“Boksi nuk është për ju”/ Njihuni me Esmeraldën, vajza që sfidoi paragjykimet dhe ngriti flamurin shqiptar në ring

Unë quhem Esmeralda Novruzaj, vajza nga Radhima që hyri në ring kur të gjithë thanë se "boksi nuk është për vajza" dhe që ende pret mbështetjen e vendit të saj.

Imagjinoni një vajzë 10-vjeçare në Radhimë duke vrapuar përgjatë rrugës bregdetare drejt palestrës, me një çantë të vogël në shpinë. Pas saj, makina e babait të saj e ndjek ngadalë, jo për ta ndaluar, por nga krenaria dhe pasioni për sportin. Ajo vajzë isha unë. Motra ime po vraponte përpara meje. Ne ishim dy vajzat e para në historinë e Shqipërisë që filluam të ushtronim kikboks, në vitin 2008.

Ndeshja jonë e parë zyrtare u zhvillua në Shkodër në vitin 2010, kundër njëra-tjetrës. Dy vajza të vogla, në ringun e Shkodrës, përballë njëra-tjetrës, të veshura me doreza më të mëdha se duart tona dhe duke mbajtur emocione që ende nuk dinim si t'i kontrollonim. Ishte hera e parë që dy vajza shqiptare përballeshin zyrtarisht me njëra-tjetrën në ring. Ndeshja përfundoi në barazim. Por ajo ditë nuk kishte të bënte me rezultatin. Ishte momenti kur filloi një rrugë - një rrugë që deri atëherë kishte qenë e mbyllur për vajzat. Kështu u bëra pioniere e kikboksit të grave në Shqipëri (2008–2015).

Sot jam 24 vjeç, kampionia e parë kombëtare në boksin e grave në Shqipëri dhe medalje bronzi në Kampionatin Evropian. Më lejoni ta lidh këtë me një perspektivë më të gjerë. Sipas anketës U-Report Albania 2024, 91% besojnë se aktiviteti fizik është ilaçi më i mirë për shëndetin mendor. Unë jam pjesë e këtij 91%. Kjo është historia ime, jo vetëm për medaljet, por për çdo vajzë shqiptare që ëndërron të godasë një grusht pa i dridhur dora nga paragjykimet.

Për dekada të tëra, boksi për vajza ishte një koncept që nuk ekzistonte në fjalorin sportiv shqiptar. "Mos e dëmto fytyrën", "shko luaj volejboll", "kjo është për djem" - këto ishin përgjigjet që merrnin prindërit kur pyesnin për boksin për vajza. Edhe pas viteve 1990, kur u lejuan sportet e kontaktit, vajzat liheshin jashtë. Nuk kishte gara zyrtare, as përzgjedhës për boksieret femra, as modele për t'u ndjekur.

Unë dhe motra ime e ndryshuam këtë në vitin 2010: hymë në ring dhe luftuam zyrtarisht në kikboks edhe kundër njëra-tjetrës. Në vitin 2015, kalova në boks, dhe në vitin 2023 u bëra vajza e parë në historinë e Shqipërisë që garoi në një ndeshje zyrtare të Kampionatit Kombëtar, ku fitova titullin kampion kombëtar dhe çmimin "Boksierja më e Mirë Femër e Vitit".

Më vonë, fitova një medalje bronzi në Kampionatin Evropian U23 (2024) e vetmja medalje që Shqipëria fitoi në të gjithë atë garë, midis të gjithë ekipit, në Sofje të Bullgarisë. Gjithashtu kam marrë pjesë në Kampionatin Botëror (Liverpool 2025) dhe turne të tjerë ndërkombëtarë, dhe jam e vetmja vajzë në ekipin kombëtar shqiptar që bokson rregullisht si brenda ashtu edhe jashtë vendit.

Shoqëria po ndryshon ngadalë. Sot ka vajza që stërviten në palestra në Tiranë, Durrs, Fier, Shkodër dhe Vlorë. Mediat dhe rrjetet sociale po na japin një zë. Por stereotipet ende ekzistojnë: "Do të bëhesh shumë muskuloz", "Edhe një vajzë mund të të mposhtë", "Çfarë do të thonë njerëzit?"

Për mua, sporti është qetësi mendore dhe shpirtërore. Kjo mbështetet edhe nga të dhënat e U-Report: sipas anketës së vitit 2024, 1 në 4 të rinj shqiptarë shpesh ndihen të stresuar ose të pashpresë. Në këtë rast, sporti bëhet jo vetëm një pasion, por një domosdoshmëri jetësore.

