“Der Standard”: Ndryshimet e propozuara nga Rama rrezikojnë pavarësinë e drejtësisë në Shqipëri

E përditshmja austriake Der Standard ka publikuar një analizë ku trajtohet përplasja mes qeverisë shqiptare dhe drejtësisë, në sfondin e hetimeve ndaj zëvendëskryeministres Belinda Balluku.

Sipas shkrimit, Kryeministri Edi Rama po ndërmerr nisma ligjore që kufizojnë mundësinë e pezullimit të zyrtarëve të lartë gjatë hetimeve për korrupsion, një hap që kritikët e konsiderojnë për pavarësinë e Struktura e Posaçme Kundër Korrupsionit dhe Krimit të Organizuar (SPAK) dhe për ndarjen e pushteteve në vend.

Shkrimi i plotë: 

Ajo thjesht nuk u shfaq. Në fillim të javës, në Parlamentin shqiptar u diskutua kërkesa e Prokurorisë së Antikorrupsionit për të hequr imunitetin e Zëvendëskryeministres shqiptare, Belinda Balluku, një deputete e Partisë Socialiste. Por ajo reagoi me mosrespekt. Politikania dyshohet se ka ndërhyrë në një proces publik tenderimi për shtatë projekte të mëdha rrugore në favor të një ofertuesi të caktuar.

Prokuroria e Antikorrupsionit SPAK heton prej muajsh, ndërsa Kryeministri Edi Rama po përdor çështjen për të zhvilluar një betejë personale kundër drejtësisë. Kështu, ai praktikisht minon ndarjen e pushteteve në vend. Kur SPAK në nëntor të kaluar kërkoi pezullimin e Ballukut, Rama bëri ankesë në Gjykatën Kushtetuese. Ai e quajti vendimin një "precedent unik dhe i rrezikshëm" dhe deklaroi se pezullimi ishte "absurd në vetvete". Por Gjykata Kushtetuese vendosi në fillim të shkurtit për pezullimin.

Rama u zemërua. Kur diçka nuk i pëlqen Ramës, ai në të kaluarën godiste tavolinën si një patron i zemëruar. Tani po shkon edhe më tej. Javën e kaluar, Partia e tij Socialiste propozoi ndryshimin e Nenit 242 të Kodit të Procedurës Penale. Zyrtarët e lartë – përfshirë Presidentin, Avokatin e Popullit, Kryeministrin, Zëvendëskryeministrin, ministrat, anëtarët e Gjykatës Kushtetuese dhe kryetarët e Kontrollit të Lartë të Shtetit – nuk duhet të pezullohen më nëse dyshohen për korrupsion.

Disproporcionale?

Ky ndryshim ligjor do të ishte një ndërhyrje e rëndë dhe e pabazuar në pavarësinë dhe efikasitetin e drejtësisë, dhe një hap prapa në luftën kundër korrupsionit dhe favorizimit. Nëse ligji ndryshohet, do të dëmtohej barazia e të gjithë qytetarëve para ligjit – sepse një grup zyrtarësh do të përfitonte privilegje.

Pezullimi gjatë hetimeve për korrupsion siguron integritetin e hetimeve penale dhe minimizon rrezikun e ndikimit mbi provat ose dëshmitarët. Heqja e mundësisë për pezullim të zyrtarëve të ekzekutivit do të dobësonte gjithashtu ekuilibrin midis ekzekutivit dhe drejtësisë.

Ermal Hasimja, nga Forumi për Dialog Politik, mendon se ndryshimet e propozuara i shërbejnë Ramës për të parandaluar një pezullim të mundshëm të tij dhe për të mbështetur teorinë se drejtësia po ndërhyn në ekzekutiv.

Si pjesë e reformës së drejtësisë, në Shqipëri u krijua SPAK, e cila heton në mënyrë efektive dhe ka dhënë shpresë shumë shqiptarëve se drejtësia dhe barazia para ligjit mund të funksionojnë. SPAK u mbështet dhe mbrojt nga SHBA dhe partnerët e BE-së.

Por SPAK dhe Gjykata Speciale janë bërë kërcënim për pushtetin e Ramës. Përveç Ballukut, janë paditur ose dënuar edhe Kryetari i Bashkisë së Tiranës, disa ministra dhe zyrtarë të tjerë të rëndësishëm. "Rasti Balluku ka detyruar Ramën të heqë dorë nga qëndrimi i tij i mëparshëm, më i rezervuar", thotë një politolog për DER STANDARD.

Fushatë kundër drejtësisë

Rigels Xhemollari nga OJF-ja "Qëndresa Qytetare" vëren se projektligji është një hap prapa për zhvillimin demokratik të Shqipërisë dhe sundimin e ligjit. "Çdo person që provohet se ka abuzuar me fonde publike duhet ndjekur penalisht. Askush nuk mund të jetë mbi ligjin ose të ketë status të privilegjuar ndaj qytetarëve të Republikës së Shqipërisë", thotë Xhemollari për DER STANDARD.

Për më tepër, projektligji është diskutuar vetëm midis Kryeministrit dhe ministrave të tij dhe nuk është shqyrtuar nga ekspertë ose debatuar publikisht. "Procesi ishte jo transparent dhe pa konsultime institucionale," kritikon ai.

Rama ka nisur një fushatë agresive kundër drejtësisë – përmes sulmeve publike dhe mediatike për të dobësuar SPAK. Megjithatë, SPAK sipas sondazheve është institucioni më i besueshëm nga popullsia shqiptare. "Kjo e vendos klasën politike shqiptare në një situatë shumë të pakëndshme," shpjegon Xhemollari.

OJF-ja thekson pozitivisht se Parlamenti Evropian paralajmëroi fuqishëm për pasojat që Shqipëria mund të përballet nëse Partia Socialiste sulmon pavarësinë e drejtësisë. Komisioni Evropian deri tani nuk është shprehur kaq qartë; ai përpiqet të paraqesë Shqipërinë si një lider në procesin e anëtarësimit dhe si model të suksesshëm. Së fundi, vendimi i Ramës për aderimin e Shqipërisë në “Bordin e Paqes” të Presidentit amerikan Donald Trump ka shkaktuar ngritje vetullash brenda BE-së.