'Der Spiegel' për Angela Merkel/ Një profil në 7 kriza: Epoka e Mundësive të Humbura

Nga Dirk Kurbjuweit/ Der Spiegel

Në shqip: Politiko.al

Epoka e Merkel ishte një kohë kërcënimesh trajtëmjegullta. E mbushur me kriza që në fillim ishin të padukshme, dhe më pas u shfaqën ogurzeza. Kjo ishte e vërtetë për krizën financiare dhe krizën e euros, për pandeminë dhe ndryshimin e klimës. Diçka po ndodhte, por që fakt kuptohej vetëm nga ekspertët dhe shkencëtarët.

Ne të tjerët mbetëm me një ndjenjë pasigurie, madje edhe frike. A do të preket jeta ime? Të gjitha këto kriza ruanin potencialin për katastrofa personale: për humbjen e punës dhe aseteve, për sëmundjet dhe madje edhe vdekjen.

Angela Merkel kishte shumë nga cilësitë për t’u rekomanduar si kancelarja perfekte për një epokë të tillë, potencialin për të qenë një dhuratë hyjnore e historisë. Në jetën e saj të parë, ajo punoi si shkencëtare, si një grua e numrave, tabelave dhe kurbave. Ajo është jashtëzakonisht inteligjente dhe e mbushur me racionalitet. Kërcënimet e padukshme nuk mjaftojnë për ta frikësuar, sepse ajo është në gjendje të dallojë natyrën e tyre të vërtetë dhe të kuptojë faktet pas tyre. Pra, a ishte Merkel kancelarja e duhur për këtë periudhë, për vitet midis 2005 dhe 2021, një kohë krizash dhe katastrofash, të ngjashmet e të cilave Gjermania e pasluftës nuk i ka përjetuar kurrë? Ajo do të largohet brenda pak javësh, sapo parlamenti gjerman të zgjedhë pasardhësin e saj këtë vjeshtë. Merkel do të tërhiqet - të paktën për momentin - nga një karrierë politike që ka zgjatur 31 vjet.

 Me Trump etj. në Samitin e G-7: Getty Images

Karriera e saj marramendëse filloi në vitin 990, menjëherë pas rënies së Murit të Berlinit, kur Merkel përfundoi karrierën si fizikane në Akademinë e Shkencave të Gjermanisë Lindore dhe kaloi në politikë.

Ngritja e saj ishte një ironi e historisë: Një grua nga Lindja që drejton Perëndimin përmes krizës së tij më të madhe? Përveç kërcënimeve të padukshme që kanë karakterizuar qeverisjen e saj, ka pasur një zhvillim të dytë të rëndësishëm gjatë dy dekadave të fundit: Demokracitë liberale në Europë, Amerikën e Veriut dhe Australi janë tronditur thellë. Përmbysja filloi saktësisht 20 vjet më parë, me sulmet terroriste islamike të 11 shtatorit 2001, dhe vazhdoi me agresivitetin e ri të Rusisë, ngritjen e shpejtë të Kinës si superfuqi dhe përpjekjen e dështuar për të perëndimizuar pjesë të botës myslimane në Irak dhe në Afganistan.

Perëndimi nuk ka qenë në një formë veçanërisht të mirë as nga brenda: Brexit, Donald Trump, populizmi i krahut të djathtë në shumë vende, dilemat e mëdha të shtruara para mënyrës së jetës dhe ekonomisë perëndimore nga kriza financiare dhe ndryshimet klimatike, dyshimet nëse demokracitë liberale janë të afta sa për të qenë në gjendje të luftojnë në mënyrë efektive pandemitë. Të gjithë këta faktorë kanë dëmtuar vetëbesimin e aleancave kryesore perëndimore, Bashkimit Europian dhe NATO-s.

Ishte puna e Merkel për të gjetur përgjigje - para së gjithash për Gjermaninë, por edhe për Europën dhe botën. Nuk do të jetë e qartë për disa vjet, apo edhe dekada, sa mirë e bëri atë punë. Historia shpesh merr kohën e saj para se të gjykojë. Nuk është e mundur të përcaktohen të gjitha pasojat e veprimeve të Merkel-ato mund të kenë nevojë të rivlerësohen në një moment në të ardhmen përmes lenteve të asaj që kanë bërë pasardhësit e saj. Por është e mundur - dhe, me afrimin e fundit të mandatit të saj, e përshtatshme - të provosh një vlerësim paraprak të trashëgimisë së saj.

Më poshtë është një vështrim fillestar i trashëgimisë së Merkel, i paraqitur në shtatë kapituj. Qëndrimi i saj është formuar kryesisht nga shtatë katastrofa ose kriza: kriza financiare; kriza e euros; kërcënimi i vazhdueshëm i paraqitur nga Presidenti rus Vladimir Putin; fluksi i madh i refugjatëve; Donald Trump, emri i të cilit përdoret këtu sinonimisht me sulmin ndaj demokracisë liberale në tërësi; ndryshimi i klimës; dhe pandemia e koronavirusit.

Merkel duhej të kalonte përmes të gjithave. Ata dominuan dhe hodhën një hije mbi qeverisjen e saj. E tillë ishte koha e saj, epoka e saj.

 Julia Ossko / Eugen Schulz / DER SPIEGEL

1. Kriza financiare

"Ne po u themi qytetarëve se depozitat e tyre janë të sigurta." -Merkel, 5 tetor 2008

Kërcënimi shfaqet. Bankat fillojnë të raportojnë probleme, çmimet e aksioneve bien dhe publiku përmbytet me terma teknikë: Subprime. Këmbim ndërbankar. Bonde të mbështetura në asete. Derivatet. Bonde të pavlera. Pastaj, më shumë banka fillojnë të raportojnë probleme. Më 15 shtator 2008, banka e investimeve Lehman Brothers në Neë York falimenton, me pasoja katastrofike për industrinë financiare në të gjithë botën.

Merkel dukej e shqetësuar, e humbur madje, në fazat e hershme të krizës. Ajo nuk e dinte saktësisht se çfarë po ndodhte, ose sa i thellë mund të ishte problemi. Por ajo e kapi shpejt, duke e ushqyer intelektin e saj me informacion dhe analiza mbi lëkundjet e botës financiare, duke lexuar dhe duke kaluar shumë orë me ekspertë. Dhe pastaj, papritmas ajo u shfaq në të njëjtën valë me epokën e re.

