Xhafaj akuza prokurorëve për nxjerrje sekretesh, i “djeg” dosja e Lali Erit

Deputeti socialist Fatmir Xhafaj ka marrë sot fjalën në Kuvend me një ndër daljet më të qarta kritike ndaj sistemit të drejtësisë që prej nisjes së reformës, duke vënë në shënjestër prokurorët që “nxjerrin sekrete” dhe krijojnë protagonizëm përmes medias.

Në fjalën e tij, Xhafaj solli  shembuj nga vendet e huaja ku politikanë të njohur janë arrestuar dhe hetuar, por  siç theksoi ai  me profesionalizëm, pa shkelur parimet e drejtësisë dhe pa ekspozuar proceset hetimore në publik.

“Sot vërehet një dukuri që ka ndezur shumë debat mbi raportin e magjistratëve me mediat. Ligji e parashikon qartë se si organet e prokurorisë komunikojnë me median për transparencë ndaj publikut si një aspekt thelbësor.

Por përdorimi i medias për të nxjerrë pjesë të dosjes penale apo të sekretit hetimor është i papranueshëm. Gjyqtari dhe prokurori duhet ti shërbej interesit publik përmes ligjit, jo protagonizmit apo karrierës personale.

Është momenti, ndoshta jemi edhe pak të vonuar, që institucionet drejtuese të sistemit dhe veçanërisht organet e qeverisjes dhe ILD duhet të ndërhyjnë përmes mekanizmave ligjorë ekzistues ose me propozime të reja ligjore”, tha Xhafaj, duke i kërkuar Këshillit të Lartë të Prokurorisë dhe Inspektorit të Lartë të Drejtësisë të ndërhyjnë me mekanizma ligjorë për ta frenuar këtë praktikë.

Por në sfond të kësaj deklarate që tingëllon si një leksion institucional, qëndron një realitet shumë më politik, publikimi i dosjes hetimore të kryebashkiakut Erion Veliaj, ku për herë të parë janë bërë publike komunikime, dëshmi e transkripte nga hetimet e SPAK për aferat me tenderat e Bashkisë së Tiranës.

Kujtojmë që herë pas herë janë publikuar pjesë nga dosja me përgjimet e bisedave telefonike të Erion Veliajt me bashkëshorten e tij, Ajola Xoxa dhe vëllanë e tij, Arbër Veliaj nga paraburgimi i Durrësit. Bisedat përfshinin porosi të kryebashkiakut të arrestuar për korrupsion dhe pastrim parash, ku Veliaj nga qelia, ditë përpara vendimit të Apelit më 13 mars, udhëzonte vëllanë e tij dhe Ajola Xoxën se si të sulmonin prokurorët dhe gjyqtarët përmes mediave.

Në përgjimet e bisedave telefonike të Erion Veliajt përmendet dhe ministri i Drejtësisë, Ulsi Manja, ku Veliaj pretendon se ai ka inicuar kontrollet në qelinë e tij dhe nga bisedat del se kryebashkiaku nuk pranon të transferohet në një IEVP tjetër.

 Veliaj në bisedat me Xoxën dhe vëllanë e tij, “shpërthen” ndaj Manjës, duke e quajtur “qelbësirë”, “katundar” dhe thotë se “nuk ka për t’ia falur kurrë” dhe se “do ta mbysë me thonj”.

Në këtë kuptim, fjalët e Xhafajt duken më shumë si një mesazh brenda familjes socialiste  një paralajmërim për mënyrën si po ekspozohen figurat e larta të pushtetit në media, në prag të një vale të re hetimesh që po prek kupolën e qeverisë.

Në vijim, Xhafaj ndaloi tek një tjetër çështje alarmante për sistemin: abuzimi me masat e paraburgimit në Shqipëri, duke renditur statistika që e vendosin vendin tonë ndër më të ashpërit në Evropë.

Sipas tij, “Ndërsa Belgjika ka 10 persona për 100,000 banorë, 94.6 persona për 100,000 banorë janë me masë arresti me burg në Shqipëri, një shifër kjo shumë e lartë. Shqipëria ka një nga raportet më të larta të të paraburgosurve në Evropë, mbi 50% sipas SPACE 2024, krahasuar me vendet e rajonit si: Bullgaria (5%), Maqedonia e Veriut (12%) dhe Rumania (13%). Kohëzgjatja e paraburgimit në Shqipëri është shumë më e lartë se mesatarja e vendeve europiane, por dhe atyre të rajonit. Mesatarja e kohëzgjatjes të paraburgimit në Shqipëri është 253 ditë (8.4 muaj) në paraburgimin e përgjithshëm dhe mbi 616 ditë për gjykatat speciale në një kohë që në vendet europiane është jo më shumë se 3 deri në 12 muaj maksimumi për vepra penale me dënime mbi 10 vjet. Situata që kemi tejkalon standardet ndërkombëtare dhe tregon nevojën urgjente për monitorim dhe vlerësim të rregullt të nevojës, proporcionalitetit dhe arsyeshmërisë së masave.

Kjo kërkon adresim urgjent dhe ndryshim të mentalitetit institucional, por dhe shoqëror dhe për këtë arsye ju është adresuar edhe në rezolutë të dy institucioneve të prokurorisë që të kryejnë një analizë mbi masat e sigurisë të marra në këto 5 vite (2021 – 2025), politikat e ndjekura, problematikat e konstatuara dhe masat e nevojshme për reflektim në praktikat e vendeve europiane në këtë fushë dhe standartet e rekomanduara nga KiE, BE, GJEDNJ, GjK dhe GjL përfshi dhe masat për ndërhyrje ligjore për ta sjellë këtë situatë në standartet normale europiane.”