Deklaratat që bënë bujë / Nga aksioni për heqjen e çadrave në plazh te “malësorët” e padëshiruar

Policia e Rendit, në bashkëpunim me strukturat e policisë bashkiake, ka nisur kontrollet prej disa javësh tashmë në terren në të gjithë vendin, në kuadër të fushatës për lirimin e hapësirave publike, pas ultimatumit të kryeministrit Edi Rama që:

“Të gjitha bizneset që kanë zënë hapësirat publike, duhet t’i lirojnë ato vullnetarisht, ndryshe do të ndërhyjë shteti.”

Ky aksion ka përfshirë plazhe, trotuare, sheshe dhe ambiente publike, ku prej vitesh disa biznese kishin vendosur çadra, shezllone apo struktura të përkohshme.

Nga Durrësi në Vlorë, nga Shëngjini në Sarandë, çadrat e vendosura prej vitesh nga lokalet dhe strukturat turistike po largohen me masa të rrepta, shpesh mes pakënaqësisë së qytetarëve dhe tensioneve me subjektet private. 

Në shumë raste, bëhet fjalë për investime të bëra nga bizneset lokale për strukturim hapësirash, ndërtim skelash apo vendosje të pajisjeve plazhi, që tani po çmontohen brenda pak minutash – duke u kthyer praktikisht në para të hedhura në erë. Pa paralajmërim, pa negociatë, pa marrë parasysh sezonin dhe ndikimin ekonomik që kjo sjell në zonat turistike.

Qytetarët të cilët zotërojnë biznese në zonën e Lungomares në Vlorë  kanë shprehur pakënaqësitë e tyre duke e cilësuar si diçka që duhet bërë por jo në këtë përiudhë pasi Vlora është një qytet sezonal që frekuentohet nga shumë turistë por dhe vendas dhe për ta do ishte një humbje e madhe.

Një nga qytetarët shprehet se një masë e tillë e vendosur duhej ti gjente të përgatitur dhe me një plan të mirëmenduar.

“Kjo masë duhej të ishte bërë kur ne të ishim të përgatitur para zgjedhjeve ose para sezonit ose mbas sezonit. Si mund të godasësh tjetrin në momentin më të dobët të tij. Vlora është një vend sezonal, të gjithë bizneset mezi presin këtë muaj që të bëjnë llogaritë e gjithë vitit më mbrapa, është e patolerueshme. Ne jemi mbledhur për të shkuar drejt mbylljes totale të bizneseve në shenjë proteste."

Një tjetër qytetar i cili është kthyer nga jashtë vendit më qëllim hapjen e një biznesi, shprehet se i ka kushtuar mjaft dëm pasi kishte një muaj nga hapja e biznesit të tij, dhe mund të detyrohet të kthehet përsëri jashtë shtetit.

Deklarata që bënë bujë  

Disa deklarata publike nga figura të rëndësishme të mazhorancës kanë hedhur dritë mbi një fenomen tjetër: përjashtimin e heshtur që u bëhet qytetarëve jashtë “qendrës së gravitetit”, përmes klasifikimeve ofenduese.

Në prill të vitit 2024, socialistja Olta Xhaçka, do të deklaronte në një intervistë televizive:

“Plazhin e duam që mos të vijë dikush nga mali të vërë çadrën.”

Një fjali që u komentua gjerësisht si shprehje e qartë e përçmimit urban ndaj qytetarëve të zonave të tjera, veçanërisht atyre që nuk e kanë luksin të pushojnë në resorte të përzgjedhura apo të kenë vilat e tyre buzë detit.

Vetëm tre javë më parë, kryeparloamentarja Elisa Spiropali , në një debat në Kuvend, i tha sekretarit të Partisë Demokratike, Flamur Nokës: Mos guxo, dil përjashta dhe mos u sill këtu sikur ke ardhur nga mali sot. Dil përjashta nga seanca.

Një tjetër frazë që përforcon perceptimin se në sytë e disa përfaqësuesve të pushtetit, “mali” nuk është më thjesht një zonë gjeografike, por një metaforë për të përjashtuar, tallur apo nënvlerësuar “të tjerët” – të ardhurit, periferinë, të zakonshmit.

Plazhi si privilegj: Kush meriton një vend në rërë?

Në një vend ku pjesa më e madhe e bregdetit administrohet nga subjekte private të lidhura me pushtetin, dhe ku çmimet e shezlloneve tejkalojnë shpesh pagën ditore të një qytetari të zakonshëm, fjalia “nga mali” nuk është më një lapsus, por një vizë ndarëse.

Edhe pse aksioni zyrtarisht synon të "çlirojë" hapësirat për të gjithë qytetarët, perceptimi publik shpesh e përkthen si një përpjekje për të centralizuar kontrollin mbi bregdetin dhe për të përjashtuar 'elementët joelitarë' nga pushimet e verës.

Politiko.al/Neta Fero