Nga ujgurët, muxhahedinët dhe afganët, marrëveshjet e strehimit ndër vite mes Shqipërisë dhe SHBA-së

Pasi talebanët kanë marrë vendin nën kontroll, duke “thyer” edhe Kabulin, Afganistani është tashmë në një eksod refugjatësh që po përpiqen të largohen.

SHBA po zhvillojnë bisedime me shumë vende, mes tyre edhe Shqipëria, për të strehuar përkohësisht afganët që kanë punuar me forcat amerikane në Afganistan. Kryeministri Edi Rama e ka pranuar kërkesën e SHBA për strehimin e qindra afganëve në vendin tonë nga rrethet intelektuale dhe të grave aktiviste afgane, të cilët janë nga të parët në listat e ekzekutimeve të barbarëve të Afganistanit.

Ujgurët

Marrëveshja për afganët nuk është e para që Shqipëria nënshkruan me SHBA. Më herët, në vitin 2006, Shqipëria strehoi pesë burra myslimane nga minoranca etnike “ujgur” në Kinën Perëndimore, pasi u arrit në përfundimin se ata nuk përbënin asnjë kërcënim për Shtetet e Bashkuara të Amerikës.

Kjo shkaktoi reagime të ashpra në Pekin, ku iu kërkua autoriteteve shqiptare që t’i dorëzojnë këta persona, të cilët kishin probleme edhe në Kinë. Komuniteti ujgur, me popullsi myslimane, është përndjekur vazhdimisht nga autoritetet kineze. Në drejtim të Tiranës zyrtare erdhën edhe ankesa me shkrim nga Pekini, ku u kërkohej që të mos i pranojnë pesë ujgurët. Pas disa kohësh qëndrimi në Shqipëri, një pjesë e tyre u zhvendosen në vende të tjera.

Tre të dënuar të Burgut të Guantanamos

Në vitin 2010, Shqipëria strehon edhe tre të dënuar të Burgut të Guantanamos. Në zbatim të paktit që Tirana zyrtare lidhi me Uashingtonin, kësaj radhe vijnë në qendrat e azilimit edhe një shtetas me kombësi egjiptiane, një tunizian dhe një tjetër nga Libia.

Ministria e Punëve të Brendshme konfirmoi se nga qendra e paraburgimit në Guantanamo u transferuan në Shqipëri tre shtetasit e huaj; Saleh Bin Hadi Asasi, me kombësi tuniziane, Sharif Fati Ali al Mishad, me kombësi egjiptiane dhe Abdul Rauf Omar Mohammad Abu Al Qusin, me kombësi libiane.

Ministria e Brendshme bënte të ditur se këto transferime u bënë në bazë të marrëveshjes individuale midis qeverisë së Shteteve të Bashkuara të Amerikës dhe qeverisë shqiptare.

“Dy qeveritë koordinuan midis tyre mbi modalitetet e transferimit dhe angazhohen të vazhdojnë konsultimet në lidhje me trajtimin e këtyre personave”, - thuhej në deklaratën për shtyp nga Ministria e Brendshme. Ky transferim vjen pas angazhimit që ka shprehur qeveria shqiptare për të mbështetur iniciativën e administratës së presidentit Obama asokohe për mbylljen e qendrës së Guantanamos dhe transferimin e të paraburgosurve në vende mike dhe të sigurta.

Presidenti amerikan, Barak Obama, premtoi mbylljen e Burgut të Guantanamos sapo erdhi në krye të Shtëpisë së Bardhë. Shqipëria ishte ndër të parat vende që pranoi menjëherë kërkesën e SHBA-ve në janar të vitit 2009 për transferimin e të burgosurve nga Guantanamo.  

Muxhahedinët

Në mars 2013, qeveria shqiptare i përgjigjet pozitivisht kërkesës amerikane për strehimin e personave për arsye humanitare për 210 individë të grupit MEK (Mojahedin-e-Khalq), të cilët ndodheshin në kampin Liria në Irak.

Premtimi për strehimin e tyre u dha nga ish Kryeministri Sali Berisha si rezultat i bisedimeve disamujore mes Tiranës zyrtare dhe Uashingtonit.

