Nga qëndrimi për luftën në Ukrainë te raportet e acaruara/ Sot samiti BE-Kinë, çfarë pritet

Pushtimi rus i Ukrainës është vendosur të zërë skenën qendrore gjatë një takimi virtual të nivelit të lartë mes liderëve të BE-së dhe të Kinës që do të mbahet sot, i cili vjen pas muajve të tëra marrëdhëniesh të tensionuara.

Brukseli është i vendosur të shtyjë Pekinin që të mbajë një qasje të barabartë në konflikt, nga frika se çdo lloj ndërhyrjeje mund t'i ofrojë Kremlinit një shtysë shumë të nevojshme për të ringjallur fushatën e tij ushtarake të ngecur.

Kina është nën një vëzhgim intensiv nga komuniteti ndërkombëtar për rolin e saj qëllimisht të paqartë në luftë, e cila tani ka hyrë në muajin e saj të dytë pa asnjë zgjidhje në horizont.

Nga njëra anë, Pekini ka shprehur mbështetjen për pavarësinë e Ukrainës, ka bërë thirrje për "përmbajtje maksimale" dhe madje ka ofruar ndihmë për të siguruar një armëpushim.

Por nga ana tjetër, ajo ka kritikuar sanksionet perëndimore kundër Rusisë, ka denoncuar NATO-n për "mentalitetin e saj të Luftës së Ftohtë" dhe ka abstenuar në një rezolutë të Kombeve të Bashkuara që dënonte pushtimin.

Zyrtarët e Shteteve të Bashkuara kanë paralajmëruar se Kina është e gatshme t'i ofrojë Moskës ndihmë ekonomike dhe financiare për të përballuar pasojat e sanksioneve të rënda dhe po mendon gjithashtu të dërgojë ndihmë ushtarake.

Kina i ka mohuar me forcë akuzat. Brukseli thotë se deri më tani nuk ka parë ndonjë tregues të ndihmës ushtarake.

Por një takim të mërkurën midis ministrave të punëve të jashtme kineze dhe ruse, Wang Yi dhe Sergei Lavrov, dërgoi një sinjal të fortë se të dy vendet po qëndrojnë së bashku.

"Të dyja palët janë më të vendosura për të zhvilluar lidhjet dypalëshe dhe janë më të sigurt në promovimin e bashkëpunimit në fusha të ndryshme," tha Wang ndërsa priti homologun e tij për një takim dy-ditor të fokusuar në Afganistan.

“Kina është e gatshme të punojë me Rusinë për të çuar lidhjet Kinë-Rusi në një nivel më të lartë në një epokë të re nën drejtimin e konsensusit të arritur nga krerët e shteteve”.

Udhëheqësit e BE-së do të përpiqen të deshifrojnë mesazhet dhe do të kërkojnë që Kina të qëndrojë e distancuar nga konflikti. Pekini ka qenë një mbrojtës i zëshëm i parimeve ndërkombëtare të sovranitetit, integritetit territorial dhe mosndërhyrjes në punët e brendshme, të cilat Rusia po i shkel aktualisht.

Prioriteti i BE-së do të jetë të sigurojë që paqartësia e Pekinit të mos kthehet në "mbështetje të hapur" për Rusinë që mundëson anashkalimin e sanksioneve perëndimore ose mbështet ekonominë e dëmtuar.

Brukseli beson se Kina, për shkak të marrëdhënieve fitimprurëse tregtare me BE-në dhe SHBA-në, do të humbasë nga një ndërhyrje e mundshme në favor të Moskës, lidhjet ekonomike të së cilës janë të papërfillshme në krahasim.

"Kina ka një përgjegjësi të veçantë si një anëtare e përhershme e Këshillit të Sigurimit të OKB-së," vuri në dukje zyrtari. "Duhet të kuptojë se lufta nuk ka të bëjë vetëm me Evropën, por është një rrezik për të gjithë rendin botëror të bazuar në rregulla dhe ka një ndikim në ekonominë globale."

Fronti i BE-së do të përfaqësohet nga Presidentja e Komisionit Evropian Ursula von der Leyen, Presidenti i Këshillit Evropian Charles Michel dhe Përfaqësuesi i Lartë Josep Borrell.

Në mëngjes, ata do të zhvillojnë bisedime me kryeministrin e Kinës Li Keqiang dhe më pas do të shkëmbejnë mendime me presidentin Xi Jinping. Takimi do të jetë tërësisht virtual dhe do të zgjasë mbi pesë orë.

