Debatet për restaurimin e shtëpisë së Xhafer Devës, ministri Çeku: Serbia tenton të portretizojë Kosovën si mohuese të holokaustit

Ministri i Kulturës në Kosovë, Hajrulla Çeku ka dhënë detaje mbi debatin për restaurimin e shtëpisë së Xhafer Devës, e cila ka ngarkesën e historisë që vjen nga lufta e dytë botërore në Mitrovicë.

I ftuar në ‘Politiko’ në Top News, ministri tha se burimi i këtij debati vjen nga Serbia, pasi po tenton të portretizojë Kosovën si mohuese të holokaustit.

Pjesë nga intervista:

Është vazhdimësi e përpjekjeve për të restauruar këtë ndërtesë që është monument i trashëgimisë kulturore në Kosovë., Debati e ka origjinën nga Serbia, pasi ka qenë një kërkesë zyrtare nga ministrja e kulturës për BE dhe UNDP për ti tërhequr fondet dhe për tu larguar nga projekti.

Është tentim për ta fabrikuar një narracioni që e portretizon Kosovën si mohuese e holokaustit. Ky është gënjeshtër se faktet historike tregojnë të kundërtën. E dimë se shqiptarët kanë mbrojtur hebrenjtë gjatë holokausit.

A e fundosi ndërhyrja e ambasadori gjerman projektin?

Duke njohur sfondin historik nga i cili vjen ambasadori gjerman e kuptoj një shqetësim të ngritur, por sqaroj se narracioni nga Serbia si nxitës për reagimin e Gjermanisë nuk është i qëndrueshëm jo vetëm për faktet historike por edhe aktuale. Monumenti që figuron shtëpia e Xhafer Devës është në pronësi publike në 1945. U përdor si shtëpi shëndeti, ka vlera edhe estetike dhe bie në sy.

Është pjesë e kujtesës së banorëve te Mitrovicës dhe është në gjendje të degraduar dhe ndërhyrja e fundit rehabilituese është bërë në 2018.

Cili ishte qëllimi nëse restaurohej?

Për të theksuar po e restaurojmë një monument, më pas do vendoset qendra rajonale e trashëgimisë kulturore dhe hapësira të tjera si galeri arti, muze etj.

Duam ta përdorim për të zhvilluar debatin që ka nisur, por diskursi ka degjeneruar si dhuna kundër arkitekturës dhe artefaktit. Është në kundërshtim me praktikat e mira evropiane .

Zhurma në Kosovë ishte për qëllime politike?

Pjesa nga Serbia është e qartë. Jam takuar me ambasadorin gjerman për projektin dhe kemi ofruar sqarime e na duhet kohë për detajet si të vazhdohet projekti.

Besoni se do rikthehet ideja e financimit?

Financimi i takon ministrisë së kulturës së Kosovës. Kjo nuk është ceshtje financash, por po bisedojmë me të gjithë, duhet të ctensionohet situata e të bëhen konsultime shtesë me komunitetin në Kosovë, por të restaurojmë këtë monument. Nevoja për restaurim të mos lidhet me debatin politik. Diskursi i fundit mund të ketë pasoja afatgjata për mbrojtjen e trashëgimisë kulturor.

Pllakë këtu shtëpia e Xhafer Dedës?

Nuk ishte planifikuar asgjë, por vetëm funksionet , hapësirat për aktivitetet, qendër dokumentimi.

Kush ishte Xhafer Deva

Xhafer Deva, i lindur në Mitrovicë ishte politikan shqiptar në periudhën e Luftës së Dytë Botërore, 1939-1945.

Në vitin 1944 Xhafer Deva, u emërua ministër i Punëve të Brendshme në Qeverinë e Shqipërisë, e cila u formua me mbështetje të Gjermanisë naziste.

E kaluara e tij solli reagimin e ambasadorit gjerman në Kosovë, sipas të cilit Deva kishte qenë bashkëpunëtor i nazistëve që e kryen Holokaustin, gjenocidin ndaj hebrenjve gjatë Luftës së Dytë Botërore.