Baronët e narkotrafikut/ Si dyshja Çela-Çopja dominon trafikun në Europë. Milionat e fshehura në një fshat shqiptar

Fatjona Mejdini

Ndërkohë që bota po përballej me pandeminë e COVID-19 dhe pasojat e saj në tregtinë globale, një ekonomi e paligjshme tregoi se ishte jashtëzakonisht e qëndrueshme ndaj tronditjeve: trafiku i kokainës.
Më 4 nëntor 2020, kontejnerë nga një anije që udhëtonte nga Paraguaji drejt Izraelit kaluan pa asnjë dyshim në portin e Anversës në Belgjikë. Së shpejti pas kësaj, “mbledhësit” arritën në port për të tërhequr mallrat e paligjshme të fshehura mes ngarkesave me sapun kokosi dhe ngjitësit të suvasë. Nën këtë ngarkesë fshiheshin 12 ton kokainë.

Operacioni ishte organizuar nga një rrjet kriminal shqiptar me kapacitet të tillë për të lëvizur sasi kaq të mëdha droge, sa që ishte në gjendje të ndikonte në çmimin e kokainës në tregjet evropiane.

Në qendër të këtij rrjeti qëndronin dy figura kryesore. Ervis Çela, ndërmjetësi, siguronte kokainën në Amerikën Latine dhe organizonte transportin drejt Evropës. Kundërpeshë e tij në Belgjikë ishte Franc Çopja (i njohur edhe me pseudonimin Gergely), financuesi dhe marrësi kryesor, i konsideruar si një nga trafikantët shqiptarë të kokainës më të konsoliduar. Rrjeti operonte përgjatë gjithë zinxhirit të furnizimit – nga financimi dhe sigurimi i kokainës në Bolivi, deri te dërgimi nga Paraguaji, organizimi i dokumenteve për importin e mallrave të ligjshme në Izrael dhe, në fund, koordinimi i tërheqjes së kokainës në portin e Anversës.

Komunikimet e deshifruara nga Sky ECC, një rrjet mesazhesh dikur i preferuar nga kriminelët, e përshkruanin ngarkesën e Anversës si rekord. Çopja mburrej para një bashkëpunëtori se ngarkesa prej 12 tonësh ishte sasia më e madhe e kokainës që kishte hyrë ndonjëherë në Evropë, duke tejkaluar rekordin e mëparshëm prej 8.7 tonësh. Por klani Çela–Çopja synonte të thyente më shumë rekorde. Po atë ditë që siguruan dërgesën e Anversës, Çopja i dha udhëzim Çelës të niste edhe 20–30 tonë të tjera kokainë, dhe më vonë mori konfirmimin se kjo ishte bërë.

Dy muaj më vonë, më 21 janar 2021, rrjeti arriti me sukses të tërhiqte edhe 8.4 ton kokainë të tjera nga Anversa, që kishin mbërritur në Evropë përmes të njëjtit itinerar dhe duke përdorur të njëjtën metodë fshehjeje. Një tjetër dërgesë ishte tashmë në rrugë, këtë herë me destinacion Hamburgun në Gjermani – një nyje që përdorej shpesh nga grupet kriminale të Ballkanit. Kjo ngarkesë ishte edhe më e madhe: 16 ton kokainë të fshehura në kanaçe të etiketuar si bojë akrilike. Megjithatë, më 12 shkurt 2021, ajo ngarkesë u kap dhe u sekuestrua nga autoritetet gjermane – sekuestrimi më i madh i kokainës i regjistruar ndonjëherë në BE. Autoritetet e vlerësuan vlerën e saj në rrugë midis 1.5 miliardë dhe 3.5 miliardë euro.

Pavarësisht pengesës që solli sekuestrimi në Hamburg, rrjeti nuk u tremb. Brenda vetëm tre muajve, ata kishin arritur të dërgonin 36.4 ton kokainë në Evropë. Dhe Çela kishte magazinuar edhe 22 ton të tjera në Paraguai, gati për t’u dërguar. Megjithatë, grupi vendosi të ndalonte përkohësisht operacionet, për të organizuar më mirë dërgesat e ardhshme.

Në gusht 2025, njësia shqiptare kundër krimit të organizuar, e njohur si SPAK (Struktura e Posaçme kundër Korrupsionit dhe Krimit të Organizuar), nisi një hetim për aktivitetet e Çelës dhe Çopjës, me asistencë nga autoritetet e BE-së. Në dhjetor 2023, Çopja u ekstradua nga Emiratet e Bashkuara Arabe në Belgjikë, ku aktualisht është në gjyq i akuzuar për vrasje me paramendim në lidhje me një konflikt droge në Bruksel në vitin 2020. Në qershor 2025, policia arrestoi Çelën në Shqipëri për një vrasje që dyshohet se e kishte kryer në Itali 17 vjet më parë. Të dy do të akuzohen gjithashtu për përfshirje në trafik ndërkombëtar droge. Çështja është në pritje të gjykimit. Ky është rasti i dytë për trafik droge që SPAK ka ngritur ndaj Çopjës.

Si funksionojnë rrjetet shqiptare të drogës

Rastet e Çelës dhe Çopjës ofrojnë një pasqyrë të faktorëve që u kanë mundësuar rrjeteve shqiptare të trafikut të drogës të shndërrohen në disa nga aktorët më të sofistikuar në tregtinë fitimprurëse të kokainës.