Në Shtetet e Bashkuara, bankat kishin dhënë kredi për prona të paluajtshme pa kolateral të mjaftueshëm. Sistemi financiar i kishte grupuar ato në produkte, dobësia e të cilëve nuk qe menjëherë e dukshme. Këto paketa risku ruheshin në shumë depo (banka) në të gjithë botën, si mina që prisnin një sinjal për të shpërthyer. Lehman ishte ai sinjal.

Pak kohë më vonë, Hypo Real Estate (HRE) e Gjermanisë, gjithashtu ra. Natën vonë, më 28 shtator, Merkel zhvilloi një raund negociatash të forta me Josef Ackermann, kreu i Deutsche Bank në atë kohë, në lidhje me aksionet që bankat do të pranonin në rrezikun e paracaktuar për HRE. Merkel kërkoi 10 miliardë euro. Kjo është shumë, kundërshtoi Ackermann. Merkel pastaj tha 9 miliardë, të cilat Ackermann gjithashtu i refuzoi. Ata arritën një marrëveshje për 8.5 miliardë dollarë. Një risk prej 26.5 miliardësh do të përballohej nga qeveria.

Sidoqoftë, shumë ishin të shqetësuar dhe kartmonedhat me prerjet të mëdha u rralluan në disa vende, sepse njerëzit filluan të grumbullonin para në shtëpi. Më 5 tetor, Merkel qëndroi para kamerave me ministrin e Financave Peer Steinbrück dhe siguroi gjermanët se depozitat e tyre ishin të sigurta. Një ndihmë prej 480 miliardë eurosh për bankat kaloi me ngut në parlamentin gjerman.

Qeveria e Merkelit më pas zbuti pasojat për ekonominë duke prezantuar skemën e famshme ‘cash për vjetërsira’, një subvencion që inkurajonte njerëzit të dorëzonin të vjetra dhe të blinin makina të reja, dhe duke krijuar një subvencion qeveritar për të paguar punëtorët e pushuar nga puna. Edhe pse produkti i brendshëm bruto ra me 5.7 përqind në 2009, papunësia nuk u rrit.

Ky sukses krijoi reputacionin e Merkel si menaxhere e aftë krizash. Por, një efekt tjetër ishte më vendimtar: Tronditja financiare i rrëmbeu kancelares oreksin për reforma. Ajo tashmë i konsideronte gjermanët si popull të frikësuar, dhe nuk donte t’i impononte barrë tjetër popullsisë. Merkel, rruga e së cilës drejt Kancelariatit ishte e shtruar me nocione neoliberale, u zhvendos drejt zgjerimit të shtetit social me një pagë minimale, pensione të përmirësuara për gratë që kishin lënë përkohësisht tregun e punës për të rritur fëmijët dhe benefitet e lejeve prindërore.

Këto politika ishin sigurisht të dobishme edhe për Merkelin, pasi siguruan rizgjedhjen e saj, por një reformë e madhe urgjente e sistemit të pensioneve nuk u materializua. Për një pjesë të popullsisë, për më tepër, ajo krizë e parë shënoi fillimin e një zhgënjimi që nuk do të zhdukej kurrë: Kancelarja nuk arriti të nisë një debat mbi shkaqet më të thella të krizës dhe mbi atë sesi e ardhmja mund të përmirësohet. Ajo nuk mbajti një fjalim për të ofruar orientim për një kohë që ngjante e frikshme.

Kancelarja menaxhoi krizën financiare monetarisht dhe teknokratikisht, por ajo kurrë nuk e trajtoi atë intelektualisht ose emocionalisht. Shumë njerëz nuk kuptuan se pse ishte detyrë e qeverisë të shpëtonte bankat nga kriza e vetëkrijuara, dhe kjo i bëri mosbesues ndaj politikës. Merkel e nxiti më tej këtë ndjenjë duke nderuar Josef Ackermann me një darkë të madhe në Kancelariat në 2008, sikur ai të kishte bërë shërbime të jashtëzakonshme për komunitetin. Megjithëse Deutsche Bank kishte dashur të përfitonte nga biznesi, duke ofruar produkte financiare toksike, dhe Ackermann kishte treguar mosrespekt për shtetin.

Kriza financiare zbuloi një model të dytë për stilin e qeverisjes së Merkel: Ajo kërkoi të mos e identifikonte veten me çështje të vështira dhe nuk ndoqi ndonjë plan afatgjatë për të frenuar teprimet më të këqija të kapitalizmit. Sapo produkti i brendshëm bruto filloi të rritet përsëri, ajo thjesht e shënoi atë kuti si sfidë e kapërcyer.

Por një nga veçoritë e shërbimit të mandateve të shumta si kancelare është se problemet e pazgjidhura kthehen, ndonjëherë me hakërrim. Kur kompania gjermane e shërbimeve financiare Ëirecard u mbyt në moçalin e mashtrimit dhe lakmisë së vet në vitin 2020, një pjesë e fajit i takonte një rregullatori financiar qeveritar, që nuk e kishte kontrolluar kompaninë nga afër.

Merkel duhej të duronte sikletin e marrjes në pyetje nga një komitet hetimor parlamentar. Edhe nëse përfshirja e saj personale në skandal ishte e parëndësishme, marrja në pyetje nga komiteti ishte sa për të thënë se ajo nuk arriti të frenonte ekseset e botës së financave.

 Julia Ossko / Eugen Schulz / DER SPIEGEL

2. Kriza Euro

"Nëse euro dështon, Europa dështon." -Merkel më 19 maj 2010

Dikur u tha për Presidentin Franklin D. Roosevelt se kishte "një intelekt të klasit të dytë, por një temperament të klasit të parë". Me atë përzierje tiparesh, ai nxori SHBA -të nga një recesion i rëndë, mposhti Hitlerin dhe siguroi një vend për veten në kryeveprën politike të John Leëis Gaddis, "On grand strategy".

