Ekonomia e Ballkanit Perëndimor ngadalësohet në 2026, mungesa e fuqisë punëtore mbetet sfidë

Rritja ekonomike e Shqipërisë pritet të ngadalësohet më tej në vitin 2026, në 3.5 për qind, nga 3.7 për qind në vitin aktual.

“Rritja ekonomike e Shqipërisë parashikohet të ngadalësohet në 3,7 për qind në vitin 2025 dhe 3,5 për qind në periudhë afatmesme, për shkak të pasigurive në tregtinë globale dhe ndryshimeve në perspektivën ndërkombëtare. Megjithatë, një zbatim më i shpejtë i reformave të mbështetura nga BE-ja mund të përshpejtojë ritmin e rritjes së të ardhurave për frymë deri në 3.1 për qind mbi skenarin bazë si edhe konvergjencën me standardet e jetesës së BE-së.”, thuhet në raportin e Bankës Botërore.

Edhe vendet e rajonit janë në të njëjtën linjë.

Sipas Raportit të Rregullt Ekonomik për Ballkanin Perëndimor, parashikohet që rritja e kombinuar ekonomike e Shqipërisë, Bosnjës dhe Hercegovinës, Kosovës, Malit të Zi, Maqedonisë së Veriut dhe Serbisë të arrijë në 3.0% në vitin 2025, që është 0.2 pikë përqindje më e ulët se parashikimet e mëparshme. Rritja pritet të përshpejtohet gradualisht në 3.1% në vitin 2026 dhe 3.6% në 2027.

 “Ballkani Perëndimor po përparon në drejtim të ngushtimit të hendekut të zhvillimit me ekonomitë më të përparuara të Bashkimit Evropian, por rritja mbetet e pamjaftueshme për të përmbushur aspiratat e qytetarëve,” – deklaroi Xiaoqing Yu, Drejtoreshë e Bankës Botërore për Ballkanin Perëndimor.

“Në mënyrë që rajoni të shndërrohet në një ekonomi moderne, është e rëndësishme të riformulohen strategjitë e punësimit – siç janë nxitja e rritjes së pjesëmarrjes në tregun e punës, përmirësimi i aftësive të popullsisë dhe zgjerimi i bizneseve përmes përdorimit të teknologjive më të reja digjitale.”

Sipas raportit, Ballkani Perëndimor përballet me një paradoks të tregut të punës: mungesa e fuqisë punëtore vijon të jetë e pranishme në disa sektorë, paralelisht me shkallën e lartë të papunësisë – mbi 10% – dhe pjesëmarrjen e ulët në forcën e punës, e cila mbetet nën 55%, veçanërisht për gratë, të rinjtë dhe të moshuarit.

Tendencat demografike po i përkeqësojnë më tej këto sfida. Popullsia në moshë pune ka rënë ndjeshëm dhe parashikohet të tkurret me gati 20% deri në vitin 2050. Nëse këto prirje të popullsisë, rritjes ekonomike dhe tregut të punës vazhdojnë, rajoni mund të përballet me mungesë prej mbi 190 mijë punëtorësh gjatë pesë viteve të ardhshme.

Reformat, çelësi për rritje të qëndrueshme

Për t’i hapur rrugë rritjes ekonomike, Ballkani Perëndimor duhet të investojë në infrastrukturën bazë, e cila është thelbësore për krijimin e vendeve të punës. Kjo përfshin forcimin e sistemeve të arsimit dhe shëndetësisë dhe rritjen e pjesëmarrjes në tregun e punës, veçanërisht për gratë.

Investimi në infrastrukturën e transportit, mjedisit dhe energjisë do të mundësonte një lidhje më të shpejtë dhe më efikase midis bizneseve dhe punonjësve, duke përmirësuar kështu produktivitetin.

Një tjetër prioritet është forcimi i qeverisjes dhe krijimi i një mjedisi rregullator të parashikueshëm për bizneset. Nxitja e konkurrencës në sektorë kyç si energjia dhe transporti, reformimi i ndërmarrjeve shtetërore, thjeshtimi i rregullave dhe mbështetja e bizneseve inovative (start-up-eve) do t’u japin mundësi kompanive të rriten dhe të ofrojnë shërbime më cilësore.

Së fundi, mobilizimi i kapitalit privat duhet të mbështesë bizneset me financim, investime, garanci dhe sigurime, duke nxitur njëkohësisht përdorimin e teknologjive digjitale dhe të gjelbra, që rrisin produktivitetin dhe e bëjnë ekonominë më konkurruese./Monitor