Në shtator të vitit 2014, Kryeministri Rama u takua me Sekretarin e Shtetit John Kerry, në samitin e Uellsit të NATO-s, dhe diskutuan për strehimin e muxhahedinëve të tjerë. Në prill të vitit 2015, kjo çështje u ridiskutua përsëri në Washington mes Ministrit Bushati dhe Sekretarit Kerry.

Gjatë gjithë kësaj periudhe, Shqipëria vazhdoi të strehonte muxhahedinë përtej 210 muxhahedinëve të pranuar nga ish-Kryeminsitri Berisha.

Në fillim të vitit 2016, Kryeministri Rama pranoi të strehojë të gjithë 1970 muxhahedinët e mbetur ende në Bagdad. Kjo marrëveshje u përfundua gjatë vizitës së Sekretari të Shtetit John Kerry në Shqipëri në shkurt 2016.

Nisur nga burimet e qeverisë dhe mediave amerikane, në total, në Shqipëri do të strehohen rreth 2 600 muxhahedinë.

Muxhahedinët iranianë u strehuan në një kamp të posacem në Manzë që është ndërtuar me burimet finaciare te vete muxhahedineve, thote nje zedhenes i tyre per Politiko.  

 Çfarë janë muxhahedinët iranianë?

Organizata e Muxhahedinëve Popullore të Iranit (MEK) është një lëvizje që vepron në emigrim, kryesisht në Irak, për rrëzimin e regjimit aktual në Iran. Ajo u krijua në fillim të viteve 1960-të si lëvizje proteste kundër regjimit të Shahut të Iranit dhe qe ndër nxitësit dhe mbështetësit kryesorë të Revolucionit Iranian të vitit 1979 që rrëzoi Shahun nga pushteti.

Por pas kësaj ata kundërshtuan vendosjen e një autokracie fetare në Iran dhe si rrjedhojë u persekutuan nga regjimi i ri, duke u detyruar të emigronin, kryesisht në Irak. Sadam Husein i mirëpriti muxhahedinët dhe ju dha atyre një territor të tërë të cilin ata e zhvilluan në një kamp-qytet të zhvilluar ekonomik dhe tregtar me emrin Ashraf.

MEK iu përkushtua, gjithashtu, përgatitjes ushtarake duke u shndërruar në grupin më të madh dhe më të fuqishëm militant kundër regjimit iranian, i cili zhvilloi, për më shumë se dy dekada, veprimtari ushtarake për rrëzimin e qeverisë iraniane. Grupi bashkëpunoi me regjimin e Sadam Huseinit si gjatë luftës Irak-Iran edhe pas saj.

Si rezultat i aktivitetit te tyre ata u futën në listën e organizatave terroriste nga disa vende, përfshi SHBA-të.

Mbas pushtimit të Irakut, forcat amerikane negociuan një pakt paqeje me ta, në bazë të të cilit ata dorëzuan armët dhe premtuan t’i ktheheshin jetesës paqësore. Si rezultat, rreth 3 mijë muxhahedinëve që jetonin në Ashraf iu dha statusi i civilëve të mbrojtur nën Konventën e Gjenevës dhe ushtria amerikane mori përsipër sigurinë e Qytetit të Ashrafit.

Në vitin 2009, ushtria amerikane ia kaloi kontrollin e Ashrafit qeverisë irakiane, por ajo filloi persekutimin dhe dhunën sistematike ndaj tyre për t’i detyruar të largoheshin nga Iraku.  

Këto veprime ngallën reagimin e organizatave ndërkombëtare humanitare, nën presionin e të cilave qeveria amerikane i mori në mbrojtje muxhahedinët duke i strehuar në Kampin Liberty të ushtrisë amerikanë në Bagdad.

Bashkë me tërheqjen e amerikanëve nga Iraku lindi nevoja e gjetjes së një zgjidhje të problemit të muxhahedinëve.

Në vitin 2012, qeveria amerikane e hoqi organizatën nga lista e organizatave terroriste, dhe filloi të kërkonte mundësi për sistemimin e tyre në vende të ndryshme të botës.