Me Merkelin, është e kundërta: inteligjencë e klasit të parë, por temperament i pamjaftueshëm. Kjo është konsideruar prej kohësh një nga pikat e saj të forta, por ndoshta është një ide e gabuar. Gjatë krizës së euros, pak më shumë Roosevelt mund të ishte më mirë.

Që nga fillimi, Merkel kishte një qëllim strategjik për Bashkimin Europian: të "ashpërsonte" kontinentin e vjetër, ta forconte atë dhe ta vendoste, së bashku me Shtetet e Bashkuara dhe Kinën, si forcë e tretë e një rendi të ri botëror. Ajo gjithashtu donte të siguronte një vend për Gjermaninë në politikën globale.

Për Merkel, kjo nënkuptonte përmirësimin e konkurrencës, veçanërisht në vendet e tjera anëtare. Ajo donte të nxirrte fuqi politike nga forca ekonomike.

Merkel iu bind kësaj ideje kur Greqia fillimisht ra peng i një krizë borxhi në 2009. Për disa vjet, një nga pyetjet kryesore që u ngrit mbi kancelariatin e Merkel ishte nëse zona e euros do të shpërbëhej gjatë qeverisjes së saj.

Si zakonisht, ajo donte t'i zgjidhte problemet me intelekt. Ajo u përpoq të pajtonte gjithçka: nevojat e shteteve me probleme; gjermanët, me prirjen e tyre për kursim; dhe tregjet financiare, ku aktorët e këqij vazhduan të kërkojnë thelën e tyre. Në Bruksel, ajo kaloi net duke negociuar me homologët nga Europa Jugore, të cilët e akuzuan se nuk po tregonte solidaritet të mjaftueshëm me pjesën tjetër të kontinentit - dhe më pas iu desh të dëgjonte kritikat nga grupi parlamentar i partisë së saj se po neglizhonte interesat gjermane.

Ajo ktheu disa vida këtu dhe atje dhe disi e mbajti makinën në punë, por mungonte një "strategji e madhe" për një Europë të fortë. Intelektuali me autoritet Jürgen Habermas e akuzoi kancelaren se kërkonte qetësi mbi gjithçka.

Në një kuptim, kjo i eci. Eurozona nuk u shpërbë, falë pjesërisht bujarisë së Bankës Qendrore Europiane.

Njerëzit shpesh thonë se krizat janë gjithashtu kohë të mundësive. Por, ajo mundësi u humb. Europa është më keq sot sesa ishte në fillim të mandateve të Merkel si kancelare. Britania nuk është më anëtare e BE -së, qeveritë në Hungari dhe Poloni nuk janë më demokraci liberale dhe egot kombëtare po lënë në hije idenë e bashkimit pothuajse kudo. Projektet e rëndësishme, si psh një politikë e përbashkët mbrojtëse kanë ngecur.

Merkel, natyrisht, nuk është fajtorja e vetme për këtë gjendje. Por përgjatë krizës, ajo pati mundësinë të lejonte që ideja europiane të shkëlqente përmes një solidariteti më të madh. Do t'i kishte dhënë asaj një autoritet që do të kishte shërbyer për të mbajtur së bashku Kontinentin.

Një mësim i epokës së Merkelit është se inteligjenca e madhe nuk ngrihet domosdoshmërisht deri te politika e madhe. Inteligjenca tenton të jetë llogaritëse, jo e guximshme. Dhe llogaritja e politikanëve ka pothuajse gjithmonë në shqyrtim se si të fitohet elektorati kombëtar.

Nëse doni të jeni të guximshëm, do t’ju nevojitet temperamenti - në këtë rast, një pasion për Europën, të cilin Merkel tregoi paaftësi për ta zhvilluar. Biografi i saj Ralph Bollmann e shpjegon kështu: "Merkel nuk ishte kurrë një europiane në zemër - kjo ishte rrënjosur tashmë në socializimin e saj. Patosi europian i Helmut Kohl-it ishte gjithmonë i huaj për ish-gjermanolindoren."

Rezultati është se Merkel nuk e zgjidhi krizën europiane: do të mbetet me ne pasi ajo të ketë ikur.

   

3. Putin

"Edhe pse besoj se presidenti rus e dinte mirë se nuk kisha dëshirë të takoja qenin e tij, ai e solli me vete." -Merkel, e cila nuk i pëlqen qentë, në një vizitë te Vladimir Putin në 2007

Një person ishte gjithmonë atje, gjatë 16 viteve, kërcënimi i përjetshëm i Merkelit, armiku i saj: Vladimir Putin, herë kryeministër dhe herë të tjera president i Rusisë. Emri i tij evokon sfidat e politikës së jashtme - luftërat dhe shkeljet e ligjit ndërkombëtar - që ishin me të gjatë gjithë kohës si kancelare. Rexhep Tajip Erdogan i Turqisë ka qenë gjithashtu një gjemb për Merkelin gjatë 15 viteve të fundit, por ai kurrë nuk ka qenë aq i fuqishëm apo aq i rrezikshëm sa Putini.

Marrëdhënia me sundimtarin rus ishte roli më i rëndësishëm që Merkel luajti në politikën ndërkombëtare: Ajo ishte negociatore e Perëndimit me Rusinë. Për shkak se ajo e njihte mirë bllokun lindor, që nga jeta e saj e parë dhe sepse flet rusisht, ishte kryesisht puna e saj që t’i tregonte vendin Putinit dhe të këmbëngulte që vlerat perëndimore të ruheshin.

Në fillim ajo kërkoi ta përmbushë atë mandat, duke luftuar me guxim për liri dhe duke ndjekur një politikë të jashtme të bazuar te vlerat. Ajo e cyti Putinin të zgjidhte vrasjen e kritikes së regjimit Anna Politkovskaya, dhe u takua një vit më vonë me Dalai Lama-n, një përfaqësues i tibetianëve, të cilët shtypen brutalisht nga Kina.

Ishte qëllimi i Merkel për të krijuar një botë më të mirë, dhe ajo frymëzoi shumë njerëz me këtë qëllim. Por jo për shumë kohë.

