Pse SHBA dhe Izraeli sulmuan Iranin dhe sa mund të zgjasë lufta?

Konflikti është përhapur në të gjithë Lindjen e Mesme pasi Udhëheqësi Suprem i Iranit, Ajatollah Ali Khamenei, u vra gjatë sulmeve të nisura nga SHBA dhe Izraeli të shtunën. Presidenti amerikan Donald Trump tha se ishte koha që iranianët të përmbysnin qeverinë, shkruan BBC.

Irani është kundërpërgjigjur duke lëshuar raketa dhe dronë në të gjithë rajonin, duke shënjestruar Izraelin, Bahreinin, Kuvajtin, Katarin, Emiratet e Bashkuara Arabe, Jordaninë, Arabinë Saudite, Qipron dhe anijet që kalojnë përmes Ngushticës së Hormuzit.

Grupi militant shiit i mbështetur nga Irani në Liban, Hezbollah, i është bashkuar luftimeve duke lëshuar raketa drejt Izraelit nga bazat e tij në Liban. Izraeli u kundërpërgjigj me sulme ndaj objektivave të Hezbollahut në Liban.

Ja si është zhvilluar lufta e SHBA dhe Izraelit me Iranin, si ka ndikuar ajo në rajon dhe sa mund të zgjasë.

Çfarë ka ndodhur në Iran?

SHBA dhe Izraeli nisën të shtunën sulme të gjera që shënjestronin infrastrukturën raketore të Iranit, objektiva ushtarake dhe drejtues të lartë.

Khamenei, i cili kishte udhëhequr Iranin që nga viti 1989, u vra kur kompleksi i tij në Teheran u rrafshua gjatë valës së parë të sulmeve.

Forcat Mbrojtëse të Izraelit (IDF) thonë se dhjetëra figura të larta politike iraniane dhe drejtues të Gardës Revolucionare Islamike (IRGC) u vranë gjithashtu, përfshirë sekretarin e Këshillit të Mbrojtjes Ali Shamkhani, ministrin e Mbrojtjes gjeneral brigade Aziz Nasirzadeh dhe komandantin e IRGC, gjeneral Mohammad Pakpour.

IRGC ka emëruar që atëherë një komandant të ri të përgjithshëm, Ahmad Vahidi.

Deri të hënën, Gjysmëhëna e Kuqe iraniane tha se 555 persona në 130 zona ishin vrarë në Iran. Sipas zyrtarëve iranianë, më shumë se 150 persona, përfshirë fëmijë, u vranë në një sulm ndaj një shkolle në jug të Iranit pranë një baze të IRGC.

Lidhja me internetin në Iran është kufizuar pothuajse plotësisht dhe hapësira ajrore është mbyllur.

Ushtria iraniane vazhdon të ketë kapacitet për të ndërmarrë sulme hakmarrëse.

SHBA dhe Izraeli kryen sulme të tjera të dielën, duke goditur kryeqytetin dhe zona të tjera. Trump tha se selia detare e Iranit ishte shkatërruar.

Të hënën, Komanda Qendrore e SHBA (Centcom) tha se kishte fundosur 11 anije iraniane në Gjirin e Omanit, duke e lënë Iranin pa anije në atë zonë.

Pse SHBA dhe Izraeli sulmuan Iranin?

Trump ka thënë se qëllimi i operacionit është “të sigurojë që Irani të mos sigurojë një armë bërthamore”.

“Do t’i shkatërrojmë raketat e tyre dhe do ta rrafshojmë industrinë e tyre raketore. Do të zhduket plotësisht,” tha ai në një video tetëminutëshe të postuar në Truth Social.

Ai paralajmëroi gjithashtu forcat e armatosura iraniane të dorëzojnë armët në këmbim të “imunitetit të plotë” ose “të përballen me vdekje të sigurt”.

Trump u bëri thirrje iranianëve të përgatiten për të rrëzuar regjimin klerikal: “Kur të mbarojmë ne, merrni në dorë qeverinë tuaj. Do të jetë e juaja për ta marrë. Kjo do të jetë ndoshta mundësia juaj e vetme për breza të tërë.”

Operacioni i madh ushtarak – të cilin SHBA e ka quajtur “Operation Epic Fury” – vjen pas javësh kërcënimesh nga Trump se do të urdhëronte veprim ushtarak nëse Irani nuk pranonte një marrëveshje të re për programin e tij bërthamor.

Irani ka deklaruar vazhdimisht se aktivitetet e tij bërthamore janë plotësisht paqësore.

Komanda Qendrore e ushtrisë amerikane tha se synimi ishte “çmontimi i aparatit të sigurisë së regjimit iranian, duke prioritizuar vendet që përbënin një kërcënim të menjëhershëm”.

Kryeministri izraelit Benjamin Netanyahu tha se Izraeli dhe SHBA kishin nisur “operacionin për të hequr kërcënimin ekzistencial që paraqet regjimi terrorist në Iran”.

Netanyahu i hodhi poshtë si “qesharake” pretendimet se Izraeli e kishte shtyrë SHBA-në në luftë me Iranin.

Irani i ka cilësuar sulmet si “të paprovokuara, të paligjshme dhe të paligjitimuara” dhe ka ndërmarrë sulme të gjera në rajon në përgjigje.