Si i ktheu Vladimir Putin lojërat sportive në ‘vegla’ politike?

Bruce Berglund, CNN 

Vetëm disa javë më vonë, deklarata e Bach tashmë tingëllon si gulçimi i fundit i një ideali të vjetëruar. Për shumë vite, IOC dhe organet e tjera drejtuese të sportit botëror kanë këmbëngulur që garat e tyre të mbeten të ndara nga politika ndërkombëtare. Por në shumë raste, kjo asnjanësi e supozuar përfundoi në shërbim të interesave të liderit rus Vladimir Putin, i cili ka përdorur sportin për të forcuar pozicionin e tij dhe për ta paraqitur veten si një lider i respektuar botëror, edhe kur sulmon fqinjët e Rusisë.

Vetëm tani, si pasojë e pushtimit të paprovokuar të Ukrainës nga Rusia, organizatat ndërkombëtare sportive po i ndërpresin lidhjet me Rusinë e Putinit. Atletët nga Rusia do të paguajnë çmimin, por hapat janë të nevojshëm për të hequr një nga mjetet më të besueshme politike të Putinit dhe për ta izoluar më tej atë ndërkombëtarisht.

Një numër i organizatave sportive botërore kanë tërhequr ngjarjet nga vendi ose kanë ndërprerë lidhjet me entitetet ruse. Federata Evropiane e Futbollit, UEFA, e zhvendosi finalen e këtij viti të Ligës së Kampionëve nga Shën Petersburg në Paris, ndërsa Formula 1 anuloi Çmimin e Madh të Rusisë të planifikuar për në fund të shtatorit. Organet e tjera drejtuese, ligat dhe klubet ndoqën shembullin. Të hënën, UEFA dhe Federata Ndërkombëtare e Futbollit (FIFA) ndërmorën hapin e jashtëzakonshëm për të ndaluar kombëtaren ruse të futbollit nga turneu kualifikues për Kupën e Botës 2022.

Edhe IOC ka ndryshuar kurs dhe i është bashkuar aksioneve kundër Rusisë. Në ditën e pushtimit, Bach dënoi "shkeljen e armëpushimit olimpik" nga Rusia, një rezolutë konsensusi e miratuar nga Asambleja e Përgjithshme e Kombeve të Bashkuara në dhjetor 2021, e cila filloi shtatë ditë përpara Lojërave Olimpike Dimërore të Pekinit dhe zgjat deri në shtatë ditë pas Lojërave Paraolimpike. Të hënën, IOC shkoi më tej, duke rekomanduar të gjitha federatat sportive që të ndalojnë atletët rusë dhe bjellorusë (për shkak të mundësimit vendimtar të vendit të tyre ndaj agresionit të Putinit) të konkurrojnë në ngjarje.

Ndërkohë që organet ndërkombëtare drejtuese të sporteve të ndryshme po pozicionohen tani se po marrin drejtimin parimor, shumë nga hapat kundër Rusisë kanë ardhur si përgjigje ndaj zemërimit nga brenda sporteve të tyre.

Në rastin e futbollit, federatat e futbollit polake, suedeze dhe çeke refuzuan të luajnë kundër Rusisë në turneun kualifikues të Kupës së Botës. Në vendimin e secilës federatë për të mos luajtur u përfshinë anëtarët e ekipit kombëtar dhe disa lojtarë e deklaruan publikisht mbështetjen e tyre. "Është vendimi i duhur!" ka postuar në Twitter Robert Lewandowski, golashënuesi më i mirë i skuadrës polake.

Federata të tjera evropiane iu bashkuan polakëve, suedezëve dhe çekëve në refuzimin e përpjekjes fillestare të FIFA-s për të arritur një kompromis duke lejuar rusët të luajnë si "Bashkimi Rus i Futbollit", pa lidhje me flamurin apo himnin e vendit. Duke u përballur me një reagim të konsiderueshëm, FIFA dhe UEFA vendosën më pas një ndalim të plotë të pjesëmarrjes së Rusisë.