Putinin nuk e impresionon dot lehtë. Regjimi rus duket se ka vepruar për të helmuar ose vrarë kundërshtarët, përfshirë një shtetas gjeorgjian në parkun Tiergarten të Berlinit. Ka zhvilluar dhe vazhdon me luftëra në Gjeorgji, në Siri dhe, fshehurazi, në Ukrainë. Aneksoi Krimenë. E mbuloi botën perëndimore me sulme kibernetike, përfshirë ato kundër parlamentit gjerman, megjithë zyrën e Merkelit atje.

Merkel e telefonoi Moskën në mënyrë të përsëritur, duke kritikuar, paralajmëruar dhe lutur. Në Minsk, ajo negocioi një armëpushim në Ukrainë me Putinin-biseda aq intensive saqë koha mund të tregohej vetëm nga vaktet e ushqimit. Ajo nuk u dha - ishte e pamëshirshme me veten dhe këmbëngulëse me të tjerët. Ajo fitoi shumë respekt, përfshirë atë të Putinit, por arriti pak, në përgjithësi, për qëllimin e Perëndimit për përhapjen e lirisë dhe demokracisë.

Në fund të ditës, ajo është në thelb një pacifiste. Ajo nuk ishte e gatshme të përdorte armë kundër Rusisë dhe ishte kundër furnizimit me raketa nga SHBA të Ukrainës. Padyshim, një vendim i mençur. Lufta me Rusinë duhet të shmanget, edhe nëse e vë Perëndimin në një pozitë të keqe negociuese, duke pasur parasysh që Putini e di se nuk e pret një sulm.

Përtej kësaj, megjithatë, Merkel gjithashtu humbi nga sytë qëllimin për të krijuar një botë më të mirë. Në fund të fundit, Gjermania si lojtare kryesore biznesi në të gjithë globin ishte më e ngutshme për të, dhe rritja e prosperitetit të kombit u bë shpejt projekti i saj më i rëndësishëm. Idealistja e dikurshme u shndërrua në ungjilltaren kryesore të biznesit gjerman. Ajo iu përmbajt kokëfortësisht planeve për të ndërtuar gazsjellësin Nord Stream 2 nga Rusia në Gjermani, edhe pse kjo nxiti zemërimin e SHBA dhe minoi besueshmërinë e vendit të saj. S​anksionet kundër regjimit të Putinit ajo i lejoi në doza të vogla. Pas sulmit me helm ndaj kritikut të regjimit Alexei Navalny, angazhimi i saj për të drejtat e njeriut doli në pah edhe një herë, por në përgjithësi, ajo ndoqi një kurs mospërplasjeje.

Kthesa e Merkel ishte edhe më e qartë në rastin e Kinës, e cila po bëhej gjithnjë e më e rëndësishme për eksportet gjermane. Ajo kurrë nuk e priti më Dalai Lamën në Kancelariat, dhe kritikat e saj ndaj regjimit në Pekin kanë qenë, të qeta në rastin më të mirë. Ka qenë një kurs që askush nuk e ka parë si veçanërisht frymëzues.

Në fakt, politika e jashtme është një fushë ku e ke më të lehtë identifikimin e një modeli tjetër të stilit të udhëheqjes së Merkel: Fillimet idealiste shpesh u ndoqën nga një U-kthesë, një largim nga parimet e saj. Ajo ishte shpesh e gatshme t'i kthente shpinën projektit të vet dhe të zhgënjente luajalitetet përkatëse. Përveç mungesës së strategjive të mëdha, asaj gjithashtu i mungonte vullneti për t'iu përmbajtur qëllimeve të larta, nëse çmimi dukej shumë i lartë.

Kjo është gjithashtu e vërtetë për Perëndimin në tërësi, siç duket në Afganistan. Eksportimi i demokracisë ishte një nga qëllimet e atij misioni ushtarak. Por, mijëra burra dhe gra që u besuan amerikanëve, gjermanëve dhe të tjerëve, tani janë në mëshirën e talebanëve pas tërheqjes së nxituar të Perëndimit, dhe ata duhet të kenë frikë për jetën. Kjo ishte kryesisht një barrë për amerikanët, por Merkel gjithashtu u lehtësua që ishte në gjendje të mbyllte kapitullin e Afganistanit. Kurrë nuk kishte qenë diçka për të cilën ajo shqetësohej shumë.

4. Kriza e Refugjatëve

"Ne mund ta bëjmë këtë". -Merkel, duke folur me gazetarët më 31 gusht 2015

Ato fjalë do të jenë përgjithmonë pjesë e trashëgimisë së Merkel. Ato u thanë në zenitin e fuqisë së saj, dy vjet pas një performance zgjedhore dominuese. Që atëherë, mbështetja popullore për të kishte mbetur e lartë dhe nuk ishte askush në partinë e saj që mund ta sfidonte. Pastaj refugjatët filluan të vijnë. Ajo doli të ishte pika kryesore e kohës së saj në detyrë.

Kur ajo vendosi, më 4 shtator 2015, për të lejuar që refugjatët e bllokuar në Budapest të vazhdonin për në Gjermani, nuk ishte vetëm një vendim racional, por edhe emocional. Ishte një moment i plotësuar nga temperamenti i saj, dashuria e saj për lirinë, përbuzja e saj për muret, prejardhja e saj e krishterë, veçanërisht përmes babait të saj, i cili ishte pastor.

Shumë gjermanë nxituan në stacionet e trenit për të mirëpritur refugjatët, duke shpërndarë ushqim dhe veshje dhe duke hapur shtëpitë. Rrallëherë një udhëheqës gjerman ishte përafruar aq ngushtë me popullin e saj. Ishte një moment magjik, një moment i pazakontë i bukurisë politike. Revista amerikane e lajmeve Time e zgjodhi Merkelin si ‘Personin e Vitit’. Ajo ishte ylli i Perëndimit, profeti i vlerave të cilat përfaqëson demokracia.

Nga ana tjetër, megjithatë, vala e refugjatëve të ardhur shkaktoi pakënaqësi, racizëm dhe urrejtje. Partia radikale e krahut të djathtë Alternativa për Gjermaninë (AfD) u shndërrua nga një fenomen anësor në një fuqi për t’u llogaritur dhe u bë një rrezik serioz dhe i vazhdueshëm për demokracinë liberale.