Gjatë dekadës së fundit, rrjetet kriminale shqiptare kanë zgjeruar fushën e veprimtarisë së tyre nga lojtarë lokalë në tregtinë e kokainës në shitës ndërkombëtarë me shumicë. Vlerësimi i Europol-it për vitin 2024 mbi rrjetet kriminale më kërcënuese në BE i renditi shqiptarët ndër kombësitë më të përfaqësuara në trafikun e kokainës, krahas belgëve, holandezëve, italianëve dhe spanjollëve.

Një komponent thelbësor i këtij transformimi kanë qenë aktivitetet e tyre në Amerikën Latine. Shtrirja e gjerë gjeografike dhe marrëdhëniet me figura të fuqishme kriminale në vendet burimore, si edhe në nyjet e transportit e tranzitit, u kanë dhënë atyre avantazh strategjik. Rasti Çela–Çopja tregon se ata arritën të siguronin sasi të mëdha kokainë në Bolivi, përveç lidhjeve tashmë të konsoliduara në Kolumbi dhe Peru. Ata gjithashtu kanë forcuar pozicionet e tyre në Ekuador, Brazil dhe Paraguaj – qendra të rëndësishme për dërgimin e kokainës nga Amerika Latine – përmes bashkëpunimit të ngushtë me organizata kriminale të bazuara në ato vende.

Një tjetër faktor i rëndësishëm në ngritjen e tyre ishte infrastruktura që krijuan në portet kryesore evropiane dhe tregjet e konsumit. Ngarkesat rekord përmes Anverësë dhe Hamburgut tregojnë aftësinë e rrjetit për të rikuperuar sasi të mëdha kokainë nga portet kryesore. Ata ishin gjithashtu tregtarë shumë efikasë. Sipas komunikimeve të brendshme në Sky ECC, 12 tonët e kokainës të tërhequra nga Anversa në nëntor 2020 u shitën brenda tre javësh – 7.8 tonë vetëm brenda tri ditëve. Mesazhet e deshifruara sugjerojnë gjithashtu se korrupsioni kishte lehtësuar këto operacione.

Përshtatshmëria dhe pragmatizmi

Modeli organizativ i rrjetit bazohet në fleksibilitet dhe pragmatizëm. Edhe pse Çela ishte financuesi dhe marrësi kryesor i dërgesave të tij, ai nuk punonte ekskluzivisht me Çopjën. Çela ndante pjesë të çdo dërgese kokainë me bashkëpunëtorë në Evropë dhe furnizonte sasi më të vogla për grupe të tjera shqiptare që vepronin në Holandë, Britaninë e Madhe dhe Itali, si edhe për grupe kriminale të huaja. Po kështu, Çopja nuk mbështetej vetëm te dërgesat e Çelës; në një moment, ai përmendi se priste një ngarkesë prej 3.5 tonësh nga një ndërmjetës në Kolumbi.

Operacionet financiare ishin po aq të sofistikuara. Çela synonte të grumbullonte 100 milionë euro dhe spekulonte se pasuria e Çopjës kishte arritur tashmë 500 milionë euro. Ata mbështeteshin te sistemi hawala – i quajtur në kodin e tyre “token” – për të lëvizur fondet pa i transferuar fizikisht përtej kufijve. Fitimet ripërdorëshin për blerjen e kokainës, si dhe për blerjen e avionëve, vilave dhe tokave bujqësore në Paraguaj dhe Brazil. Sasi të mëdha parash në cash varroseshin në Paraguaj dhe në Shqipëri, për t’u mbajtur jashtë regjistrave të sistemit bankar. Miliona euro transportoheshin fizikisht përmes disa vendeve evropiane dhe fshiheshin në një fshat shqiptar ku jetonin disa anëtarë të familjes së Çelës. Dyshja diskutonte gjithashtu për përfitimet e konvertimit të fitimeve në ar, por ankoheshin se ky burim ishte shumë i rrallë për nevojat e tyre – do t’u duheshin qindra kilogramë ar.

Sofistikimi, përshtatshmëria dhe fuqia financiare e rrjeteve kriminale shqiptare nënvizojnë nevojën për një përgjigje më të koordinuar të zbatimit të ligjit. Rasti i Çelës dhe Çopjës tregon se si grupe të tilla janë bërë mjeshtër në operime pa pengesa përtej kufijve, duke shfrytëzuar dobësitë e porteve dhe të sistemeve të drejtësisë, si dhe duke përdorur korrupsionin. Lufta ndaj ndikimit të tyre duhet të përfshijë shkëmbim të përmirësuar të inteligjencës, hetimet financiare të synuara dhe bashkëpunim ndërkombëtar për sekuestrimin e pasurive. Duke pasur parasysh praninë e tyre të rrënjosur si në zinxhirët e furnizimit të Amerikës Latine ashtu edhe në tregjet evropiane, është shumë e mundshme që rrjetet shqiptare të vazhdojnë të shfrytëzojnë reputacionin dhe lidhjet e tyre për të ndikuar në tregtinë e kokainës për vite me radhë, duke paraqitur një sfidë të vazhdueshme për organet ligjzbatuese në disa kontinente.