Edhe në hokej, Hall of Famers Wayne Gretzky dhe Dominik Hasek bënë thirrje që lojtarët rusë të përjashtohen nga garat në Amerikën e Veriut. Gretzky tha se Rusia duhet të përjashtohet nga kampionati botëror i të rinjve për meshkuj, ndërsa Hasek, i cili u rrit në Çekosllovaki kur vendi u pushtua nga trupat sovjetike, kërkoi që NHL të hiqte lojtarët rusë nga listat e saj. "NHL duhet të pezullojë menjëherë kontratat për të gjithë lojtarët rusë!" postoi ai në Twitter.

Atletët që kanë folur këmbëngulin se ndalimi i pjesëmarrjes ruse në sportet botërore është një hap i domosdoshëm. Pasi kanë konkurruar në skenën botërore, ata e kuptojnë se atletët në mënyrë të pashmangshme shërbejnë si ambasadorë të kombeve të tyre. “Çdo atlet përfaqëson jo vetëm veten dhe klubin e tij, por edhe vendin e tij dhe vlerat dhe veprimet e tij”, shkroi Hasek në Twitter. Lejimi i sportistëve rusë për të marrë pjesë në sport mund të avancojë imazhin që Putin dëshiron t'i paraqesë botës -- të gjitha ndërkohë që ushtarët rusë po godasin civilët ukrainas. Thjesht nuk është e pranueshme.

Nga pikëpamja politike, largimi i Rusisë nga sportet ndërkombëtare është pjesë e strategjisë më të gjerë të izolimit të Rusisë nga financat, tregtia dhe udhëtimet ndërkombëtare. Dhe kjo e pengon Putinin të përdorë një nga mjetet e tij më efektive.

Që kur u ngrit në pushtet, Putini ka përdorur ngjarjet sportive ndërkombëtare për të rivendosur pozitën globale të vendit të tij pas rënies së Bashkimit Sovjetik. Ai luajti një rol të drejtpërdrejtë në lobimin e anëtarëve të IOC dhe FIFA-s në mënyrë që Rusia të mund të presë Lojërat Olimpike Dimërore në 2014 dhe Kupën e Botës për meshkuj në 2018. Këto oferta të suksesshme u shpallën si provë e kthimit të Rusisë në rangun e lartë të kombeve të avancuara. “Vendimi tregon se Rusisë i besohet”, tha Putin në vitin 2010 kur FIFA njoftoi se vendi i tij do të presë Kupën e Botës.

Ngjarjet ndërkombëtare i mundësuan Putinit të "spërkasë sportivisht" agresionin ushtarak të qeverisë së tij. Në gusht 2008, Rusia pushtoi Gjeorgjinë fqinje në të njëjtën ditë që Putin ishte në Pekin për ceremonitë e hapjes së Lojërave Olimpike Verore. Në vitin 2014, trupat ruse filluan të lëvizin në Krime në ditën e fundit të Lojërave Dimërore dhe kriza në atë rajon u përshkallëzua në sfondin e Lojërave Paraolimpike Dimërore në Soçi.

Mjedisi i supozuar apolitik i Lojërave Olimpike siguroi një mburojë kundër çdo kritike ndaj këtyre veprimeve. "Lojërat supozohet të jenë jashtë politikës," tha Aleksandr Zhukov, ish-kreu i Komitetit Olimpik Rus, kur u pyet para Lojërave të Soçit 2014 për veprimet e Putinit. "Ata që përpiqen t'u fiksojnë disa bishta politike, thjesht po tregohen të padinjshëm."

Drejtuesit e organizatave botërore sportive mbyllën sytë dhe shmangën pyetjet. Kur presidenti i FIFA-s Sepp Blatter u takua me Putinin në Soçi në prill 2015, trupat ruse po pushtonin rajonin Donbas në Ukrainën lindore. "Disa njerëz duan që Kupa e Botës t'i hiqet Rusisë," tha Blatter, "por ne do të japim një përgjigje për këtë - ne jemi të përfshirë në futboll dhe nuk do të lejojmë që politika të pengojë."