Dhe çfarë bëri Merkel? Ajo i la në baltë ata që ishin frymëzuar nga zgjedhja e saj fillestare dhe filloi të ndiqte një kurs politik për skeptikët, frikësuesit, urrejtësit. Kur intelekti e fitoi përsëri pushtetin te ajo, ajo filloi të shikonte perspektivat për rizgjedhje dhe pranoi nevojën për politika më kufizuese dhe i shtyu ato përpara-politika të kërkuara kryesisht nga Unioni Kristian Social (CSU), partia motër bavareze e CDU, dhe udhëheqësi i saj Horst Seehofer.

Me pak fjalë, ajo ndërtoi një mur, ose ia dha për ta ndërtuar Presidentit turk Rexhep Tajip Erdogan, duke arritur një marrëveshje me të për të parandaluar njerëzit që të kalojnë nga Deti Egje në BE. Në thelb, ajo po i dërgonte refugjatët te një despot - një despot, anën e të cilit mori kur ai u irritua me një poezi satirike nga komediani televiziv Jan Böhmermann. Ishte një goditje kundër lirisë së mendimit, një nga vlerat thelbësore të demokracisë.

Momenti magjik shpejt ia la vendin së keqes. Seehofer e kishte poshtëruar publikisht Merkelin, e kishte turpëruar, e kishte bullizuar - dhe ajo e la të ndodhte. Ajo pranoi një markë politike që ishte nën të, lejoi rritjen e kundërshtarëve të saj politikë, u dorëzua përballë hipokrizisë. Shkëlqimi u shua dhe një hije ra mbi kancelariatin e saj.

Për arsye të kuptueshme pas kësaj, së shpejti u vendos një kufi për numrin e refugjatëve që hynin në Gjermani, megjithëse nuk lejohej të quhej kapak. Merkel donte të parandalonte që emigrantë shtesë të arrinin në Gjermani, por ajo nuk donte t’i mbyllte dukshëm kufijtë. Ajo shpresonte ta përjetësonte momentin e saj të lavdisë.

Përfundimisht, kriza e refugjatëve shfaqi disa modele të stilit qeverisës të Merkelit. Edhe një herë, ajo nuk kishte ndjekur një strategji specifike. Deri në vitin 2014, u bë e qartë se numri i refugjatëve që merrnin rrugët drejt Europës së shpejti do të rritej. Ndoshta ajo nuk ka shpërfillur shenjat paralajmëruese, por është e qartë se nuk bëri sa duhet për t'u përgatitur. Fakti që flukset e refugjatëve u shndërruan në krizë refugjatësh ishte pjesërisht rezultat i asaj mangësie.

Përsëri, ajo braktisi një projekt liberal sapo mendoi se çmimi ishte rritur shumë. Dhe sërish, ajo nuk arriti të kapë një moment të mrekullueshëm në një fjalim historik. Kur bëhet fjalë për retorikën nga Kancelariati, Gjermania ka qenë një zonë shkretëtire gjatë 16 viteve të fundit.

Vendimi i 4 shtatorit ndryshoi trashëgiminë e saj. Një shoqëri që ishte përgjumur me kënaqësi për disa vjet, papritmas u zgjua dhe filloi të diskutojë, të debatojë, të argumentojë. Për Merkel, ishte fillimi i një rënieje të gjatë.

5. Trump

"Unë e dua atë (Merkel-in)." -Presidenti Donald Trump në samitin e NATO -s 2018

Kur bëhet fjalë për ndërveprimet personale me udhëheqësit politikë, Presidenti rus Vladimir Putin nuk ia doli të ishte më acaruesi për Merkelin, madje as Seehofer. Ky çmim shkon për Donald Trump, një intelekt i klasit të tretë me një temperament të egër. Ai ishte e kundërta e saj: irracional, pa asnjë skrupull dhe vanitoz deri në majmëri.

Zgjedhja e tij president i SHBA-ve në 2016, shënoi një pikë të ulët për demokracinë liberale. Një person që kish vetëm përbuzje ndaj normave demokratike u bë udhëheqësi i demokracisë më të fuqishme në botë - mbi bazën e populizmit dhe nacionalizmit. Ai ishte shpresa e fundit për ata amerikanë që u ndjenë të shtyrë në periferi - por më shumë se çdo gjë, Trump ishte burim i vazhdueshëm i pëllitjeve të pista, të cilat ia jepte botës përmes Tëitter.

Për disa, zgjedhja e tij nënkuptonte që Angela Merkel ishte tani udhëheqëse e Perëndimit liberal. Kur përballej me këtë rritje në status, megjithatë, Merkel e refuzonte, me një nga shprehjet e fytyrës ku shfaqej trandja e plotë. Dhe me të drejtë. Gjermania është shumë e vogël për ta siguruar atë rol me themelet që i nevojiten, dhe Merkel nuk qe në gjendje të bëhej as udhëheqësja e një Europe të bashkuar.

Për më tepër, i kishte duart plot me mbrojtjen e demokracisë liberale në Gjermani nga terrori islamik dhe sulmet ekstremiste të krahut të djathtë.

Një sfidë shtesë ndaj rendit demokratik liberal erdhi në shkurt 2020, kur parlamenti shtetëror në Turingi zgjodhi një politikan të FDP-së në zyrën e guvernatorit, me vota nga AfD radikale e krahut të djathtë. Votimi me të drejtë u pa si një sulm ndaj vlerave të Gjermanisë: Çdo gjë që të kujton periudhën naziste është e paarsyeshme.

Merkel e quajti votën "të pafalshme" dhe tha se rezultati "duhet të përmbyset", një mesazh i qartë për seksionin e CDU -së në Turingi, i cili nuk kishte qenë veçanërisht i vendosur për distancimin nga AfD. Ishte një rast i qartë i ndërhyrjes në punët e një shteti gjerman dhe, si i tillë, ishte i diskutueshëm në disa drejtime. Megjithatë, ishte shërbimi më i madh i Merkel për demokracinë liberale në Gjermani, një zonë ku ajo nuk ishte gjithmonë aq e palëkundur.

