SHBA ka ndryshuar rrjedhën e konfliktit - si do të përgjigjet Irani?

Jo Floto, BBC

Ndërsa Benjamin Netanyahu qëndronte në podium në zyrën e kryeministrit izraelit këtë mëngjes, ai fillimisht nuk iu drejtua popullit izraelit në hebraisht, për t'i informuar ata mbi zhvillimin më të fundit dramatik në këtë luftë të tij të fundit.

Në vend të kësaj, ai foli në anglisht, duke folur drejtpërdrejt dhe duke lëvduar Presidentin e SHBA-së Donald Trump pasi SHBA-të bombarduan vendet bërthamore iraniane.

Nëse toni i Netanyahut ishte triumfues dhe buzëqeshja mezi e fshihte, kjo nuk është aspak për t'u habitur. Ai e ka kaluar pjesën më të madhe të karrierës së tij politike i fiksuar pas kërcënimit që ai beson se Irani përbën për Izraelin.

Netanyahu ka kaluar pjesën më të madhe të 15 viteve të fundit duke u përpjekur të bindë aleatët e tij amerikanë se vetëm veprimi ushtarak (dhe vetëm municionet amerikane) mund të shkatërrojnë programin e armëve bërthamore të Iranit.

Ndërsa përgëzon Trumpin për një vendim të guximshëm që "do të ndryshojë historinë", Netanyahu gjithashtu mund të përgëzojë veten për ndryshimin e mendjes së një presidenti amerikan që bëri fushatë kundër aventurave ushtarake jashtë shtetit dhe mbështetësit e të cilit ishin kundër bashkimit me luftën e Izraelit kundër Iranit.

Duhet theksuar gjithashtu se agjencitë e inteligjencës së Trump nuk e kishin ndarë vlerësimin e Izraelit se sa shpejt Irani mund të kërkonte të ndërtonte një armë bërthamore, dhe as nëse kishte marrë vendimin për ta bërë këtë.

Gjatë gjithë këtij konflikti, i cili filloi vetëm 10 ditë më parë, qeveria dhe ushtria e Izraelit kanë këmbëngulur se Izraeli kishte kapacitetin për t'u përballur me kërcënimin iranian vetë.

Por nuk ishte sekret se vetëm Amerika zotëronte municionet masive të afta për t'u përballur me nivelet më të forta të mbrojtjes rreth objekteve bërthamore të Iranit, veçanërisht në Fordo, të ndërtuara thellë brenda një mali.

Nëse vendet bërthamore të bombarduara mbrëmë janë me të vërtetë jashtë përdorimit, atëherë kryeministri i Izraelit do të jetë në gjendje të deklarojë qëllimin e tij kryesor të luftës të përfunduar, ndoshta duke e çuar këtë konflikt më afër fundit. Nga ana e tij, Irani thotë se tashmë e kishte zhvendosur materialin e tij bërthamor.

Por pa bombardimet e mbrëmshme, Izraeli do të kishte vazhduar të ecte përpara listës së gjatë të objektivave që forcat e tij ajrore kanë hartuar me vite.

Dëmet do të vazhdonin të shkaktoheshin ndaj ushtrisë iraniane, komandantëve të saj, shkencëtarëve bërthamorë, infrastrukturës qeveritare dhe pjesëve të programit bërthamor të arritshme për bombat e Izraelit.

Por Netanyahut mund t'i jetë mohuar një pikë e qartë në të cilën Izraeli mund të thoshte se kërcënimi bërthamor ishte neutralizuar përfundimisht. Ndoshta vetëm ndryshimi i regjimit në Iran mund ta kishte sjellë atë moment.

Bombarduesit B2 padyshim që kanë ndryshuar trajektoren e luftës. Nëse ajo do të përshkallëzohet edhe më tej do të varet nga mënyra se si do të reagojnë Irani dhe aleatët e tij.

Javën e kaluar udhëheqësi suprem i Iranit ishte zotuar të kundërsulmonte SHBA-në nëse ajo do të hynte në luftë. "Amerikanët duhet ta dinë se çdo ndërhyrje ushtarake amerikane padyshim që do të shoqërohet me dëme të pariparueshme", tha Ajatollah Ali Khamenei.

Vetëm të shtunën, grupi Huthi në Jemen - aleatë të fortë iranianë - kishin kërcënuar të sulmonin anijet amerikane që kalonin tranzit nëpër Detin e Kuq nëse Amerika hynte në luftë.

Personeli ushtarak amerikan, bizneset dhe qytetarët në rajon tani janë objektiva të mundshëm. Irani mund të kundërpërgjigjet në mënyra të shumta, nëse zgjedh ta bëjë këtë, duke sulmuar anijet luftarake amerikane ose bazat në Gjirin Persik, dhe potencialisht duke ndërprerë rrjedhën e naftës nga Gjiri Persik, dhe duke rritur çmimin e benzinës.

SHBA-të kanë sinjalizuar se, për momentin, veprimi i tyre ushtarak ka mbaruar dhe nuk ka interes të rrëzojë qeverinë në Teheran.

Kjo mund ta inkurajojë Iranin të kufizojë reagimin e tij, ndoshta duke sulmuar objektivat amerikane në mënyra që nuk çojnë në viktima të larta, ose duke përdorur përfaqësues në rajon për të bërë të njëjtën gjë.

Irani zgjodhi të ndiqte këtë kurs pasi Trump urdhëroi vrasjen e udhëheqësit të Gardës Revolucionare Iraniane, Qasem Soleimani, në vitin 2020. Të shtunën në mbrëmje, presidenti amerikan përsëriti kërcënimin e tij ndaj Iranit, për të përdorur forcë dërrmuese për të kundërshtuar çdo hakmarrje.

Këtë mëngjes e gjithë Lindja e Mesme po mban frymën, duke pritur nëse kjo shënon fillimin e fundit të këtij konflikti, apo fillimin e një faze edhe më vdekjeprurëse të luftës.