar nga sanksionet, lufta ka intensifikuar paqëndrueshmërinë e çmimeve në të gjithë kontinentin.

Lehtësia Hollandeze e Transferimit të Titujve, standardi kryesor i Evropës, tregon se çmimet mbeten mbi 100 megavat në orë, krahasuar me më pak se 20 euro në fillim të 2021.

Leximi i inflacionit të marsit pasqyron këtë normalitet të ri: sektori i energjisë ka pasur një rritje prej 44.7% – duke e çuar të gjithë eurozonën në një trajektore rritëse.

Ushqimi, alkooli dhe duhani u rritën me 5% krahasuar me 1.1% një vit më parë për shkak të faktorëve sezonalë dhe kostove më të larta për transportin dhe plehrat.

Asnjë shtet anëtar nuk ka arritur t'i shpëtojë inflacionit të lartë, madje disa kanë regjistruar shifra dyshifrore: Lituania (15.6%), Estonia (14.8%), Holanda (11.9%) dhe Letonia (11.2%).

Situata është bërë politikisht toksike për disa qeveri, të cilat janë nën presion të madh për të zbutur faturat në rritje. Spanja dhe Portugalia kanë lobuar me sukses për të zbatuar kufij të jashtëzakonshëm në çmimet e energjisë elektrike.

Shifrat shqetësuese janë vendosur të grumbullojnë presion të mëtejshëm mbi Bankën Qendrore Evropiane, detyra e së cilës është të ruajë stabilitetin e çmimeve.

Institucioni kishte këmbëngulur për muaj të tërë se inflacioni i lartë ishte një fenomen i përkohshëm si rezultat i rimëkëmbjes ekonomike dhe stimujve bujarë fiskalë të injektuar nga qeveritë. Por lufta ka kthyer çmimet e larta në një sfidë afatgjatë.

"Evropa po hyn në një fazë të vështirë. Ne do të përballemi, në afat të shkurtër, me inflacion më të lartë dhe rritje më të ngadaltë. Ka pasiguri të konsiderueshme se sa të mëdha do të jenë këto efekte dhe sa do të zgjasin," tha presidentja e BQE-së, Christine Lagarde.

BQE pritet të përfundojë programin e saj të lehtësimit sasior të epokës së pandemisë në verë dhe ndoshta të miratojë një rritje të parë të normave të interesit në tremujorin e katërt të këtij viti.

Normat e interesit në eurozonë kanë qenë negative që nga viti 2014, një politikë e prezantuar nga paraardhësi i Lagarde, Mario Draghi, si një përgjigje ndaj inflacionit të ngadaltë pas krizës evropiane të borxhit.

Kur inflacioni rritet, normat e interesit pritet të ndjekin shembullin. Ata që japin hua kërkojnë norma më të larta për t'u siguruar që të mos humbasin vlerën kur huamarrësit i paguajnë ato në të ardhmen.

Inflacioni i lartë nuk është problem ekskluziv për eurozonën. Edhe ekonomitë e tjera të përparuara janë goditur nga pasojat e luftës: SHBA regjistroi inflacion 7.9% në shkurt, ndërsa MB regjistroi një normë prej 6.2%. Në Kanada, inflacioni u rrit në 5.7% me bazë vjetore.

Burimi: Euronews