Strategjia e saj e "demobilizimit asimetrik" - një term i përdorur shpesh në Gjermani për të përshkruar metodën e saj të depolitizimit të debatit - mbetet mëkati i saj i pambrojtshëm ndaj demokracisë. Fushatë pas fushate, Merkel do të udhëtonte nëpër vend duke e lënë elektoratin të flinte në gjumë me qëllim shmangien e çdo gjëje që mund të motivonte mbështetësit apatikë të partive të tjera që të shkonin në votime dhe ta kundërvotonin. Ato ishin fushata të apatisë - dhe kështu kontribuan në pjesëmarrjen historikisht të ulët të votuesve.

Ajo kishte pak entuziazëm për idenë se fushatat politike duhet të ishin festa të demokracisë, festivale përplasjesh. Asaj nuk i pëlqen konflikti i hapur. Nuk arriti të shihte se një demokraci ka nevojë për karburantin e mosmarrëveshjeve në kërkimin e zgjidhjeve më të mira.

Merkel ka një pasion të madh për lirinë, por jo për thelbin e demokracisë, një formë qeverisjeje të cilës ajo iu afrua më shumë nga pikëpamja intelektuale, si një instrument i politikës. Ndoshta kur rritesh pas një muri, ju dëshironi më shumë liri sesa konflikte.

Merkel nuk kishte vetëm një marrdhënie ambivalente me Erdoganin, por edhe me Viktor Orbanin, i cili ka krijuar një demokraci joliberale në Hungari. Për një kohë shumë të gjatë, ajo e trajtoi atë me doreza, pjesërisht sepse partia e tij, Fidesz, ishte anëtare e grupit të Partive Popullore Europiane në Parlamentin Europian, ashtu si CDU. Ajo kishte nevojë për të si pjesë e kampit të saj politik në skenën europiane. Edhe këtu, llogaritja politike mbretëroi. Parimi i interesit nuk u la kurrë mënjanë nga Merkel në favor të bindjeve.

Kur bëhet fjalë për Trump ajo, sigurisht, nuk pajtohej me shumicën e pikëpamjeve të tij, por më shumë se kaq, ajo u ftoh nga stili i tij irracional, i paparashikueshëm. Kjo është arsyeja pse ajo gjeti më shumë të përbashkëta me presidentin kinez sesa me atë amerikan. Duke e dëgjuar atë gjatë gjithë qeverisjes të saj, u bë e qartë se mirëkuptimi për homologun autoritar në Kinë u rrit me kalimin e kohës. Megjithëse me dorë të rëndë, sundimi kinez është çdo gjë, por joracional, dhe Merkel është e kënaqur me racionalitetin.

Sidoqoftë, ky është një disavantazh për qëndrimet e zgjatura në pushtet. Qasja bëhet gjithnjë e më menaxheriale. Udhëheqësi ndjehet gjithnjë e më shumë si anëtar i një klani ndërkombëtar që po shtyn përpara një sërë synimesh. Në demokraci, megjithatë, procesi i ndjekur në marrjen e rezultateve është po aq i rëndësishëm sa vetë rezultatet. Kjo ishte diçka të cilës Merkel nuk i kushtoi vëmendje të mjaftueshme.

Për të gjitha ato arsye, Merkel nuk ishte kurrë një demokrate e madh.

6. Kriza e ngrohjes globale 

"Në rrezik janë themelet nga të cilat do të varet jeta e brezave të ardhshëm. Ne jemi të vetëdijshëm për nevojën për të vepruar sot." -Merkel, në Konferencën e Kombeve të Bashkuara për Ndryshimet Klimatike në Paris, 2015

Pas një raporti të OKB -së mbi pasojat dramatike të rritjes së temperaturave globale, Merkel i priu trusnisë së BE -së, në mars 2007, drejt synimeve detyruese të reduktimit të emëtimeve. Pastaj, në samitin e G-8 në Heiligendamm atë qershor, ajo bindi Presidentin amerikan George Ë. Bush ta linte politikën e klimës në duart e OKB-së para se të nisej për në Groenlandë në gusht, ku u fotografua me xhaketën e saj të kuqe para një flete akulli të shkrirë. Merkel, me sa duket, e kishte gjetur kauzën e saj. Shumë në Gjermani ishin të ngazëllyer ngaqë kishin një kancelare të klimës.

Në ata gjashtë muaj të 2007, Merkel vendosi gurthemelin e madhështisë. Vetëm imagjinoni për një çast se ku do të gjendeshin ajo dhe Gjermania, nëse ajo do të ndiqte energjikisht një strategji klimatike me pamje nga e ardhmja.

Por, ajo nuk e bëri.

Kur erdhi 2009, ajo nuk donte të ishte më e lidhur ngushtë me këtë çështje. Kriza financiare po kërcënonte prosperitetin dhe Merkel nuk donte të vendoste barrë shtesë mbi qytetarët e Gjermanisë. Për më tepër, partitë me të cilat kishte krijuar koalicione qeverisëse gjatë viteve nuk ishin veçanërisht të angazhuara për mbrojtjen e klimës, as Konservatorët e saj, as Social-demokratët e qendrës së majtë, as Demokratët e Lirë, miqësorë ndaj biznesit. Kancelarja ishte më e përkushtuar ndaj fjalisë që kishte shpikur vetë: "Politikë është çka mund të bëhet."

Ato janë fjalë që nuk përmbajnë asnjë emocion, aq të ftohta dhe të pajeta sa shkopinjtë e ngrirë. Pragmatizëm i papërlyer.

Politika, megjithatë, është gjithashtu mandati për të bërë të mundur atë së cilës dikush i është përkushtuar. Jo për Merkelin; shqetësimi kryesor i së cilës ishte rizgjedhja-kjo është arsyeja pse ajo gjithashtu braktisi politikën klimatike, së bashku me ata që ishin entuziastë për angazhimin e saj fillestar në kauzë. Ajo madje u shndërrua në lobiste kryesore për industrinë gjermane të automobilave, duke luftuar në Bruksel për të dobësuar kufijtë e planifikuar të emëtimit të CO2.

Megjithatë, qëndrimi i gjatë në zyrë nënkuptoi që ajo, përfundimisht, nuk ishte në gjendje t'i shpëtonte çështjes së klimës. Në vitin 2019, ajo u vu përsëri në skenë kur nxënësit e shkollës - "brezat e ardhshëm" - humbën besimin te politika dhe iu bashkuan aktivistes suedeze Greta Thunberg në protestë për politikat proaktive të klimës.

