'E humba betejën time': ngrohja e detit po vret peshkimin në Shqipëri

AFP i ka dedikuar një reportazh vrasjes se peshqve që po ndodh për shkak të ngrohjes së detit. Dëshmitë e peshkatarëve tregojnë se si tashmë gjallesat ujore po zhduken duke vënë në vështirësi edhe të ardhurat e peshkatarëve.

Shqiptarët si ai kanë jetuar nga deti për breza me radhë, por Kocaj ka frikë se mënyra e tij e jetesës në Gjirin e Vlorës po i vjen fundi, me ujërat e ngrohta që po i pakësojnë kapjet çdo vit.

"E humba betejën time me detin. E doja, por më tradhtoi", tha babai i katër fëmijëve për AFP-në.

Ndërsa Evropa po vuan nga vala e parë e të nxehtit të verës, edhe temperaturat e detit po rriten.

Deri në fund të qershorit, deti pranë bregdetit shqiptar kishte arritur tashmë 25.5 gradë Celsius (77.9 gradë Fahrenheit) - 1.5 gradë më i lartë se sa ishte në këtë kohë vitin e kaluar.

"Fati im më la shumë kohë më parë", tha Kocaj, i dëshpëruar nga kapja e tij e pakët. "Shikoni rrjetat e mia pothuajse të zbrazëta", psherëtiu 65-vjeçari, ndërsa përgatitej të kthehej në port.

Disa vite më parë, ai ishte ende në gjendje të siguronte jetesën për familjen e tij. Por tani, tha ai, është shkatërruar.

"Temperaturat në rritje kanë qenë një goditje fatale për peshqit, dhe për ne gjithashtu", shtoi ai, duke u përpjekur të fshihte lotët.

Peshqit janë 'pothuajse zhdukur'

Në Vlorë, Kocaj vlerëson se popullatat e peshqve kanë rënë me 70 përqind.

Situata nuk është më e mirë jashtë gjirit, ku edhe anijet më të mëdha të peshkimit në ujëra më të thella po përballen me vështirësi dhe parashikimet nuk janë optimiste.

Reshat Xhelilaj, kreu i sektorit të peshkimit dhe akuakulturës në Vlorë, i tha AFP-së se pret një verë më të nxehtë se viti 2024, i cili pati një temperaturë në det të thellë deri në 30.5 C.

Duke ecur në skelë, duke zvarritur një kovë të vogël gjysmë të mbushur me peshk, Kocaj tha se rreth pesë vjet më parë mund të ishte kthyer me deri në 10 kilogramë merluc në ditë.

Atëherë, ai dhe vëllai i tij peshkonin së bashku. Dhe edhe me rrjeta shumë më të vogla, ata sillnin në shtëpi mjaftueshëm peshk për të mbështetur të dy familjet e tyre.

Tani ai është vetëm, dhe pavarësisht se hodhi një kilometër rrjetë dhe kaloi orë të tëra në det, është me fat që kthehet me dy kilogramë nga çdo gjë.

"Ato pothuajse janë zhdukur," tha ai për kapjen e tij dikur të bollshme.

'Shkatërruese'

"Ndryshimi i klimës është një faktor kryesor në rënien e popullatave të peshqve", tha Nexhip Hysolokaj, një studiues i biologjisë në Universitetin Polis të Tiranës.

Temperaturat në rritje e bëjnë të vështirë riprodhimin dhe rritjen e shumë organizmave detarë, veçanërisht atyre të përshtatur për ujëra më të freskëta.

Të paktën një duzinë llojesh peshqish, që zakonisht gjenden në oqeanet Indian dhe Paqësor, tani po i zëvendësojnë speciet lokale që janë thelbësore për zinxhirin ushqimor, siç është sardelet e rrezikuara, tha ai.

Në kapjen e Kocajt qëndron prova, një peshk luani shumë helmues, i cili është i zakonshëm në Karaibe.

"Për fatin e tij dhe timin, përfundoi në rrjetat e mia", tha peshkatari.

Peshku me gjemba është i ngrënshëm nëse pastrohet dhe përgatitet siç duhet, dhe po zhvillohen fushata për të ndihmuar peshkatarët ta shndërrojnë këtë pushtues tropikal në një alternativë fitimprurëse.

"Ndryshimi i klimës ka pasur efekte shkatërruese", paralajmëroi Kapiten Baci Dyrmishi, kreu i shoqatës së peshkimit detar në gji. "Temperaturat po i tejkalojnë parashikimet dhe ujërat po mbinxehen."

Baci tha se, ndërsa peshku i kapur zvogëlohet, numri i atyre që jetojnë në det po zvogëlohet gjithashtu dhe shumë po largohen nga qyteti idilik bregdetar për të siguruar jetesën diku tjetër.

Në skelën e Radhimës, dikur shtëpi e mbi një duzine anijesh, vetëm tre ose katër tani ankorohen.