Një marrëdhënie gjithnjë e më e tensionuar

Samiti i 23-të BE-Kinë ishte planifikuar përpara se Vladimir Putin të urdhëronte pushtimin brutal dhe të ndryshonte përgjithmonë gjeopolitikën e kontinentit. Takimi u organizua fillimisht për të trajtuar gamën e madhe të tensioneve që kanë pllakosur marrëdhëniet mes dy palëve vitet e fundit.

Kryesorja ndër to, akuzat për shtrëngim ekonomik ndaj Lituanisë. Shteti baltik pretendon se Kina po e ndëshkon vendin për lejimin e Tajvanit, ishullit vetëqeverisës që Pekini e sheh si një provincë të shkëputur, të hapë një ambasadë de-fakto në Vilnius.

Komisioni Evropian ka mbledhur prova që tregojnë se Kina po refuzon të zhdoganojë mallrat lituaneze përmes sistemit të saj doganor, duke refuzuar aplikimet e importit dhe duke ushtruar presion ndaj kompanive të BE-së për të hequr komponentin e prodhuar nga Lituania nga zinxhirët e tyre të furnizimit.

Kina e ka mohuar ekzistencën e një politike të tillë sistematike, por justifikimi nuk ka qenë i mjaftueshëm për ekzekutivin, i cili në fillim të këtij viti vendosi të hapë një çështje ligjore përpara Organizatës Botërore të Tregtisë (OBT).

Mosmarrëveshja me Lituaninë shërbeu vetëm për të përkeqësuar gjendjen e marrëdhënieve dypalëshe, tashmë të goditura keq që nga marsi 2021.

Në atë muaj fatal, BE, në koordinim me aleatët ndërkombëtarë, vendosi një grup të kufizuar sanksionesh ndaj katër zyrtarëve kinezë dhe një entiteti që besohet të jetë i përfshirë në shkeljet e të drejtave të njeriut kundër pakicës ujgure myslimane.

Perëndimi ka thënë vazhdimisht se abuzime serioze, si ndalimi masiv arbitrar, tortura dhe indoktrinimi i detyruar politik, po ndodhin në kampet e përqendrimit të vendosura në rajonin autonom Xingjian.

Kina u sulmua kundër aleatëve, duke i quajtur akuzat "asgjë veç gënjeshtra dhe dezinformim". Në një reagim, Pekini sanksionoi dhjetë individë evropianë dhe katër entitete, duke përfshirë pesë anëtarë të Parlamentit Evropian.

Hakmarrja kundër përfaqësuesve të zgjedhur në mënyrë demokratike tronditi evropianët dhe nxiti një rishikim të papritur të marrëdhënieve BE-Kinë. Një rezolutë parlamentare e quajti masën "një sulm kundër Bashkimit Evropian dhe Parlamentit të tij në tërësi".

Në të njëjtin tekst, eurodeputetët votuan për të ngrirë një marrëveshje investimi të diskutueshme që ishte rënë dakord në parim në dhjetor 2020 dhe kishte për qëllim të rriste aksesin për investitorët e BE-së dhe kompanitë që bëjnë biznes në Kinë, një treg famëkeq hermetik.

Marrëveshja, të cilën presidentja von der Leyen e përshkroi dikur si një "pikë referimi të rëndësishëm", mbetet në një ngërç pasi Pekini refuzon të heqë sanksionet kundër ligjvënësve.

Barrierat tregtare, Tajvani, mosmarrëveshjet territoriale në Detin e Kinës Jugore dhe të drejtat e njeriut pritet të diskutohen të gjitha gjatë samitit të së premtes. Ndryshimet klimatike, rregullimi dixhital dhe rimëkëmbja ekonomike pas koronavirusit, çështje më pak të diskutueshme ku kompromisi është më i lehtë për t'u gjetur, do të përfshihen gjithashtu në axhendë.

Zyrtarët e BE presin një diskutim "të sinqertë" për të trajtuar pikat e shumta ku të dy palët ndryshojnë në një mënyrë "të ndershme, të hapur dhe konstruktive".

Megjithatë, reja e errët e luftës në Ukrainë do të hedhë një hije të gjatë mbi të gjithë takimin, duke njollosur ndoshta të gjitha temat e tjera të bisedës.

Veçanërisht, samiti nuk do të prodhojë një deklaratë të përbashkët, e cila është rezultat i përbashkët i samiteve të nivelit të lartë të këtij lloji. Kjo mungesë pasqyron se takimi nuk është as "rutinë" dhe as "biznes si zakonisht", thanë zyrtarët.

Burimi: Euronews