Rezultati ishte një vësrshim i çuditshëm dhe pështjellues objektivash të rinj të klimës për BE -në dhe Gjermaninë. "Çikërrimat" nuk janë më të mjaftueshme, pëshpëriti Merkel në një takim të vitit 2019 me Konservatorët e lartë parlamentarë në Berlin, ndoshta duke kritikuar pa vetëdije qasjen e saj. Duhet thënë se ajo, sigurisht, ka bërë më tepër se shumë nga homologët e vendeve të tjera, por jo mjaftueshëm; gjë të cilën ajo e kuptoi më vonë. Dhe ky dështim u ratifikua edhe nga Gjykata e Lartë e Gjermanisë, e cila vendosi në pranverën e vitit 2021 se politikat e saj klimatike ishin mjaftueshëm të rrepta dhe kështu shkelnin liritë themelore të brezave të ardhshëm. Një rënie e thellë për një grua dikur e referuar si "kancelarja e klimës".

Në muajt e fundit të mandatit, asaj iu desh të shikonte se si spektri i ndryshimit të klimës u bë shumë real për Gjermaninë, ku rritja e temperaturave kishte kaluar kryesisht pa u vënë re. Papritur, megjithatë, përmbytje vdekjeprurëse shpërthyen nëpër fshatrat e perëndimit.

Edhe nëse Merkel, ish-shkencëtarja, e dinte mirë se çfarë po ndodhte, padukshmëria e ndryshimit të klimës e lejoi atë ta shpërfillë çështjen për një kohë të gjatë. Pasardhësi i saj nuk do ta ketë atë luks.

7. Pandemia

"Eshtë serioze. Ju lutemi merreni seriozisht." -Merkel në një fjalim televiziv më 18 mars 2020

Më e keqja erdhi në fund, kriza e shtatë e madhe e kohës së saj në detyrë: Pandemia e koronavirusit. Ajo dukej se ishte e përgatitur në mënyrë unike për një krizë të tillë, si dikush që e dinte saktësisht se çfarë do të thotë rritje eksponenciale. Gjithashtu si dikush që i ka emocionet nën kontroll të fortë, si politikanja më me përvojë në botë.

Ashtu si shumë të tjerë, Merkelit iu desh pak kohë për të gjetur kohën në këtë krizë, duke refuzuar fillimisht një kërkesë për maskat para se të vazhdonte të drejtonte Gjermaninë përmes valës së parë. Ajo ngriti mbrojtjen e jetëve njerëzore mbi disa liri, pa vendosur një "diktaturë të koronës", siç kërkuan shumë nga e djathta dhe të tjerë. Kjo fazë ishte një nga më të mirat në postin e saj 16-vjeçar, pjesërisht sepse Merkel ishte më komunikuese se normalisht, dhe se zbuti tonin e saj normal burokratik, madje duke e injektuar atë me pak dhembshuri. Madje sugjeroi një hekurosje të nxehtë të maskës ​​në mënyrë që të mund të përdorej më gjatë.

Por korona doli një sfidë e vështirë për t’u zotëruar dhe, sa më shumë ka zgjatur lufta, aq më e dobët është dukur kancelarja. Ndonjëherë jashtëzakonisht e dobët. Ajo nuk ishte në gjendje as të bindte guvernatorët e shteteve të Gjermanisë që të miratonin qasjen e saj më të kujdesshme ndaj pandemisë.

Në një farë mënyre, kjo shënoi momentin kur mandati i saj mbylli rrethin: Gruaja e provuar si mjeshtre në politikën e pushtetit; gruaja që ose i ka mposhtur ose ka pritur fundin e të gjithë rivalëve; gruaja që kurrë nuk i lejoi bindjet e saj ta pengojnë, duke e lejuar të kalojë nga një kompromis në tjetrin - asaj gruaje i mungonte fuqia për të qeverisur në mënyrë efektive vendin gjatë disa prej momenteve më të vështira që ka parë Gjermania e pasluftës.

Ky realitet kishte të bënte shumë me gabimin më të madh të qeverisjes të saj. Në vitin e vështirë 2018, kur grindjet e saj të vazhdueshme me Horst Seehofer u bënë veçanërisht të shëmtuara, dhe kur Konservatorët humbën vendet në një numër parlamentesh shtetërore, Merkel u largua si udhëheqëse e CDU. Ajo shpresonte se do të ishte në gjendje të shpëtonte kancelariatin e saj duke bërë kështu.

Dorëheqja e plotë do të kishte qenë ndoshta zgjidhja më e mirë. Ajo u bë një shënjestër e lehtë, që thjesht priste vitet e fundit në detyrë. Guvernatorët e shteteve, veçanërisht ata nga partia e vet, nuk e panë më nevojën për të ndjekur udhëheqjen e saj. Deri në vjeshtën e vitit 2020, sistemi Merkel kishte rënë plotësisht, duke rezultuar në një konfuzion të masave pandemike që askush nuk i pa si bindëse.

Merkel filloi të acarohej, herë pas here duke u bërë e pakujdesshme dhe arrogante. Ajo ishte e ashpër gjatë negociatave me guvernatorët e shteteve dhe madje la të kuptohej se do të jepte dorëheqjen. Vetëkontrolli i rrëshqiti. Ajo madje humbi vizionin: e la t’i ikte mundësia për të bashkuar të gjitha përpjekjet për një strategji efektive të vaksinimit.

Për më tepër, gjërat që ishin lënë pas dore gjatë qeverisjes së saj të gjatë, papritmas dolën në pah. Vendi doli se ishte prapa kohëve kur erdhi fjala te dixhitalizimi; shkollat ​​e Gjermanisë, në veçanti, mbajtën barrën më të madhe të kësaj gjatë pandemisë.

Megjithatë, në shkallë ndërkombëtare, Gjermania nuk ia ka dalë edhe aq keq në pandemi. Dikush mund të nxjerrë një masë kënaqësie nga kjo arritje, ose mund të thotë: mund të ishte bërë shumë më mirë dhe shumë jetë të tjera mund të ishin shpëtuar.