Deri në verën e vitit 2018, kur Kupa e Botës u hap në Rusi, një hetim ndërkombëtar kishte zbuluar se Fluturimi 17 i Malaysia Airlines u rrëzua mbi Ukrainën lindore nga një raketë lëshuese nga një njësi e forcave të armatosura ruse, duke shkaktuar vdekjen e 298 personave. Dhe tre muaj para fillimit të turneut, më shumë se 20 vende dëbuan mbi 100 diplomatë rusë pasi një ish-spiun rus që jetonte në Britani u helmua me agjentin nervor Novichok.

Në atë kohë, presidenti i FIFA-s, Gianni Infantino, hodhi poshtë këto incidente, duke thënë: "Ka shumë padrejtësi në botë". Dhe në vend që ta thërriste Putinin, Infantino deklaroi: "Ky vend, Rusia, ka ndryshuar... Të gjithë kanë zbuluar një vend të bukur, një vend mikpritës, plot me njerëz që duan t'i tregojnë botës se ajo që mund të thuhet ndonjëherë është jo çfarë ndodh këtu”.

Pasi janë luajtur për vite me radhë nga lideri rus, “sportokratët” e botës tashmë duken si rrobe. Këmbëngulja e tyre për ndarjen e sportit nga politika duket e zbrazët.

Në të kundërt, janë atletët ata që kanë dalë përpara për të pohuar se ngjarjet politike kanë rëndësi në sport. Shumë prej tyre e pranojnë se ndalimi i sportistëve rusë është për të ardhur keq. Megjithatë, veprimi është i nevojshëm. “Futbollistët dhe tifozët rusë nuk janë përgjegjës për këtë”, shkroi Lewandowski në Twitter, “por ne nuk mund të pretendojmë se asgjë nuk po ndodh”.

Atletët gjithashtu na kujtojnë se sporti duhet parë në këndvështrimin e duhur. Duket se krerët e organizatave ndërkombëtare sportive shpesh kanë një pikëpamje të vetme për misionin e tyre. Ata shmangin çdo sfidë ndaj prestigjit dhe fitimeve që gjenerojnë turnet e tyre dhe bashkëpunojnë me çdo lider botëror që dëshiron të avancojë sportet e tyre, pavarësisht se sa të urryera mund të jenë veprimet e atij lideri. Në thirrjet e tyre për të përjashtuar Rusinë nga sportet ndërkombëtare, atletët me të drejtë theksojnë se lojërat nuk mund të mbyllen dhe të shikohen në një vakum, të ndarë nga ngjarjet botërore. Nuk është e mundur të shikosh trupat ruse duke bombarduar qytetet e Ukrainës dhe më pas të lejosh atletët rusë të përfaqësojnë vendin e tyre në një ndeshje futbolli ose hokej.

Shumë tifozë gjithashtu e shohin sportin si një hapësirë ​​të pavarur, të ndarë nga shqetësimet e jetës. Për ta, sporti është një arratisje -- një formë argëtimi -- dhe nuk ka asnjë qëllim për t'i përzier ato me politikën. Ne e shohim këtë pamje mes tifozëve të hokejit, të zemëruar që Hasek do të kërkonte pezullimin e lojtarëve rusë të NHL.

Por atletë si Hasek, të cilët po bëjnë thirrje për ndalime kundër Rusisë, argumentojnë se ne duhet t'i shohim sportet në një kontekst më të gjerë -- një që pranon zemërimin e botës për ngjarjet në Ukrainë. “Nuk është një vendim i lehtë”, shkruan në Twitter anëtarët e kombëtares polake pasi vendosën të mos luajnë me Rusinë, “por ka gjëra më të rëndësishme në jetë se futbolli”.