“Presion të ndryshojë perceptim”, Reuters zbardh telefonatën e fundit Biden-Ghani para kontrollit nga talebanët

Në telefonatën e fundit midis Presidentit amerikan Joe Biden dhe homologut të tij në Afganistan para se talebanët të merrnin kontrollin e vendit, udhëheqësit diskutuan ndihmën ushtarake, strategjinë politike dhe taktikat e mesazheve, por as Biden dhe as Ashraf Ghani nuk dukeshin të vetëdijshëm ose të përgatitur për rrezikun e menjëhershëm të i gjithë vendi binte nën kryengritësit, tregon një transkript i siguruar nga Reuters.

Ata folën për rreth 14 minuta më 23 korrik. Më 15 gusht, Ghani iku nga pallati presidencial dhe talebanët hynë në Kabul. Që atëherë, dhjetëra mijëra afganë të dëshpëruar janë larguar dhe 13 trupa amerikane dhe shumë civilë afganë u vranë në një sulm terrorist  në aeroportin e Kabulit gjatë evakuimit të furishëm të ushtrisë amerikane.

Reuters rishikoi një transkript të telefonatës presidenciale dhe ka dëgjuar audion për të vërtetuar bisedën. Materialet u siguruan në kushte anonimiteti nga një burim i cili nuk ishte i autorizuar ta shpërndajë atë.

Në thirrje, Biden ofroi ndihmë nëse Ghani mund të projektonte publikisht se kishte një plan për të kontrolluar situatën spirale në Afganistan. "Ne do të vazhdojmë të ofrojmë mbështetje të ngushtë ajrore, nëse e dimë se cili është plani," tha Biden. Disa ditë para thirrjes, SHBA kryen sulme ajrore për të mbështetur forcat afgane të sigurisë, një veprim që talebanët thanë se ishte në kundërshtim me marrëveshjen e paqes në Doha.

Presidenti amerikan gjithashtu këshilloi Ghani-n që të kryej blerje nga afganët për një strategji ushtarake në të ardhmen, dhe pastaj të vendosë një "luftëtar" në krye të përpjekjes, një referencë për ministrin e mbrojtjes gjeneral Bismillah Khan Mohammadi.

Biden lavdëroi forcat e armatosura afgane, të cilat u trajnuan dhe financuan nga qeveria amerikane. "Ju qartë keni ushtrinë më të mirë," i tha ai Ghani. "Ju keni 300,000 forca të armatosura mirë kundrejt 70-80,000 dhe ato janë qartë të afta për të luftuar mirë." Ditë më vonë, ushtria afgane filloi të mblidhet nëpër kryeqytetet krahinore në vend me pak luftime kundër talebanëve.

Biden u përqëndrua në atë që ai e quajti problemi i "perceptimit" të qeverisë afgane. "Unë nuk kam nevojë t'ju them se perceptimi në të gjithë botën dhe në pjesë të Afganistanit, besoj, është se gjërat nuk po shkojnë mirë në drejtim të luftës kundër talebanëve," tha Biden. "Dhe ka një nevojë, pavarësisht nëse është e vërtetë apo jo, ka nevojë për të projektuar një pamje tjetër."

Biden i tha Ghani se nëse figurat e shquara politike të Afganistanit do të jepnin një konferencë shtypi së bashku, duke mbështetur një strategji të re ushtarake, "kjo do të ndryshojë perceptimin dhe kjo do të ndryshojë shumë tmerrshëm mendoj".

Fjalët e udhëheqësit amerikan treguan se ai nuk e kishte parashikuar kryengritjen dhe kolapsin masiv që do të vinte 23 ditë më vonë. "Ne do të vazhdojmë të luftojmë fort, diplomatikisht, politikisht, ekonomikisht, për t'u siguruar që qeveria juaj jo vetëm të mbijetojë, por të jetë e qëndrueshme dhe të rritet," tha Biden. Shtëpia e Bardhë të martën nuk pranoi të komentojë mbi bisedën telefonike.

Pas thirrjes, Shtëpia e Bardhë lëshoi ​​një deklaratë që u përqendrua në angazhimin e Biden për të mbështetur forcat afgane të sigurisë dhe administratën që kërkojnë fonde për Afganistanin nga Kongresi.

Ghani i tha Biden se ai besonte se mund të kishte paqe nëse ai mund të "ribalanconte zgjidhjen ushtarake". Por ai shtoi, "Ne duhet të lëvizim me shpejtësi."

Zyrtarët e qeverisë afgane dhe ekspertët amerikanë, vazhdimisht kanë vënë në dukje mbështetjen pakistaneze për talibanët si çelësin e ringjalljes së grupit.

Ambasada Pakistaneze në Uashington i mohon këto akuza. "Është e qartë se miti i luftëtarëve talebanë që kalojnë nga Pakistani është për fat të keq një justifikim dhe një mendim i mëvonshëm i bërë nga z. Ashraf Ghani për të justifikuar dështimin e tij për të udhëhequr dhe qeverisur," tha një zëdhënës i ambasadës për Reuters.

Reuters u përpoq të kontaktonte stafin e Ghani për këtë histori, por pa sukses. Deklarata e fundit publike nga Ghani, i cili besohet të jetë në Emiratet e Bashkuara Arabe, erdhi më 18 gusht. Ai tha se iku nga Afganistani për të parandaluar gjakderdhjen.

Deri në kohën e telefonatës, Shtetet e Bashkuara kishin filluar tërheqjen e planifikuar nga Afganistani, të cilën Biden e kishte shtyrë nga data e majit e caktuar nga paraardhësi i tij, Donald Trump. Ushtria amerikane kishte mbyllur bazën e saj kryesore ajrore në Afganistan, në Bagram, në fillim të korrikut.