Çdo ditë zgjohem herët në mëngjes, vrapoj, stërvitem 2-3 herë në ditë dhe ndjek një regjim të rreptë ushqimor. Për muaj të tërë, nuk e shoh familjen time dhe nuk dal me miqtë. Kam sakrifikuar gjithçka. Boksi është bërë identiteti im, jo ​​vetëm një sport, por një mënyrë jetese. Kur godas qesen e boksit, nuk dëgjoj vetëm tingullin, dëgjoj ankthin që më largohet nga trupi. Kur vrapoj përgjatë bregdetit të Radhimës, ndiej zemrën dhe mendjen time duke më falënderuar.

U diplomova në Fizioterapi Mjekësore sepse gjithmonë e kam dashur dijen aq sa grushtin. Si fizioterapist, e kuptoj shkencërisht se çfarë i bën sporti trupit: ul kortizolin, rrit endorfinat, forcon zemrën. Por si boksier, e di me shpirt: boksi më shpëtoi nga dyshimi, më dha vetëbesim dhe më dha një arsye për të qëndruar i fortë çdo ditë.

Në shumicën e rasteve, garat, përfshirë Kampionatin Evropian ku fitova medaljen e bronztë, janë financuar nga familja ime, e cila ka qenë mbështetja ime e vetme dhe e pakushtëzuar. Ndërkohë, nuk kam marrë mbështetjen e nevojshme financiare dhe materiale nga institucionet përkatëse që zakonisht u garantohet atletëve të elitës. Rruga ime është shënuar nga mungesa e infrastrukturës dhe fondeve, duke më detyruar të mbuloj personalisht shpenzimet për garat, pajisjet dhe kampet stërvitore. Në të njëjtën kohë, jam përballur me stereotipe gjinore dhe presion shoqëror, të cilat e bëjnë edhe më të vështirë për një vajzë që zgjedh boksin të balancojë studimet, sportin dhe jetën personale.

Frymëzimi im është Donjeta Sadiku, boksierja e vetme shqiptare (femër ose mashkull) që është kualifikuar dy herë për Lojërat Olimpike. Kur e shoh, e kuptoj se ëndrra ime olimpike nuk është çmenduri. Është e mundur.

Ndikimi im? Çdo ditë marr mesazhe nga vajza, djem dhe prindër: "Faleminderit që na përfaqësove. Tani dua të filloj edhe unë." Mediat sociale dhe shtypi po na japin një zë. Pas pesë vitesh, e shoh veten në Lojërat Olimpike me flamurin shqiptar në gjoks - dhe qindra vajza që stërviten në palestra moderne në çdo qytet.

Mesazhi im frymëzues për çdo vajzë shqiptare: nëse sot je një vajzë 10-vjeçare që e lexon këtë dhe mendon,
"Më pëlqen boksi, por kam frikë se çfarë do të thonë të tjerët", dëgjo:

Isha ​​ti.
Qaja natën.
Paguja për gjithçka vetë.
Zgjohesha çdo mëngjes edhe kur askush nuk besonte tek unë.

Dhe tani jam këtu, duke përfaqësuar Shqipërinë në botë. Nuk ke nevojë për leje nga askush për të qenë e fortë. Nuk ke nevojë për mbështetje për të filluar. Ke nevojë vetëm për një palë doreza dhe një zemër që nuk dorëzohet kurrë.

Një ditë, do të jesh ti ajo që hap rrugën për vajzat që vijnë pas teje. Dhe kur të qëndrosh në podium, do të kuptosh se çdo lot, çdo sakrificë, çdo "nuk mundesh" që të thanë - ia vlejti gjithçka.

Pra, cili është përfundimi?

Sporti nuk ka gjini.
Talenti ynë nuk meriton të presë premtime boshe.
Shëndeti mendor i të rinjve tanë (1 në 4 ndihet i stresuar) nuk mund të presë.

Institucionet, Federatat, Ministria, Komiteti Olimpik - investoni vërtet: fonde për kampe stërvitore, shpërblime të menjëhershme, fizioterapistë, palestra moderne. Prindër, lërini vajzat tuaja të jenë të forta - si babai im, i cili na ndoqi me makinën e tij.

Flamuri shqiptar do të valëvitet në podiumin olimpik, dhe do të jetë një vajzë shqiptare që e mban lart - me grushte të forta dhe një zemër edhe më të fortë./ Përshtatur nga Unicef