Aeroporti i Vlorës në zonë të mbrojtur, Birn: Qeveria injoron thirrjet e aktivistëve mjedisorë  

Ambientalistët shqiptarë kanë shprehur shqetësim të thellë pasi Ministria e Infrastrukturës dhe Energjisë njoftoi rezultatet e tenderit për të ndërtuar një aeroport të ri në Vlorë në jug të vendit.

Fituesit u emëruan si Mabetex, një kompani e drejtuar nga biznesmeni dhe politikani kosovar Behgjet Pacolli dhe YDA e Turqisë, një kompani që aktualisht ndërton një spital në Fier - një dhuratë nga qeveria turke për Shqipërinë.

Shtrirja e planeve ka ngjallur kundërshtim të fortë nga organizatat mjedisore, veçanërisht pasi zona e ndërtimit kërcënon një zonë të mbrojtur.

Zona afër fshatit Akërni pranë qytetit jugor të Vlorës, ku pritet të ndërtohet aeroporti, u shpall Zonë e Mbrojtur në 2004 nën kategorinë e pestë - "Peizazhi i Mbrojtur".

"Është një shkelje e hapur e ligjit për zonat e mbrojtura dhe e konventave ndërkombëtare që Shqipëria ka nënshkruar," i tha BIRN Aleksander Trajçe, drejtor i Qendrës për Ruajtjen dhe Mbrojtjen e Mjedisit Natyror në Shqipëri, CPPNE.

"Kemi frikë se investimi në një shkallë të tillë në një zonë të mbrojtur injoron plotësisht nocionin e një zone të mbrojtur dhe krijon një precedent shumë të rrezikshëm, i cili mund të pasohet nga zhvillime të tjera të mëdha në zonat e mbrojtura në vend," shtoi ai.

Në shkurt, 36 organizata mjedisore në Shqipëri dhe në vendet fqinje i dërguan një letër të hapur qeverisë shqiptare, duke shprehur kundërshtimin e tij për projektin.

Paraqitjet mediatike të Kryeministrit, Edi Rama dhe Ministrit të Infrastrukturës kanë qenë burimet e vetme të informacionit për projektin që është bërë objekt i thashethemeve që nga Tetori 2018.

"Ne, si një organizatë, dhe për sa kemi njohuri, organizatat tona motra, nuk jemi pyetur ose këshilluar fare për zhvillimin e Aeroportit Ndërkombëtar të Vlorës," tha Trajçe.

Peizazhi i Mbrojtur Vjosa-Narta shërben si një korridor për zogjtë që migrojnë përtej Adriatikut nga veriu në jug, duke përfunduar në Afrikë. Speciet më të famshme në ligatinat janë flamingot, por përfshijnë zogj të tjerë të veçantë, të tilla si avocet i larmishëm - sqepbiza në shqip - i cili në Shqipëri ka fole vetëm në Nartë.

Mbi 200 specie zogjsh të egër janë regjistruar në zonën e grykëderdhjes së lumit Vjosa dhe në lagunën e Nartës, 33 prej të cilave janë nga "lista e kuqe" e specieve të rrezikuara në Shqipëri.

"Vetëm gjatë dimrit vitin e kaluar, kishte rreth 11,300 zogj individualë dhe 39 specie zogjsh në zonë, që do të thotë se zona ka një larmi të gjerë shpendësh uji," i tha BIRN Zydjon Vorpsi, një ekspert në PPNEA.

Ndërtimi i aeroportit, sipas ekspertëve të mjedisit, shkel konventat ndërkombëtare që Shqipëria ka ratifikuar, siç është Konventa e vitit 1979 për Konservimin e Specieve Migratore të Kafshëve të Egra, ose Konventa e Bonit.

"Duke qenë se zona në të cilën do të ndërtohet aeroporti është vetëm 100 metra nga pellgjet e fundit të kripës dhe 500 metra nga laguna, ajo do të largojë shumë prej zogjve që folezojnë dhe nuk do të shërbejë më si një vend pushimi për ta," tha Vorpsi .

Ministri i Turizmit dhe Mjedisit, Blendi Klosi, më parë mohoi pretendimet se aeroporti i ri do të ndërtohet në një zonë të mbrojtur dhe gjithashtu theksoi përsëri ekzistencën e një aeroporti të mëparshëm në atë zonë.

Grupet mjedisore gjithashtu thonë se studimi i fizibilitetit të projektit përmbante shumë mangësi ndërsa vendi i aeroportit të ri është zhvendosur.

“Studimi i fizibilitetit është jashtëzakonisht i gabuar pasi merr vendndodhjen e vendosur në fillim. Pra, në këtë moment, studimi i fizibilitetit është i ndikuar dhe jo i pavarur, ”tha Trajçe.

Kompanitë private kanë marrë përsipër të investojnë 104 milion euro në projekt, sipas kryeministrit Edi Rama, por dokumentet e tenderit bëjnë të qartë që tatimpaguesit do të duhet të paguajnë 138 milion euro ose rreth 40 përqind më shumë se kostoja e ndërtimit, në rast se koncesioni dështon ose nuk gjeneron fitim.

Aktualisht, Shqipëria ka vetëm dy aeroporte ndërkombëtare, në Tiranë dhe në Kukës në veri. Qeveria thotë se një e tretë në Vlorë është e nevojshme për të zhvilluar lidhjet e transportit me destinacionet në jug të vendit.