Përsëri, Merkel nuk mund të fajësohet për gjithçka që shkoi keq. Sistemi më i gjerë politik, strukturat ekzistuese, qëndrimet në vend: të gjithë luajnë një rol. Por ajo ishte kancelare për 16 vjet dhe bëri shumë për të fituar pushtetin, për ta zgjeruar atë fuqi dhe për ta mbajtur atë fuqi. Çka Gjermania ka përjetuar në ato vite ka të bëjë shumë me atë që ajo bëri dhe nuk bëri.

Një Kancelare e Madhe?

"Zakonisht diçka të mungon vetëm kur nuk është më." -Merkel para gazetarëve më 22 korrik 2021

Kjo fjali ishte përgjigja e Merkel ndaj një pyetjeje në konferencën e shtypit verën e kaluar se për çfarë do ta merrte malli kur të mos ishte më kancelare. Por, e njëjta pyetje mund të përmbyset dhe të pyetet për vetë Merkel-in: A do të na mungojë pasi të ketë ikur?

Natyrisht, qeverisja e saj nuk ishte e mbushur vetëm me lajme të këqija. Ekonomia gjermane u tregua e fortë dhe papunësia mbeti relativisht e ulët, pavarësisht ndërprerjeve të vështira të shkaktuara nga kriza financiare dhe pandemia e koronavirusit.

Shtytjet më të mëdha për reforma u bënë gjatë mandatit të saj të parë, në formën e ligjeve të cilat e bënë më të lehtë për gratë që të kenë familje dhe karrierë dhe që forcuan pavarësinë e tyre - përmes ndihmës prindërore, zgjerimit të çerdheve dhe kopshteve dhe një rishikimi të ligjeve të divorcit. E gjithë kjo kontribuoi në arritjen e një ekuilibri të ri midis burrave dhe grave në Gjermani. Mund të ketë disa burra që do të shohin pas në kohën e Merkel me ndjenja të përziera, kur ta gjejnë veten duke konkurruar me gratë për karrierë. Por reformat e saj në këtë front kanë qenë jashtëzakonisht të dobishme për gratë dhe për shoqërinë në tërësi.

Gjithsesi, epoka e Merkel është kryesisht e pashmangshme për faktin se e mbajti vendin në balancë. Megjithë krizat dhe katastrofat, Gjermania po ecën mirë, dhe prosperiteti është ende i përhapur. Dhe nuk duhet harruar se, pavarësisht nga të gjitha sfidat me të cilat vendi është përballur në 16 vitet që Merkel ka qenë kancelare, shumica e gjermanëve kanë pasur një jetë relativisht të mirë gjatë asaj kohe.

Interesante: pavarësisht se vinte nga CDU e qendrës së djathtë, Merkel kurrë nuk ndoqi një projekt vërtet Konservator gjatë kohës në detyrë. Momentet e saj të mëdha-mbështetja për të drejtat e njeriut, për refugjatët, për mjedisin-u mirëpritën kryesisht nga ata me bindje të ndryshme politike. Por, ajo nuk ndoqi asnjë nga këto projekte deri në fund. Edhe nëse u filluan me gjeste madhështore, ato kryesisht u zbehën në kohë. Intelekti i saj në përgjithësi nuk përputhej me temperamentin për t'i çuar gjërat deri në fund.

Kur bëhet fjalë për çështjet e shumta ndërkombëtare, nuk ka shumë lajme të mira. Gjendja e Bashkimit Europian, gjendja e Perëndimit, rëndësia e demokracisë liberale në botë, klima: Në të gjitha këto fusha të rëndësishme, situata duket më keq se 16 vjet më parë. Merkel ishte pjesë e një koleksioni udhëheqësish botërorë të cilët nuk ishin në gjendje të ndalonin zhvillime të tilla.

Pasojat e vërteta do të bëhen të dukshme vetëm në vitet e ardhshme: dominimi kinez në skenën botërore; efektet gjithnjë e më drastike të ndryshimit të klimës; një Europë që po ndahet përgjatë vijës liberale dhe joliberale; burimet e reja të refugjatëve që rrjedhin nga konfliktet e pazgjidhura në të gjithë botën. Përballë sfidave të tilla, epoka e Merkel së shpejti mund të shihet si një periudhë qetësie për të cilën do të na duhet të përpiqemi.

Dhe vetë Merkel? Kur u bë kancelare, një nga pyetjet kryesore ishte se çfarë do të bënte ndryshe një grua. Dhe kishte një aspekt që ndryshonte dukshëm nga paraardhësit e saj: Ajo kurrë nuk u fry me pushtet, kurrë nuk u bë padurueshëm vanitoze. Kur të largohet nga Kancelariati në vitin 2021, ajo nuk do të jetë aq e ndryshme nga gruaja që hyri në 2005, përveç konsumimit, pas më shumë se një dekade e gjysmë përplasje.

Thjeshtësia e saj, ‘të qenit një prej nesh’, pavarësisht telefonatave me udhëheqësit botërorë, rezultoi vazhdimisht lart në popullaritet. Ndonjëherë, shprehjet e saj të pakontrolluara të fytyrës e bënin të dukej disi e lezetshme, por asnjëherë deri në atë pikë sa të mos merrej seriozisht. Kur bëhet fjalë për lidership serioz, të palodhur, Merkel e vendos stekën lart.

Sidoqoftë, ajo do të lërë pas një shije zhgënjimi. Kur Muri i Berlinit u rrëzua në fund të vitit 1989, një grua erdhi në Perëndim; jashtëzakonisht kurioze dhe jashtëzakonisht vigjilente ndaj zhvillimeve globale. Kjo nuk ka ndryshuar.

Kurioziteti është parakushti më i rëndësishëm për dije. Duhet të dëshironi të mësoni, duhet të jeni të ngazëllyer kur fitoni njohuri dhe për të fituar këndvështrime të reja.

Kjo është e vërtetë për Merkelin, prandaj ishte zakonisht mjaft interesante të flisje me të. Kur ishte fjala për kuptim dhe njohuri, ajo zakonisht kishte një bagazh të fortë të problemeve me të cilat përballej ajo, Gjermania, Europa dhe bota. Në fund të fundit, nga kjo mundësi e madhe e rrënjosur në karakterin e saj, ajo bëri shumë pak.